પાક. પાસે માત્ર 3 અઠવાડિયાં જેટલા જ પૈસા:શું ભાઈચારાના નામે સાઉદી અરબ ફરી પાકિસ્તાનને ડૂબતા બચાવશે?

22 દિવસ પહેલા

પાકિસ્તાન ફરી એકવાર ગંભીર મુશ્કેલીમાં છે. મોંઘવારી 25%ના દરે વધી રહી છે. વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં માત્ર 41 હજાર કરોડ બચ્યાં છે, જેના કારણે માત્ર 3 અઠવાડિયાનું આયાત બિલ ચૂકવી શકાય તેમ છે. જે છેલ્લા 8 વર્ષમાં સૌથી નીચો છે. આ મુશ્કેલ સમયમાં પાકિસ્તાનની આશાવાદી નજર IMF, ચીન અને સાઉદી અરબ પર ટકેલી છે.

5 જાન્યુઆરી 2023ના રોજ 'ધ ગાર્ડિયન'માં લખાયેલા એક લેખમાં પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફે દુનિયાભરના દેશોને મદદની અપીલ કરી છે. પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઈશાક ડારે પણ પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં જણાવ્યું કે થોડા દિવસોમાં સાઉદી અરબ પાસેથી પૈસા મળી જશે. આ પછી જ મંગળવારે સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાને પાકિસ્તાનમાં 10 અબજ ડોલરના રોકાણ પર વિચાર કરવા કહ્યું છે.

ભાસ્કર એક્સપ્લેનરમાં જાણીશું કે પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરબ વચ્ચેના સંબંધો કેવા છે અને શું સાઉદી અરબ ફરી એકવાર પાકિસ્તાનને મુસ્લિમ ભાઈચારાના નામે ડૂબતા બચાવશે.

પાકિસ્તાનના નવા PM અને આર્મી ચીફ સાઉદી અરબમાં હાજરી આપી રહ્યા છે
જનરલ સૈયદ અસીમ મુનીર પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ બન્યાના દોઢ મહિના પછી 5 જાન્યુઆરી 2023ના રોજ સાઉદી અરબની મુલાકાતે ગયા હતા.

અગાઉ મે 2022માં સાઉદી અરબ ગયેલા પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શહેબાઝ શરીફ સાઉદી પાસેથી 8 અબજ ડોલરનું કુલ રાહત પેકેજ મેળવવામાં સફળ રહ્યા હતા. આ સમયે સાઉદી અરબએ પાકિસ્તાનને તેલ માટે આપવામાં આવતી આર્થિક રાહતને બમણી કરવાનું વચન પણ આપ્યું હતું.

ઓગસ્ટ 2018માં ઈમરાન ખાન પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન બન્યા. આ પછી પહેલા જ મહિનામાં તે સાઉદી અરબના પ્રવાસે ગયા હતા. ઈમરાન ખાને લગભગ 4 વર્ષના પોતાના કાર્યકાળમાં કુલ 32 વિદેશ યાત્રાઓ કરી હતી, જેમાં તેઓ 8 વખત સાઉદી અરબ ગયા હતા.

સાઉદી અરબ દરેક મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં પાકિસ્તાનની મદદ કેમ કરે છે?
1.બંને સુન્ની બહુમતી મુસ્લિમ દેશો:
1979માં જ્યારે ઈસ્લામિક ક્રાંતિ શરૂ થઈ ત્યારે તેનું કેન્દ્ર ઈરાન હતું. ઈરાન શિયા બહુમતી ધરાવતો દેશ હોવાને કારણે સાઉદી અરબ આ ક્રાંતિથી ખૂબ ડરી ગયો હતો. તેનો સામનો કરવા માટે સાઉદી અરબે પાકિસ્તાન, ભારત સહિતના સુન્ની મુસ્લિમ દેશોને પૈસા મોકલવાનું શરૂ કર્યું. આનાથી વિશ્વભરના દેશોમાં વહાબી ઇસ્લામ મજબૂત થયો અને સમગ્ર પ્રદેશમાં સૂફી ઇસ્લામની હાજરી ઘટી.

2.ઈઝરાયલને લઈને એક જેવી વિદેશ નીતિ: સાઉદી અરબમાં મક્કા અને મદીના હોવાને કારણે ઈસ્લામિક દુનિયામાં ખૂબ મહત્વપૂર્ણ છે. એટલા માટે સાઉદી અરબ પેલેસ્ટાઈનને ઈઝરાયેલના ભાગ તરીકે સ્વીકારવાનું ટાળે છે. જો સાઉદીએ ભૂલથી પણ આવું કર્યું તો લોકો તેની ઈસ્લામિક પ્રતિબદ્ધતા પર સવાલ ઉઠાવવા લાગશે. આ મામલે પાકિસ્તાનનું પણ આ જ વલણ છે. સમાન વિદેશ નીતિ બંને દેશોને નજીક લાવે છે.

3.મુશ્કેલીમાં સૈન્ય મદદનો ભરોસો: સાઉદી અરબ માટે પાકિસ્તાનની સરકાર કરતાં ત્યાંની સેના વધુ મહત્વની છે. તેનું કારણ એ છે કે પાકિસ્તાની સેના વિશ્વની 20મી સૌથી શક્તિશાળી સેના છે. હાલમાં સાઉદીમાં લગભગ 70 હજાર પાકિસ્તાની સૈનિકો છે. 2018માં, વડાપ્રધાન તરીકે, ઇમરાન ખાને કહ્યું હતું કે- 'સાઉદી અરબમાં મક્કા અને મદીના છે. આવી સ્થિતિમાં જો ત્યાં કોઈ ખતરો છે તો માત્ર પાકિસ્તાની સેના જ નહીં પરંતુ અહીંના લોકો પણ સાઉદીની સુરક્ષા કરશે.

4.પરમાણુ મદદની અપેક્ષા: ભલે પાકિસ્તાન અમેરિકા અને બ્રિટન પાસેથી મોટાભાગના શસ્ત્રો ખરીદે છે, પરંતુ જ્યારે પરમાણુ હથિયારોની જરૂર હતી ત્યારે આ દેશોએ ના પાડી દીધી હતી. સાઉદી અરબ સારી રીતે જાણે છે કે પાકિસ્તાન વિશ્વનો એકમાત્ર એવો દેશ છે જે એક સંકેત પર સાઉદી અરેબને પરમાણુ ટેક્નોલોજી કે હથિયારો આપી શકે છે.

5.કુશળ શ્રમ: પાકિસ્તાનના ઓવરસીઝ અને માનવ સંસાધન મંત્રાલયનું કહેવું છે કે 2022માં, 26 લાખથી વધુ પાકિસ્તાનીઓ સાઉદી અરબમાં કામ કરી રહ્યા છે. આમાં 10 લાખથી વધુ કુશળ મજૂર છે. સાઉદી અરબની કુલ વસતિમાં પાકિસ્તાનીઓનો હિસ્સો 10% છે. બંને દેશો વચ્ચે વાર્ષિક બે અબજ ડોલરથી વધુનો વેપાર થાય છે. આ રીતે બંને દેશ એકબીજા માટે ખૂબ જ ખાસ છે.

આ વખતે સાઉદીના 10 બિલિયન ડોલરથી પાકિસ્તાનનું કંઈ થશે નહીં
હાલમાં પાકિસ્તાનને અન્ય કોઈ દેશો કે સંસ્થાઓ પાસેથી લોન મળી નથી. બીજી તરફ નબળી આર્થિક સ્થિતિને કારણે પાકિસ્તાની રૂપિયો સતત નબળો પડી રહ્યો છે. આગામી કેટલાક મહિનામાં પાકિસ્તાને 30 અબજ ડોલરથી વધુનું વિદેશી દેવું ચૂકવવું પડશે. આ જ કારણ છે કે પાકિસ્તાન ડિફોલ્ટર હોવાની આશંકા વધી રહી છે.

આવી સ્થિતિમાં, જો સાઉદી અરબ પાકિસ્તાનને 10 અબજ ડોલરની મદદ કરે તો પણ પાકિસ્તાનને દેવું ચૂકવવા માટે વધુ 20 અબજ ડોલરની જરૂર પડશે. એટલું જ નહીં, દેશની અર્થવ્યવસ્થાને વેગ આપીને અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત કરવા માટે પણ પાકિસ્તાનને પૈસાની જરૂર પડશે.

પાકિસ્તાનના નિર્વાસિત પત્રકાર તાહા સિદ્દીકીએ અલજઝીરાના એક લેખમાં કહ્યું છે કે સાઉદી અરબ આર્થિક પેકેજો અને રોકાણના વચનો દ્વારા આર્થિક રીતે પછાત પાકિસ્તાની સરકારની વફાદારી ખરીદવાનો પ્રયાસ કરે છે અને પાકિસ્તાની સરહદો પર નીતિઓ નક્કી કરે છે. જો કે આ વખતે સાઉદીની મદદ પાકિસ્તાન માટે ઊંટના મોઢામાં જીરા સમાન હશે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...