મોટો એટમ બોમ્બ ફેંકી શકતું વિમાન ખરીદશે ભારત:ચીનના H-6Kના જવાબમાં રશિયન Tu-160, દુનિયાના સૌથી મોટા બોમ્બરની અમેરિકા સુધી ધાક

4 મહિનો પહેલાલેખક: અભિષેક પાંડે
  • કૉપી લિંક

ગયા વર્ષે નવેમ્બરમાં ચીને ભારતીય સરહદ પર H-6K નામનું વ્યૂહાત્મક બોમ્બર તૈનાત કર્યું હતું. ત્યારે ચીનના આ હથિયારનો ભારત પાસે કોઈ તોડ નહોતો. પરંતુ હવે એવા સમાચાર છે કે ભારત ડ્રેગનના કરતૂતોનો જડબાતોડ જવાબ આપવા માટે રશિયા પાસેથી વિશ્વનું સૌથી ઘાતક વ્યૂહાત્મક બોમ્બર ખરીદવા જઈ રહ્યું છે.

સરહદ પર ચીનના અવિરત આક્રમક વલણનો સામનો કરવા માટે ભારત ટૂંક સમયમાં રશિયા પાસેથી વિશ્વના સૌથી ઘાતક વ્યૂહાત્મક બોમ્બર્સમાંના એક Tu-160 ખરીદશે તેવા અહેવાલો છે. Tu-160 વ્હાઇટ સ્વાન તરીકે પણ ઓળખાય છે.

તાજેતરમાં રશિયા પાસેથી S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ મેળવ્યા બાદ જેટ બોમ્બર ભારત માટે વધુ એક મહત્વપૂર્ણ ડીલ સાબિત થઈ શકે છે.

અત્યાર સુધી, વિશ્વના માત્ર 3 દેશો - અમેરિકા, રશિયા અને ચીન પાસે વ્યૂહાત્મક બોમ્બર છે. રશિયા પાસેથી ખરીદી સાથે ભારત સ્ટ્રેટેજિક બોમ્બર ધરાવતો વિશ્વનો ચોથો દેશ બની શકે છે.

ચાલો આ એક્સપ્લેનર પર આગળ વધતા પહેલા પોલમાં ભાગ લઈએ:

ભાસ્કર એક્સપ્લેનરમાં જાણો શું છે ઘાતક વ્યૂહાત્મક બોમ્બર Tu-160? ચીનને આ શા માટે જવાબ છે? તેનાથી ભારતને કેટલો ફાયદો થશે?

ભારત ઘાતક રશિયન બોમ્બર Tu-160 ખરીદવા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે
અમેરિકાના ભારે વિરોધ છતાં ભારત રશિયા પાસેથી S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ મેળવ્યા બાદ તેનું પહેલું વ્યૂહાત્મક બોમ્બર જેટ પણ ખરીદવા જઈ રહ્યું છે.

વ્યૂહાત્મક બોમ્બર્સ એવા જેટ છે જે આંખના પલકારામાં દુશ્મનના ઘરમાં ઘૂસી જાય છે અને બોમ્બ અથવા મિસાઈલ છોડ્યા પછી પાછા ફરે છે. સ્ટ્રેટેજિક બોમ્બરની વિશેષતા એ છે કે 'ક્યાંય પણ ગમે ત્યારે' હુમલો કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આવા બોમ્બર ભારત પાસે આવવાથી તેના માટે બાલાકોટ જેવા હવાઈ હુમલા કરવાનું સરળ બની જશે.

મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, દિલ્હીમાં આયોજિત ચાણક્ય ફાઉન્ડેશનના તાજેતરના કાર્યક્રમમાં ભારતીય વાયુસેનાના પૂર્વ વડા અરૂપ સાહાના ભાષણમાંથી આ માહિતી મળી છે. પોતાના ભાષણમાં સાહાએ રશિયા પાસેથી બોમ્બર ખરીદવાની ભારતની યોજનાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. જો કે, ભારત કે રશિયાએ આ ડીલ અંગે હજુ સુધી સત્તાવાર નિવેદન આપ્યું નથી.

અહેવાલો અનુસાર, ભારત રશિયા પાસેથી ઓછામાં ઓછા છ Tu-160 બોમ્બર એરક્રાફ્ટ લેવાના સોદા માટે વાટાઘાટો અંતિમ તબક્કામાં છે.

ભારત પાસે વ્યૂહાત્મક બોમ્બર કેમ નથી?
ચીન સાથેની સરહદ પર ચાલી રહેલા તણાવને જોતા ભારત આ ડીલ કરે તેવી શક્યતાઓ વધી ગઈ છે. 1970ના દાયકાની શરૂઆતમાં, સોવિયેત સંરક્ષણ પ્રધાન સેરગેઈ ગોર્શાકોવની Tu-22 બેકફાયર બોમ્બરની સપ્લાય કરવાની ઓફરને ભારતીય વાયુસેનાએ નકારી કાઢી હતી.

નિષ્ણાંતોનું માનવું છે કે ભારત પાસે વ્યૂહાત્મક બોમ્બર ન હોવાનું એક મોટું કારણ એ છે કે આ બોમ્બરોનો વારંવાર સરહદ પાર કરીને દુશ્મનના ઘરમાં ઘૂસીને ઉપયોગ કરવો પડે છે. પરંતુ ભારતની આવી કોઈ મહત્વાકાંક્ષા નથી.

ભારત પાસે પહેલેથી જ ટેક્ટિકલ બોમ્બર્સ અને ફાઈટર પ્લેન છે જે તેની સરહદોની અંદર દુશ્મનની જગ્યાઓને નિશાન બનાવવા સક્ષમ છે.

આ તસવીર રશિયન Tu-160M સ્ટ્રેટેજિક બોમ્બરની છે, જે Tu-160 બોમ્બરનું અપગ્રેડેડ વર્ઝન છે.નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે સ્ટ્રેટેજિક બોમ્બર બનાવવાનો ખર્ચ લગભગ $100 બિલિયન છે. ખૂબ જ મોંઘા હોવાના કારણે તે માત્ર રશિયા, અમેરિકા અને ચીન પાસે છે. ઉપરાંત, આ બોમ્બર્સના મર્યાદિત ઉપયોગને ધ્યાનમાં રાખીને, આટલી મોટી કિંમત ચૂકવવી એ ભારતના દૃષ્ટિકોણથી યોગ્ય નિર્ણય ન હોત. પરંતુ હવે ચીન સામે પાવર બેલેન્સિંગની રમતમાં આ બોમ્બર્સ ભારતની જરૂરિયાત બની ગયા છે.
આ તસવીર રશિયન Tu-160M સ્ટ્રેટેજિક બોમ્બરની છે, જે Tu-160 બોમ્બરનું અપગ્રેડેડ વર્ઝન છે.નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે સ્ટ્રેટેજિક બોમ્બર બનાવવાનો ખર્ચ લગભગ $100 બિલિયન છે. ખૂબ જ મોંઘા હોવાના કારણે તે માત્ર રશિયા, અમેરિકા અને ચીન પાસે છે. ઉપરાંત, આ બોમ્બર્સના મર્યાદિત ઉપયોગને ધ્યાનમાં રાખીને, આટલી મોટી કિંમત ચૂકવવી એ ભારતના દૃષ્ટિકોણથી યોગ્ય નિર્ણય ન હોત. પરંતુ હવે ચીન સામે પાવર બેલેન્સિંગની રમતમાં આ બોમ્બર્સ ભારતની જરૂરિયાત બની ગયા છે.

ચીને ભારતીય સરહદ પાસે H-6K બોમ્બર જેટ તૈનાત કર્યા છે
અહેવાલો અનુસાર, ચીને ગયા વર્ષે નવેમ્બરમાં ભારતની સરહદ નજીક H-6K બોમ્બર જેટ તૈનાત કર્યા હતા.

ગયા વર્ષે 11 નવેમ્બરના રોજ, ચીની વાયુસેના, પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી એરફોર્સ (પીએલએએફ)ના 72મા સ્થાપના દિવસના અવસરે, ચીનના સ્ટેટ મીડિયાએ એક પહાડી ઉપરથી ઉડતા H-6K બોમ્બરના ફૂટેજ પ્રસારિત કર્યા હતા. ચીની મીડિયાએ દાવો કર્યો હતો કે આ બોમ્બરને હિમાલય તરફ મોકલવામાં આવ્યું છે.

ચીને સૌપ્રથમ બોમ્બર 1970માં સોવિયત સંઘની મદદથી બનાવ્યું હતું. તેનું બેઝિક શિયાન H-6 બોમ્બર સોવિયેત યુનિયનના Tu-16 મધ્યમ-શ્રેણીના બોમ્બરનું લાઇસન્સ પ્રાપ્ત સંસ્કરણ હતું.ચીને પાછળથી H-6 બોમ્બરના ઘણા અપગ્રેડેડ વર્ઝન બનાવ્યા. આમાંનું સૌથી તાજેતરનું H-6K બોમ્બર છે, જેને થોડા વર્ષો પહેલા જ ચીની વાયુસેનામાં સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું.

ભારતીય વાયુસેનાએ ભારતીય સરહદની નજીક બોમ્બર તૈનાત કરવાના ચીની વાયુસેનાના ઉશ્કેરણીજનક પગલાથી વ્યૂહાત્મક બોમ્બરની જરૂરિયાત અનુભવી છે.

જાણકારોનું માનવું છે કે બોમ્બર મારફત ભારત માત્ર ચીનને જ નહીં પરંતુ પાકિસ્તાનને પણ કડક સંદેશ આપી શકે છે. આ જ કારણ છે કે ભારત હવે રશિયા પાસેથી Tu-160 જેવા ઘાતક બોમ્બર ખરીદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.

શું છે રશિયન બોમ્બર Tu-160, જે અમેરિકાને પણ ડરાવે છે

  • Tupolev Tu-160 સુપરસોનિક રશિયન વ્યૂહાત્મક બોમ્બર છે. તેને સફેદ હંસ અથવા વ્હાઈટ સ્વાન પણ કહેવામાં આવે છે. નાટો તેને બ્લેક જેક કહે છે.
  • તે વિશ્વનું સૌથી મોટું અને સૌથી ભારે ફાઇટર પ્લેન છે જે ધ્વનિ કરતાં બમણી ઝડપે એટલે કે Mach-2+ સ્પીડથી દોડે છે. હાલમાં, તે અમુક અંશે માત્ર અમેરિકાના B-1 સ્ટ્રેટેજિક બોમ્બરની સરખામણીમાં છે, જે લોકપ્રિય B-52 બોમ્બરનું અપગ્રેડેડ વર્ઝન છે.
  • Tu-160 લગભગ 52 હજાર ફૂટની ઉંચાઈ સુધી ઉડી શકે છે, જેના કારણે તેને રડાર પર ટ્રેક કરવું મુશ્કેલ છે.
  • Tu-160 બોમ્બર જેટ ક્રુઝ અને લેન્ડ એટેક મિસાઈલ તેમજ પરંપરાગત અને પરમાણુ હથિયારો લઈ જઈ શકે છે. આ જેટમાંથી લગભગ 40 હજાર કિલો વજનના બોમ્બ પણ લઈ જઈ શકાય છે.
  • તે 1970ના દાયકામાં ટુપોલેવ ડિઝાઇન બ્યુરો દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું હતું. તેણે 1981માં તેની પ્રથમ ઉડાન ભરી હતી અને તેને 1987માં રશિયન આર્મીમાં સામેલ કરવામાં આવી હતી.
  • રશિયા ડિસેમ્બર 2014થી તેના અપગ્રેડેડ વર્ઝન Tu-160M ​​પર કામ કરી રહ્યું છે અને ટૂંક સમયમાં એરફોર્સમાં 50 નવા Tu-160Mને સામેલ કરવાની યોજના ધરાવે છે.
  • તેમાં 4 ક્રૂનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં પાઈલટ, કો-પાઈલટ, બોમ્બાર્ડિયર અને ડિફેન્સિવ સિસ્ટમ ઓફિસરનો સમાવેશ થાય છે.

આખરે બોમ્બર્સ શું છે?
Tu-160 એ રશિયામાં બનાવેલ વ્યૂહાત્મક બોમ્બર છે. વાસ્તવમાં, બોમ્બર બે પ્રકારના હોય છે - સ્ટ્રેટેજિક અને ટેક્ટિકલ બોમ્બર.

બોમ્બર્સ ફાઇટર પ્લેન છે જેનો ઉપયોગ જમીન અને નૌકાદળના લક્ષ્યોને નિશાન બનાવવા માટે હવાથી સપાટી પર બોમ્બ ફેંકવા અથવા હવાથી હવામાં ક્રૂઝ મિસાઇલો છોડવા માટે થાય છે.

ટેક્ટિકલ બોમ્બર્સનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે યુદ્ધ દરમિયાન તેમની જમીન પર દુશ્મનના સ્થાનો અથવા લશ્કરી શસ્ત્રોને નિશાન બનાવવા માટે થાય છે.

  • આ બોમ્બરનો ઉપયોગ યુદ્ધ દરમિયાન તેના ગ્રાઉન્ડ ફોર્સને તેની આસપાસના નજીકના લક્ષ્યોને નિશાન બનાવવામાં મદદ કરવા માટે કરવામાં આવે છે.
  • 1911-1912ના ઇટાલિયન-તુર્કી યુદ્ધ દરમિયાન ટેક્ટિકલ બોમ્બિંગ અથવા એર-ટુ-ગ્રાઉન્ડ બોમ્બિંગનો સૌપ્રથમ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
  • આ પછી, પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન, 1915 માં ન્યુ ચેપેલની લડાઇમાં, બ્રિટિશ રોયલ ફ્લાઇંગ કોર્પ્સે જર્મન રેલ સંચાર પર બોમ્બમારો કરવા માટે ટેક્ટિકલ બોમ્બર્સનો ઉપયોગ કર્યો.
  • 1939થી 1945 દરમિયાન બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જર્મન, બ્રિટિશ, અમેરિકન અને જાપાનીઝ દળો દ્વારા પણ વ્યૂહાત્મક બોમ્બરોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.

વ્યૂહાત્મક (સ્ટ્રેટેજિક) બોમ્બર્સ એ મધ્યમ અથવા લાંબા અંતરના વિમાનો છે, જેનો ઉપયોગ શહેરો, કારખાનાઓ, લશ્કરી થાણાઓ, દુશ્મન દેશના લશ્કરી કારખાનાઓને નિશાન બનાવવા માટે વ્યૂહરચના તરીકે થાય છે.

  • વ્યૂહાત્મક બોમ્બર્સ એવા ફાઇટર પ્લેન છે જે દુશ્મનના ઘર પર હુમલો કરવા અને પાછા ફરવા માટે હજારો કિલોમીટરની મુસાફરી કરે છે.
  • આ બોમ્બર્સ દ્વારા દુશ્મનના ટાર્ગેટ પર ક્રુઝ મિસાઈલ તેમજ પરમાણુ હથિયારોથી હુમલો કરી શકાય છે.
  • સ્ટ્રેટેજિક બોમ્બરનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે દુશ્મનના ઘર પર તેની રેન્જ પાર કરીને હુમલો કરવા માટે થાય છે. વ્યૂહાત્મક અને વ્યૂહાત્મક બોમ્બર વચ્ચે પણ આ સૌથી મોટો તફાવત છે.
  • તમે આ વર્ષે રશિયન વિમાનોને યુક્રેનિયન શહેરો પર હવાઈ બોમ્બ ફેંકતા જોયા હશે, તેઓ વ્યૂહાત્મક બોમ્બર છે.
  • વ્યૂહાત્મક બોમ્બરની શ્રેણી અને ક્ષમતા ટેક્ટિકલ બોમ્બર કરતા ઘણી વધારે છે.
  • વ્યૂહાત્મક બોમ્બરનો ઉપયોગ પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન 6 ઓગસ્ટ 1914ના રોજ જર્મની દ્વારા બેલ્જિયન શહેર લીજ પર બોમ્બ ફેંકવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
  • ઓગસ્ટ 1914 માં, રશિયાએ પોલિશ શહેર વોર્સો પર વ્યૂહાત્મક બોમ્બર વડે બોમ્બમારો કર્યો. જર્મની અને રશિયા ઉપરાંત બ્રિટન અને ફ્રાન્સે પણ વ્યૂહાત્મક બોમ્બરોનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
  • 1939 થી 1945ના બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન, જર્મનીએ પોલેન્ડ, બ્રિટન અને સોવિયેત યુનિયનના શહેરો પર હુમલો કરવા માટે વ્યૂહાત્મક બોમ્બરોનો ઉપયોગ કર્યો. જ્યારે બ્રિટને જર્મનીના બર્લિન જેવા શહેરોને પણ નિશાન બનાવ્યા હતા.
  • તેનો સૌથી ઘાતક ઉપયોગ યુ.એસ. દ્વારા જાપાનના શહેરો હિરોશિમા અને નાગાસાકી પર 6 અને 9 ઓગસ્ટના રોજ અણુ બોમ્બ ફેંકવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.