ગાયબ થશે Spriteની લીલા રંગની બોટલ:61 વર્ષ પછી બદલશે રંગ, હવે સફેદ દેખાશે; આખરે આવું કેમ કરવું પડ્યું?

16 દિવસ પહેલાલેખક: અભિષેક પાંડે/નીરજ સિંહ
  • કૉપી લિંક

સ્પ્રાઈટ (Sprite) હવે લીલી બોટલમાં ઉપલબ્ધ રહેશે નહીં. સ્પ્રાઈટ નિર્માતા કોકા-કોલાએ 60 વર્ષ પછી લોકપ્રિય ઠંડા પીણાને લીલા રંગની જગ્યાએ સફેદ કે પારદર્શક બોટલમાં વેચવાનો નિર્ણય કર્યો છે.

યુ.એસ.માં સૌપ્રથમવાર 1961 માં લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું અને વિશ્વના સૌથી લોકપ્રિય સોફ્ટ ડ્રિંક્સ પૈકીનું એક, લીલા રંગની બોટલ સ્પ્રાઈટ ન વેચવાનો નિર્ણય 1 ઓગસ્ટથી અમલમાં આવશે.

ચાલો આ ભાસ્કર એક્સપ્લેનરમાં જાણીએ કે શા માટે કોકા કોલાએ સ્પ્રાઈટને ગ્રીન બોટલમાં ન વેચવાનો નિર્ણય લીધો છે?

એક્સપ્લેનર પર આગળ વધતા પહેલા ચાલો પોલમાં ભાગ લઈએ...

કોકા કોલા ગ્રીન બોટલમાં સ્પ્રાઈટનું વેચાણ બંધ કરશે
કોકા-કોલાએ 27 જુલાઈના રોજ જારી કરેલા નિવેદનમાં જાહેરાત કરી હતી કે તે 1 ઓગસ્ટથી સ્પ્રાઈટને ગ્રીન બોટલમાં વેચશે નહીં.

કંપનીનું કહેવું છે કે તેનું પગલું પર્યાવરણને વધુ જવાબદાર બનવાના તેના પ્રયાસોનો એક ભાગ છે.

કોકા-કોલા માત્ર સ્પ્રાઈટ જ નહીં પરંતુ કંપનીના અન્ય પીવાના ઉત્પાદનોને પણ સ્પષ્ટ બોટલોમાં ઓફર કરશે જે લીલા રંગની બોટલોમાં આવે છે. તેમાં ફ્રેસ્કા, સીગ્રામ્સ અને મેલો યલોનો સમાવેશ થાય છે. કંપનીએ કહ્યું છે કે તેની શરૂઆત ઉત્તર અમેરિકાથી થશે. ધીરે-ધીરે ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં લીલી બોટલોને ક્લીયર બોટલો દ્વારા બદલવામાં આવશે.

કોકા-કોલાએ 2019માં જ યુરોપિયન દેશો અને દક્ષિણ એશિયાના કેટલાક દેશોમાં સ્પ્રાઈટની ગ્રીન બોટલની જગ્યાએ પારદર્શક બોટલનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કર્યું છે. તે સૌપ્રથમ ફિલિપાઇન્સમાં 2019 માં શરૂ થયું હતું.

લીલા રંગે સ્પ્રાઈટની ઓળખ કરી, એ જ લીલો રંગ બોટલો બંધ થવાનું કારણ બન્યો
લોકપ્રિય પીણું સ્પ્રાઈટ 1961 માં યુએસમાં લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. સિગ્નેચર ગ્રીન પેકેજિંગને કારણે તે ટૂંક સમયમાં ઘરગથ્થુ નામ બની ગયું.

હવે સ્પ્રાઈટ વિશ્વમાં ત્રીજું સૌથી મોટું અને કોકા-કોલાનું સૌથી વધુ વેચાતું સોફ્ટ ડ્રિંક કોક પછી બીજા ક્રમે છે.

કોકા-કોલાએ તેના બાકીના હરીફો કરતાં પોતાની જાતને આગળ રાખવા માટે સ્પ્રાઈટની બોટલોને લીલી રાખી હતી.

સવાલ એ છે કે કોકાએ શા માટે સ્પ્રાઈટની લીલી બોટલો બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો?

  • સ્પ્રાઈટના વર્તમાન પેકેજીંગમાં ગ્રીન પોલીથીન ટેરેફ્થાલેટ (PET) છે. જો કે લીલા પ્લાસ્ટિકને રિસાયકલ કરી શકાય છે, પરંતુ નવી બોટલ બનાવવા માટે તેને રિસાયકલ કરી શકાતું નથી.
  • કોકા-કોલાનું કહેવું છે કે સ્પ્રાઈટના ગ્રીન પ્લાસ્ટિકને રિસાયકલ કરી શકાય છે. પરંતુ તેને રિસાયક્લિંગ કરીને, ફક્ત એક જ ઉપયોગમાં લેવાતી પ્લાસ્ટિકની વસ્તુઓ જેમ કે કાર્પેટ અથવા કપડાં બનાવી શકાય છે. પરંતુ તેને બોટલમાં રિસાયકલ કરી શકાતું નથી.
  • વાસ્તવમાં, લીલું પ્લાસ્ટિક સામાન્ય રીતે રિસાયકલ કરી શકાય તેવું હોય છે, પરંતુ તેને રિસાયકલ કરવું હંમેશા સરળ હોતું નથી.
  • પ્લાસ્ટિકમાં હાજર રંગ જેવા કોઈપણ પદાર્થને ફરીથી ઉપયોગમાં લેવાનું મુશ્કેલ બનાવી શકે છે. આ કારણોસર, બહુ ઓછી કંપનીઓ રંગીન પ્લાસ્ટિકને રિસાયકલ કરવા માંગે છે.
  • કોકા-કોલાએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, "સ્પ્રાઈટ સામગ્રી (પ્લાસ્ટિક)ને નવી બોટલોમાં પુનઃ રૂપાંતરિત કરવાની સંભાવના વધારવા માટે લીલાથી સાફ પ્લાસ્ટિકમાં બદલાઈ રહી છે."
  • ગ્રીન પ્લાસ્ટિક પર્યાવરણના હિસાબે લીલું હોતું નથી. રંગીન બોટલ રિસાયક્લિંગ માટે દૂષિત પદાર્થ જેવી હોય છે અને તેને અલગ કરવી પડે છે, જે કચરામાં એટલે કે પ્લાસ્ટિક કચરો અથવા કચરામાં પ્રવેશવાની શક્યતા વધારે છે.
  • ઉપરાંત, લીલા પ્લાસ્ટિક માટે વિશાળ બજાર નથી, તેથી રિસાયકલર્સ તેને નવા પેકેજિંગમાં વેચીને વધુ કમાણી કરી શકતા નથી.

કોકા-કોલાનું લક્ષ્ય 2030 સુધીમાં દરેક બોટલને રિસાયકલ કરવાનું છે

કોકા-કોલાએ 2018માં તેની "વર્લ્ડ વિધાઉટ વેસ્ટ" પહેલ શરૂ કરી. આના દ્વારા, કંપની 2030 સુધીમાં દરેક બોટલ અથવા તેને વેચી શકે તેને એકત્ર કરીને રિસાયકલ કરવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.

ઉપરાંત, આ સમયગાળા દરમિયાન કોકા-કોલા જે બોટલ બનાવશે તેમાંથી 50% રિસાયકલ કરેલ સામગ્રીમાંથી બનાવવામાં આવશે. કંપનીનું કહેવું છે કે આ પગલાથી તે 2019ની સરખામણીમાં 2 કરોડ પાઉન્ડ અથવા લગભગ 90 લાખ કિલોગ્રામ પ્લાસ્ટિકનું ઉત્પાદન ટાળી શકશે.

ઉપરાંત, આનાથી ગ્રીનહાઉસ વાયુઓના ઉત્સર્જનમાં 25 હજાર મેટ્રિક ટનનો ઘટાડો થશે. વાસ્તવમાં, નવી બોટલો બનાવવા કરતાં રિસાયકલ બોટલ બનાવવામાં ઓછી ઊર્જા વાપરે છે.

આ હેઠળ, કંપનીએ ગયા વર્ષે 13.2 ઔંસ અથવા 37.4 ગ્રામ વજનની બોટલ લોન્ચ કરી હતી, જે 100% રિસાયકલ સામગ્રીમાંથી બનાવવામાં આવી હતી.

2020માં પર્યાવરણીય ફર્મ 'બ્રેક ફ્રી ફ્રોમ પ્લાસ્ટિક'ના અહેવાલમાં કોકા-કોલાને વિશ્વની સૌથી વધુ પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષિત બ્રાન્ડ જાહેર કરવામાં આવી હતી.

આ સંશોધનમાં, 51 દેશોમાં કોકા-કોલાના લોગો અને બ્રાન્ડિંગના 1,834 ટુકડાઓ છોડવામાં આવેલા પ્લાસ્ટિકના સ્વરૂપમાં મળી આવ્યા હતા. કોકા-કોલાનો પ્લાસ્ટિક કચરો મોટે ભાગે ઉદ્યાનો અને દરિયાકિનારા પર જોવા મળતો હતો.

નિષ્ણાતો કહે છે કે બોટલોને રિસાયકલ કરવાનો અર્થ એ નથી કે જ્યારે તેને સમુદ્રમાં અથવા કચરામાં ફેંકવામાં આવે ત્યારે તે સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ જાય છે. હકીકતમાં, માત્ર 30% બોટલ રિસાયકલ કરવામાં આવે છે, બાકીની બોટલો કાં તો કચરામાં ફેંકી દેવામાં આવે છે અથવા ખુલ્લામાં છોડી દેવામાં આવે છે, જે પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડે છે.
નિષ્ણાતો કહે છે કે બોટલોને રિસાયકલ કરવાનો અર્થ એ નથી કે જ્યારે તેને સમુદ્રમાં અથવા કચરામાં ફેંકવામાં આવે ત્યારે તે સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ જાય છે. હકીકતમાં, માત્ર 30% બોટલ રિસાયકલ કરવામાં આવે છે, બાકીની બોટલો કાં તો કચરામાં ફેંકી દેવામાં આવે છે અથવા ખુલ્લામાં છોડી દેવામાં આવે છે, જે પર્યાવરણને નુકસાન પહોંચાડે છે.

કોકા-કોલા વાર્ષિક 30 લાખ ટન પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ કરે છે
કોકા-કોલાનું આ પગલું એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે અમેરિકા, કેનેડા અને ભારત સહિત વિશ્વના ઘણા દેશો ક્લાઈમેટ ચેન્જ અને મહાસાગરોને સુરક્ષિત બનાવવા પ્લાસ્ટિકના કચરાને દૂર કરવાના પ્રયાસોમાં લાગેલા છે.

જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયાએ પ્લાસ્ટિકના કચરાને નાબૂદ કરવા અને રિસાયક્લિંગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બે દાયકા પહેલા જ રંગીન પ્લાસ્ટિકને તબક્કાવાર બંધ કરી દીધું છે.

આ ઉદ્દેશ્યને પૂર્ણ કરવા માટે, કોકા-કોલા યુએસ અને કેનેડામાં વેચાતા 100% રિસાયકલ કરી શકાય તેવા પ્લાસ્ટિકમાંથી બનેલી બોટલોનો ઉપયોગ કરશે. કોલાના આ પગલાથી આગામી વર્ષમાં લગભગ 10 હજાર ટન નવા પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ ઘટશે.

કોકા-કોલા દર વર્ષે બોટલ બનાવવા માટે 30 લાખ ટન પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ કરે છે. આને ઘટાડવા માટે કંપનીએ પોતાની બોટલનું વજન ઘટાડ્યું છે. કોકા-કોલા એક વર્ષમાં એટલું પ્લાસ્ટિક વાપરે છે કે તે પ્લાસ્ટિકમાંથી પ્રતિ મિનિટ 2 લાખ બોટલ બનાવી શકાય છે.

1886માં કોકા કોલાના માત્ર 9 ગ્લાસ વેચાયા હતા, હવે દરરોજ 2 અબજ બોટલ વેચાય છે
1886માં એક બપોરે, ફાર્માસિસ્ટ જોન પેમ્બર્ટને તેની લેબમાં પીણું તૈયાર કર્યું. તે આ પીણું જેકબની ફાર્મસીની બહાર લાવ્યો હતો. તેમાં સોડા વોટર મિક્સ કરવામાં આવ્યું હતું. જ્હોન પેમ્બર્ટને ત્યાં ઊભેલા કેટલાક લોકોને તેનો સ્વાદ ચખાડ્યો. દરેકને નવું પીણું ગમ્યું.

પેમ્બર્ટને પછી આ પીણાનો ગ્લાસ પાંચ સેન્ટમાં વેચવાનું નક્કી કર્યું. પેમ્બર્ટનના એકાઉન્ટન્ટ ફ્રેન્ક રોબિન્સને આ મિશ્રણને કોકા-કોલા નામ આપ્યું છે.

પ્રથમ વર્ષમાં માત્ર 9 ગ્લાસ વેચાયા હતા. પરંતુ આજે વિશ્વભરમાં દરરોજ કોકા-કોલાની લગભગ 2 અબજ બોટલ વેચાય છે.

અમેરિકી પ્રતિબંધોને કારણે કોકા-કોલા માત્ર 2 દેશો ઉત્તર કોરિયા અને ક્યુબામાં ખરીદી શકાશે નહીં. જો કે, ઘણા અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આ પીણું ઉત્તર કોરિયામાં ગુપ્ત રીતે વેચવામાં આવ્યું હતું. 2021માં કોકા-કોલાની વાર્ષિક આવક $38.66 અબજ અથવા 3 લાખ કરોડ રૂપિયા હતી.

અન્ય સમાચારો પણ છે...