પંથનન બનાવીને અનેક મહિલાઓનું જાતીય શોષણ:3 વર્ષ પહેલાં પોપે સ્વીકાર્યું, કેરળમાં આજે પણ અનેક નન માગી રહી છે ન્યાય

એક મહિનો પહેલાલેખક: મનીષા ભલ્લા
  • કૉપી લિંક

આ વાત 5મી ફેબ્રુઆરી 2019ની છે. પોપ ફ્રાન્સિસ તેમના વિમાનમાં યુએઈથી રોમ પરત ફરી રહ્યા હતા. પ્લેનમાં પત્રકારોએ તેમને કોન્વેન્ટમાં નનના જાતીય શોષણ અંગે પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા. પોપે જવાબ આપ્યો- હા, એ સાચું છે. તાજેતરનાં વર્ષોમાં ભારત, લેટિન અમેરિકા, ઇટાલી, આફ્રિકામાં બિશપ અને પાદરીઓ દ્વારા નનનું જાતીય શોષણ કરવામાં આવ્યું છે. ખ્રિસ્તીઓના સૌથી મોટા ધર્મગુરુ પોપ ફ્રાન્સિસે પહેલીવાર આ સત્યનો સ્વીકાર કર્યો.

નન એટલે સફેદ કે કાળા રંગનું ગાઉન પહેરેલી સ્ત્રી. માથું ઢંકાયેલું છે અને તેના ગળામાં ક્રોસ લટકાવવામાં આવ્યો હોય છે. કોન્વેન્ટ શાળાઓ અને ચર્ચોમાં તમે તેમને ઘણીવાર જોશો. સામાન્ય ભાષામાં ઘણા લોકો તેમને સિસ્ટર પણ કહે છે, જોકે તેઓ સિસ્ટરથી અલગ હોય છે.

આ એ સ્ત્રીઓ છે, જેઓ ધર્મના નામે જીસસ સાથે લગ્ન કરે છે અને પોતાનું આખું જીવન ધર્મની સેવામાં સમર્પિત કરે છે, પરંતુ આ પવિત્ર પરંપરાનું પાલન કરતી નન્સનો એક મોટો વર્ગ છે, જેઓ દરેક પ્રકારના શોષણનો ભોગ બને છે.

પંથ શ્રેણીમાં નનના જીવનને નજીકથી જોવા માટે, હું કેરળના મલબાર વિસ્તારમાં પહોંચી. હું કાલિકટના ચાના બગીચાઓ, ભારે વરસાદ અને ગાઢ ધુમ્મસમાંથી પસાર થઈને વાયનાડના મનન્થાવડી શહેરમાં પહોંચી, જે પર્વતની ટોચ પર સ્થિત છે.

કેરળના માનન્થવાડીમાં સેન્ટ જોસેફનું કેથેડ્રલ. આ ચર્ચની સ્થાપના પોપ પોલ VI દ્વારા 1973માં કરવામાં આવી હતી.
કેરળના માનન્થવાડીમાં સેન્ટ જોસેફનું કેથેડ્રલ. આ ચર્ચની સ્થાપના પોપ પોલ VI દ્વારા 1973માં કરવામાં આવી હતી.

માનંથવાડીથી લગભગ 15 કિમી દૂર કરક્કમાલા શહેર છે, જ્યાં 58 વર્ષીય નન લ્યુસી કલ્લાપુરાનું કોન્વેન્ટ છે. કોન્વેન્ટ એટલે નન માટે રહેવાની ખાસ જગ્યા. ખ્રિસ્તી ધર્મમાં, આ લગભગ હિન્દુ ધર્મના મઠો જેવું જ હોય છે.

ફોન પર લ્યુસીએ કહ્યું- કોન્વેન્ટમાં ન આવો, લોકો તમને પરેશાન કરશે અને મારા માટે પણ મુશ્કેલી થશે. હું તમારી હોટલ પર આવું છું. થોડીવાર પછી લ્યુસી સાદા સૂટ સલવારમાં હોટલમાં આવી. લ્યુસી ફ્રાન્સિસકન ક્લેરિસ્ટ મંડળ (FCC)માંથી છે. કૅથલિક ધર્મમાં નન વિવિધ Congregationમાંથી આવે છે. Congregation એટલે જ્યાં ખ્રિસ્તી સમુદાયના લોકો પ્રાર્થના માટે એકઠા થાય છે. આને તેમના સામાજિક-ધાર્મિક કાર્યના આધારે વિભાજિત હોય છે. ભારતમાં તેમની ચોક્કસ સંખ્યાનો કોઈને ખ્યાલ નથી.

લ્યુસી 17 વર્ષની ઉંમરે FCCમાં જોડાઈ હતી. તે 11 ભાઈ-બહેનોમાં 7મા નંબરે હતી. તે કહે છે- બાળપણના દિવસોની વાત છે. પાંચ નન અને પ્રિસ્ટ નિયમિતપણે ઘરે આવતા. તેઓ મને નન બનવાની પ્રેરણા આપતા રહેતા. સતત મારું અને મારા પરિવારનું બ્રેઈનવોશ કરતા રહેતા હતા.

તેઓ ધાર્મિક જ્ઞાન આપતા અને હેવન કે સ્વર્ગમાં લઈ જવાનું સ્વપ્ન બતાવતા. ત્યારે બહુ સમજણ ન હતી. સતત બ્રેઈનવોશને કારણે સ્વર્ગની વાત મારા મગજમાં પણ બેસી ગઈ, કારણ કે ફાધર લોકો નરકની ભયાનક વાર્તાઓ કહીને લોકોને ડરાવતા હતા.

લ્યુસીએ દસમા પછી જ નન બનવાનું નક્કી કર્યું. પરિવારે વિરોધ કર્યો, પરંતુ તે સંમત ન થઈ અને અંતે 1982માં 12મી પછી કોન્વેન્ટમાં ગઈ, જ્યાં ત્રણ વર્ષ પછી તે નન બની. આ પછી લ્યુસીએ સરકારી સહાયિત શાળામાં અંગ્રેજી શિક્ષક તરીકે ભણાવવાનું શરૂ કર્યું, પરંતુ તેનો આખો પગાર કોન્વેન્ટમાં ગયો. તેમને એક રૂપિયો પણ મળતો નહોતો.

દરમિયાન, સપ્ટેમ્બર 2018 માં, ફ્રાન્કો મુલક્કલ પર મિશનરીઝ ઑફ જીસસની 46 વર્ષીય નન પર 13 વખત બળાત્કાર કરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. વિરોધમાં નન્સ કેરળની સડકો પર એકઠી થઈ હતી. તેઓ, લ્યુસીની આગેવાની હેઠળ, બિશપની ધરપકડની માંગ કરી રહી હતી.

બિશપની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ બાદમાં તેમને છોડી દેવામાં આવ્યા હતા. પીડિત નનને આજદિન સુધી ન્યાય મળ્યો નથી.

કોન્વેન્ટમાં લ્યુસી સાથે કોઈ વાત કરતું નથી. ભોજન પણ મળતું નથી. તેમને પુસ્તકાલય, રસોડું, આયરન, બગીચામાં, મેડિકલ, પ્રાર્થના ખંડમાં પ્રવેશ નથી. તેમના પર નજર રાખવા માટે 16 સીસીટીવી કેમેરા લગાવવામાં આવ્યા છે.

જ્યાંથી તે રાત્રે ટોયલેટ જાય છે ત્યાં એક કેમેરા છે. તેણી કહે છે કે ઓછામાં ઓછા તે કેમેરાને દૂર કરો, કારણ કે રાત્રે તે ટૂંકા ડ્રેસમાં ટોઇલેટ જાય છે. બધું કેમેરામાં કેદ થાય છે. તેને દૂર કરવા માટે તેણે રાષ્ટ્રીય મહિલા આયોગને પણ અરજી કરી હતી, પરંતુ કોઈ સુનાવણી ન થઈ.

1992માં, કોટાયમની 30 વર્ષીય નન અભયાની આઘાતજનક હત્યાએ કોન્વેન્ટ અને ચર્ચની વ્યવસ્થાનો પર્દાફાશ કર્યો. પહેલા તેને આત્મહત્યા માનવામાં આવતી હતી, પરંતુ લોકોના વિરોધ બાદ આ કેસની તપાસ સીબીઆઈને સોંપવામાં આવી હતી. તપાસમાં ફાધર થોમસ કુટ્ટૂર અને સિસ્ટર સેફીને દોષી ઠેરવવામાં આવ્યા હતા. તેને આજીવન કેદની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી, પરંતુ બાદમાં કેરળ હાઈકોર્ટે તેને જામીન આપી દીધા હતા.

અભયાનો દોષ એવો હતો કે તેણે કોટ્ટાયમમાં PIUS X કોન્વેન્ટમાં ફાધર અને સિસ્ટર સેફીને સેક્સ કરતા જોયા હતા.

લ્યુસીના મતે નન્સની કોઈ પ્રાઈવસી હોતી નથી. રાજ્ય સરકારથી લઈને કોઈપણ આયોગમાં ક્યાંય સુનાવણી થતી નથી. જો કોઈ નન કોન્વેન્ટની ચાર દીવાલોની અંદર થઈ રહેલા અત્યાચાર પર બોલે તો તેના પર એટલો અત્યાચાર થાય છે કે તે આત્મહત્યા પણ કરી લે છે. કેરળમાં છેલ્લા 20 વર્ષમાં 28 નન્સે આત્મહત્યા કરી છે.

તે પછી મેં હાલની નન સાથે વાત કરવાનું નક્કી કર્યું. કેરળમાં ઘણા કોન્વેન્ટની મુલાકાત લીધી, પરંતુ નન્સ દુનિયાથી કપાઈ ગઈ છે. તેમનું આખું જીવન એક રહસ્ય છે. જો કોઈ નન પોતાનો અવાજ ઉઠાવે છે, તો તેને કાં તો કોન્વેન્ટની બહાર ફેંકી દેવામાં આવે છે અથવા તેણી પર અત્યાચાર ગુજારવામાં આવે છે.

તમામ પ્રયત્નો પછી, એડરસન કોન્વેન્ટની એક નન એલ્સી સાથે વાત કરવા સંમત થઈ, પરંતુ ભયાનકતા એવી હતી કે તે માત્ર એટલું જ કહી શકી કે 'હું ખૂબ જ ખુશ છું', હું ખૂબ જ ખુશ છું... તે સ્પષ્ટ હતું કે તે ટાળી રહી હતી, કંઈપણ કહેતા.

નન એલ્સી હાથમાં પ્રાર્થના પુસ્તક લઈને ઉભા છે. વારંવારના પ્રશ્નો છતાં, તેણીએ કોન્વેન્ટના જીવન વિશે કંઈપણ કહેવાનું ટાળ્યું.
નન એલ્સી હાથમાં પ્રાર્થના પુસ્તક લઈને ઉભા છે. વારંવારના પ્રશ્નો છતાં, તેણીએ કોન્વેન્ટના જીવન વિશે કંઈપણ કહેવાનું ટાળ્યું.

માનન્થવડી પછી હું કેરળના ત્રિશૂર જિલ્લાની નન રાફેલને મળવા ગઈ.63 વર્ષીય જૈસમે તેના બે બેડરૂમના ફ્લેટમાં એકલી રહે છે. કોન્વેન્ટને 50 વર્ષ આપ્યા બાદ હવે બિમાર હાલતમાં છે. જૈસમે જેમણે પોતાના પુસ્તક 'આમીન'માં કોન્વેન્ટ અને ચર્ચની અંદરના ભ્રષ્ટાચાર અને તેના જાતીય શોષણ વિશે વાત કરી છે.

લાઇકમે કાલિકટ યુનિવર્સિટીમાંથી એમફિલ કર્યું છે. તે વિમલા કોલેજ, થ્રિસુરમાં વાઇસ પ્રિન્સિપાલ અને સેન્ટ મેરી કોલેજમાં પ્રિન્સિપાલ રહી ચુકી છે. તેમના કોન્વેન્ટનું નામ મધર ઓફ કાર્મેલ કોન્ગ્રેગેશન છે. જ્યારે તેણે તેના શોષણ સામે અવાજ ઉઠાવ્યો ત્યારે તેને પાગલ જાહેર કરવામાં આવી. કોન્વેન્ટમાંથી હાંકી કઢાઈ.

જૈસમે નન બનવાની વાતકહે છે. તે કહે છે- હું 17 વર્ષની હતી જ્યારે હું જીસસના પ્રેમમાં પડી હતી. મને લાગ્યું કે તેઓ મારા સપનામાં આવી રહ્યા છે. તે પછી મેં જીસસની દુલ્હન બનવાનું નક્કી કર્યું. જ્યારે મેં મારી માતાને આ વાત કહી તો તેણે કહ્યું કે સમય જતાં તમે આ ફિતૂર ભૂલી જશો.

થોડા દિવસો પછી મેં ફરીથી મારી માતાને કહ્યું કે હું નન બનવાની છું. તે કહેવા લાગી કે તું હજુ ભૂલી નથી. શું તું ટ્રેન્ડી કપડાં, સ્વાદિષ્ટ ખોરાક અને બીજું બધું વિના જીવી શકશે? હજુ વિચાર, પણ મેં ઈસુને વચન આપ્યું હતું.

એ પછી હું કોન્વેન્ટમાં જોડાઈ. મારી સાથે 14 છોકરીઓ નન બની. જોકે, થોડા વર્ષો પછી મને ખબર પડી કે અહીં કોઈ ગોડ નથી. અહીં નકલી નકાબપહેરેલા લોકો છે.

નન્સ એકબીજાને અપશબ્દો બોલી રહી હતી.ખરાબ બોલી રહી છે. બિશપ અને પ્રિસ્ટ જાતીય શોષણ કરે છે. તો કોઈ ખોટા રસ્તે કમાઈનેઘરે પૈસા મોકલે છે. આ જોઈને અમારા હોશ ઉડી ગયા. અમે અંદરોઅંદર વાતો કરવા લાગ્યા કે શું આ બધું જોવા માટે અમે નન બની હતી.

પહેલા હું છુપાઈને રડતી. પછી મને લાગ્યું કે જીસસ મને કહે છે કે તું કેમ બોલતી નથી, ચર્ચ અને કોન્વેન્ટમાં અન્યાય સામે બોલ, પ્રશ્નો પૂછ. મેં ઈસુને મને શક્તિ આપવા કહ્યું.

તેણી કહે છે - ચર્ચ સિસ્ટમમાં સમૃદ્ધ અને શક્તિશાળી લોકો જ ગોડ છે. ચર્ચ એટલે માસ વેલ્થ સંપત્તિ અને એક્સ્ટ્રીમ માસ વેલ્થ એટલે વાઇન, સ્ત્રીઓ અને સેક્સ. એટલા માટે મેં આવા નરકમાંથી ભાગી જવાનું મન બનાવ્યું.

તેઓએ મને પાગલ જાહેર કરી. તેઓ મારી સારવાર કરાવવા માંગતા હતા, પરંતુ મેં એ પણ નક્કી કરી લીધું હતું કે હું કોઈ પણ કિંમતે આ નહીં કરું, કારણ કે હું સંપૂર્ણપણે ઠીક હતી. હું દિલ્હી ગઈ અને 6 મહિના પછી કોન્વેન્ટ છોડી દીધી.

પરિવારમાં કોઈના લગ્ન હોય તો પણ નન જઈ શકતી નથી
નન માટે ઘણા પ્રતિબંધો છે. ઉદાહરણ તરીકે, બિશપ અથવા પાદરી લગ્નમાં હાજરી આપી શકે છે, પરંતુ નન નહીં. તમારા પરિવારના કોઈપણ લગ્ન સમારોહમાં પણ નહીં. તેઓ તેમના પરિવારના કોઈના મૃત્યુ પર જ જઈ શકે છે.

બિશપ અથવા પાદરી ગમે તે પહેરી શકે, પરંતુ નન્સે હંમેશા ગાઉન પહેરવું જોઈએ. બિશપ અથવા પાદરી મૂવી જોઈ શકે છે, મજા માણી શકે છે, પરંતુ નન્સને આવું કરવાની મંજૂરી નથી. કોન્વેન્ટમાં ફક્ત યસ લોર્ડ ચાલે છે. એટલે કે જે કંઈ કહેવામાં આવે તે તમારે કરવાનું છે.

નન કોન્વેન્ટ અને ચર્ચ માટે પૈસાની વ્યવસ્થા કરે છે. તે શિક્ષણ, આરોગ્ય, ધાર્મિક કાર્યનું ધ્યાન રાખે છે. અલગ-અલગ કોન્ગ્રેગેશનમાં તેમને જુદી જુદી જવાબદારીઓ આપવામાં આવે છે.

દુનિયાએ મધર ટેરેસા જેવી નન્સને સલામ કરી છે, પરંતુ એ પણ સાચું છે કે જ્યારે મોટા ભાગના કોન્વેન્ટની દિવાલોમાંથી વાતો બહાર નથી આવી શકતી ત્યારે અંદર શું ચાલી રહ્યું છે તેની કોઈને કેવી રીતે ખબર પડશે.

3 વર્ષ અને 3 કસમ પૂર્ણ કર્યા પછી, નન બને છે

કેથોલિક ચર્ચ ઓફ માનન્થવાડી શહેર. નન્સ ચર્ચના આ ખાસ હોલમાં બેસીને પ્રાર્થના કરે છે.
કેથોલિક ચર્ચ ઓફ માનન્થવાડી શહેર. નન્સ ચર્ચના આ ખાસ હોલમાં બેસીને પ્રાર્થના કરે છે.

નન બનેલી મોટાભાગની છોકરીઓ 17-18 વર્ષની હોય છે. તેમના માટે પવિત્રતા એ પ્રથમ શરત છે.

નન બનવામાં 3 થી 5 વર્ષનો સમય લાગે છે. આ દરમિયાન કડક શિસ્તનું પાલન કરવું પડશે. બિશપ અને પ્રિસ્ટ તેમને વારંવાર પ્રવચનો આપે છે. તેઓને ભગવાન અને એન્જલ્સ વિશે કહેવામાં આવે છે.

પ્રથમ વર્ષ એસ્પિરન્સીનું છે. આ દરમિયાન નન બનવા જઈ રહેલી યુવતીને તે સમાજ અનુસાર અનુકૂલન સાધવાની તાલીમ આપવામાં આવે છે.

બીજું વર્ષ પોસ્ટલન્સીનું છે. આમાં જે તે સમુદાય વિશે અભ્યાસ કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

ત્રીજું વર્ષ શિખાઉ (canonical and apostolic)લોકોનું છે. આ સૌથી મુશ્કેલ વર્ષ છે. નન બનવા જઈ રહેલી છોકરીને રાત-દિવસ પ્રાર્થના કરવી પડે છે. તેમજ તેઓએ એક વર્ષ સુધી મૌન રહેવું પડશે. તે ફક્ત તેના વરિષ્ઠ સાથે વાત કરી શકે છે.

આ પછી તેને નવું નામ આપવામાં આવે છે અને જીસસ સાથે લગ્નની તારીખ નક્કી કરવામાં આવે છે. લગભગ 4 કલાકની વિધિ પછી, છોકરી જીસસની પત્ની બને છે.

સવારે 5 વાગે ઉઠવું. સાંજના 5.30 વાગ્યા સુધીમાં પ્રાર્થના મંડપમાં ભેગા થવાનું, વોકલ પ્રાર્થના કરવી, ધ્યાન કરવું, નાસ્તો કરવો, કોન્વેન્ટમાં કામ કરવું, જે પણ કામ સોંપવામાં આવ્યું હોય, તે કરવાનું જ હોય છે.

દરેક નને ત્રણ શપથ લેવા પડે છે-

1. પવિત્રતા એટલે શુદ્ધતા. નન ક્યારેય કોઈની સાથે લગ્ન કરશે નહીં, ન તો તે પ્રેમ સંબંધમાં પ્રવેશ કરશે, ન તો તે ક્યારેય કોઈની સાથે સંબંધ બાંધશે.

2. ગરીબી. તેમને હંમેશા માગીને જીવવું પડે છે.

3. આજ્ઞાપાલન એટલે કે આજ્ઞાકારી. તેણે હંમેશા યસ લોર્ડકહેવું પડે છે. થોડી પણ આમતેમ થાય તો તેમને કેન્વેન્ટમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવે છે.

નન્સને ન્યાય કેમ નથી મળતો?
ઈન્ટરનેશનલ યુનિયન ઓફ સુપિરિયર જનરલ્સ, વિશ્વના કેથોલિક મહિલા ધાર્મિક આદેશોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી સંસ્થાએ પણ નન્સના શોષણની ખુલ્લેઆમ નિંદા કરી છે. 2019માં, તેણીએ કહ્યું હતું કે ઘણી નન્સ મૌન અને ગુપ્તતાની સંસ્કૃતિના નામ પર મૌન રાખે છે. આ વધુ શોષણ તરફ દોરી જાય છે. આવી નન્સે પોતાનો અવાજ ઉઠાવવાની જરૂર છે.

એક નન તરીકે તે પોતાના પુસ્તક આમીન દ્વારા પણ આ વ્યવસ્થા સામે અવાજ ઉઠાવી રહી છે. તેઓ આક્ષેપ કરે છે કે ચર્ચ ખૂબ શક્તિશાળી છે. તેમની સામે કોઈ સત્તા અને સરકારનું પણ કંઈ ચાલતું નથી. અમે દરેક જગ્યાએ ફરિયાદ કરી, મહિલા આયોગને પણ અપીલ કરી, પરંતુ કંઈ થયું નહીં.

તેણી કહે છે કે એકવાર તમે નન બની જાઓ, તેના બે જ રસ્તા છે. કાં તો બહાર ગુમનામ જીવન જીવવું અથવા અંદર શોષણનો ભોગ બનીને. બળવો કરનારાઓને કોન્વેન્ટમાંથી બહાર ફેંકી દેવામાં આવે છે. જે મહિલાઓ ઓછી શિક્ષિત છે અથવા પછાત જાતિની છે તેઓ પોતાને સિસ્ટમમાં અનુકૂળ થવા માટે મજબૂર છે.

જૈસમે કહે છે, અમે માંગ કરીએ છીએ કે ત્રીજી વેટિકન કાઉન્સિલ શક્ય તેટલી વહેલી તકે બોલાવવામાં આવે. જે લગ્ન કરવા માંગે છે તેને લગ્ન કરવાની છૂટ હોવી જોઈએ. લગ્ન પછી બિશપ, પાદરી કે નન બનવાની પરવાનગી આપવી જોઈએ.

અન્ય સમાચારો પણ છે...