શું છે રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશનનું ચીન કનેક્શન:તવાંગ અથડામણ પછી અમિત શાહે કહ્યું-ચીન પાસેથી 1.35 કરોડનો ફાળો લીધો; જાણો સમગ્ર મામલો

3 મહિનો પહેલાલેખક: અનુરાગ આનંદ
  • કૉપી લિંક

9 ડિસેમ્બર 2022ના રોજ અરુણાચલ પ્રદેશના તવાંગ સેક્ટરમાં ભારતીય અને ચીની સેના વચ્ચે ભીષણ અથડામણ થઈ હતી. જેમાં બંને પક્ષના સૈનિકો ઘાયલ થયા હતા. જ્યારે કોંગ્રેસે આ મુદ્દે કેન્દ્ર સરકારને ઘેરી હતી ત્યારે ખુદ ગૃહમંત્રી અમિત શાહે આગેવાની લીધી હતી. આ દરમિયાન અમિત શાહે કોંગ્રેસને જવાબ આપતા કહ્યું કે-

તમારા કારણે આપણી હજારો કિલોમીટર જમીન ચીનની બની ગઈ છે. તમારા કારણે જ આપણે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં કાયમી સભ્યપદ મેળવી શક્યા નથી. જનતા બધું જ જાણે છે. 2005 અને 2007 દરમિયાન, રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશન દ્વારા, કોંગ્રેસ પાર્ટીને ચીન તરફથી 1.35 કરોડ રૂપિયાનું દાન મળ્યું હતું.

આવી સ્થિતિમાં, આજે ભાસ્કર એક્સપ્લેનરમાં જાણીએ કે રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશન શું છે? શું કોંગ્રેસે ખરેખર ચીન પાસેથી ડોનેશન લીધું છે, આ સંસ્થા પર શું છે આરોપ?

રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશન શું છે?
સોનિયા ગાંધીએ આ ફાઉન્ડેશનની શરૂઆત 21 જૂન 1991ના રોજ શિક્ષણ અને ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રમાં પૂર્વ વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધીના સપનાને સાકાર કરવા માટે કરી હતી. આ ફાઉન્ડેશન મુખ્યત્વે ત્રણ ક્ષેત્રોમાં કામ કરે છે-

  • શિક્ષણ
  • વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીનો પ્રચાર,
  • શોષિત એટલે કે વંચિત અને વિકલાંગ લોકોને સમાજના મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવાનું કામ કરે છે.

આ સંસ્થા ડોનેશનમાંથી મળેલા પૈસા અને રોકાણના વળતરથી પોતાનું કામ કરતી હતી. સોનિયા ગાંધી તેના અધ્યક્ષ છે. જેમાં પૂર્વ વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહ ઉપરાંત રાહુલ ગાંધી, પ્રિયંકા ગાંધી અને પી.ચિદમ્બરમ ટ્રસ્ટી હતા.

રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશન પર બે ગંભીર આરોપો બાદ વિવાદ શરૂ થયો
અમિત શાહના નિવેદન બાદ રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશન પર બે ગંભીર આરોપો લગાવવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે ફાઉન્ડેશન ફરી એકવાર વિવાદમાં આવી ગયું છે.

પહેલો આરોપ- ચીન પાસેથી ફંડિંગ મળ્યું ગૃહમંત્રી અમિત શાહે બુધવારે કહ્યું કે 2005 અને 2007 દરમિયાન રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશનને ચીન તરફથી 1 કરોડ 35 લાખ રૂપિયાનું દાન મળ્યું હતું. આ દાવો ફાઉન્ડેશનના વાર્ષિક અહેવાલના આધારે કરવામાં આવ્યો છે. 2005-06ના વાર્ષિક અહેવાલમાં ચીનનું નામ પણ ફાઉન્ડેશનના દાતાઓની યાદીમાં છે.

અહીં તમે વેબસાઇટ પર આપવામાં આવેલી માહિતીનો સ્ક્રીનશોટ જોઈ શકો છો...

બીજો આરોપ- મનમોહન સરકાર દરમિયાન પીએમ રિલીફ ફંડના પૈસા ડાયવર્ટ કરવામાં આવ્યા હતા
આ સંગઠન પર આરોપ લગાવતા ભાજપે એમ પણ કહ્યું છે કે વડાપ્રધાન રાષ્ટ્રીય રાહત ફંડના પૈસા રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશન એટલે કે આરજીએફને આપવામાં આવ્યા હતા. સોનિયા વડાપ્રધાન રાષ્ટ્રીય રાહત ફંડના બોર્ડમાં અને રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશનના અધ્યક્ષ પણ હતા.

આવી સ્થિતિમાં, જ્યારે એવું લાગ્યું, ત્યારે સરકારે વડા પ્રધાન રાહત ફંડના ખાતામાંથી રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશનના ખાતામાં પૈસા ટ્રાન્સફર કર્યા. RGFના 2005-06 અને 2007-08ના વાર્ષિક અહેવાલમાં ભાજપ દ્વારા આ આરોપનો આધાર બનાવવામાં આવ્યો છે. આ બંને રિપોર્ટમાં પીએમ રિલીફ ફંડના પૈસા દાતાઓની યાદીમાં સામેલ છે.

અહીં વેબસાઇટ પર આપવામાં આવેલી માહિતીમાં, તમે સ્ક્રીનશોટમાં પ્રધાનમંત્રી રાહત ફંડમાંથી રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશનમાં ટ્રાન્સફર કરાયેલા નાણાં વિશેની માહિતી જોઈ શકો છો.

રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશનનું લાઇસન્સ બે મહિના પહેલા જ રદ કરવામાં આવ્યું છે.
2020માં, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશન, રાજીવ ગાંધી ચેરીટેબલ ટ્રસ્ટ અને ઈન્દિરા ગાંધી મેમોરિયલ ટ્રસ્ટની તપાસનો આદેશ આપ્યો હતો. આ માટે આંતર-મંત્રાલય સમિતિની પણ રચના કરવામાં આવી હતી. આ સાથે, તપાસનું નેતૃત્વ EDના વિશેષ નિર્દેશકને સોંપવામાં આવ્યું હતું.

આ સમિતિએ તપાસ કરવાની હતી કે ગાંધી પરિવાર સાથે સંબંધિત આ બે ટ્રસ્ટોએ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે કે કેમ. આ તપાસના આધારે ઓક્ટોબર 2022માં બે સંસ્થાઓના લાયસન્સ રદ કરવામાં આવ્યા હતા...

  • રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશન
  • રાજીવ ગાંધી ચેરીટેબલ ટ્રસ્ટ

આ બંને એનજીઓના વડા પૂર્વ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધી હતા. આ સંગઠનો પર આરોપ હતો કે તેઓ ફોરેન કોન્ટ્રીબ્યુશન રેગ્યુલેશન એક્ટ એટલે કે FCRAના નિયમોનો ભંગ કરીને વિદેશમાંથી પૈસા લે છે.

હવે ગ્રાફિકમાં જાણો રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશનને છેલ્લા 3 વર્ષમાં કેટલું દાન મળ્યું…

FCRA ks જેના કારણે રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશનનું લાઇસન્સ રદ કરવામાં આવ્યું હતું. દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં આ જ આરોપમાં દોષિત જાહેર થયા બાદ ભાજપ સરકારે કોંગ્રેસ અને ખુદને કાર્યવાહીથી બચાવવા માટે કાયદો બદલી નાખ્યો.

  • FCRA કાયદો 1976માં બન્યો હતો. તેનો હેતુ વિદેશમાંથી રાજકીય પક્ષોને મળતા દાનને નિયંત્રિત કરવાનો હતો.
  • 2004 અને 2009 દરમિયાન, વિદેશી કંપની વેદાંતાની ભારતમાં નોંધાયેલ સબસિડિયરી કંપનીએ કોંગ્રેસ અને ભાજપને દાન આપ્યું હતું.
  • 2010માં, FCRA એક્ટ 1976ને હટાવીને FCRA એક્ટ 2010 લાવવામાં આવ્યો.
  • 2013માં, ભૂતપૂર્વ IAS અધિકારીએ દાન લેવા સામે FCRA 1976 હેઠળ દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી. આ કેસમાં હાઈકોર્ટે કોંગ્રેસ અને ભાજપ બંને પક્ષોને દોષિત ગણાવ્યા અને ચૂંટણી પંચને કાર્યવાહી કરવાનો આદેશ આપ્યો.
  • 2016માં મોદી સરકારે FCRA 2010માં ફેરફાર કર્યા હતા. આ દ્વારા સરકારે એક્ટમાં વિદેશી કંપનીની વ્યાખ્યા બદલી. મતલબ કે આ કાયદો 2016માં બદલાયો હતો, પરંતુ તેને 2010થી લાગુ ગણવામાં આવ્યો હતો.
  • આ રીતે સરકારે પોતાને અને મુખ્ય વિપક્ષી પાર્ટી કોંગ્રેસને દિલ્હી હાઈકોર્ટના આદેશથી બચાવી લીધી.
  • આ ફેરફાર પછી, સૈદ્ધાંતિક રીતે આજે કોઈપણ કંપની કે જેમાં 50%થી વધુ હિસ્સો વિદેશી કંપનીની માલિકીનો છે તે રાજકીય દાન આપી શકશે નહીં.
  • જો આ કંપની એવા ક્ષેત્રની કંપની છે જેમાં વિદેશી કંપની દ્વારા 70% સુધીના રોકાણમાં છૂટ આપવામાં આવે છે, તો આ ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલી કોઈપણ કંપની દાન કરી શકે છે. ભલે તે કંપનીનો 51% હિસ્સો વિદેશી કંપની પાસે હોય.
  • આ ફેરફારને ફગાવીને દિલ્હી હાઈકોર્ટે 2017માં સરકારને ભાજપ અને કોંગ્રેસ વિરુદ્ધ કાર્યવાહી કરવા માટે છ મહિનાનો સમય આપ્યો હતો.
  • 2018માં, મોદી સરકારે 1976ના FCRA એક્ટમાં ફેરફાર કર્યો. ત્યારથી વિદેશી કંપનીઓના રાજકીય દાનને કાયદેસર કરવામાં આવ્યું છે.

10 વર્ષ પહેલા રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશનના ફંડિંગને લઈને પહેલીવાર વિવાદ થયો હતો
આતંકવાદીઓ સાથે સંબંધ હોવાના આરોપી ઝાકિર નાઈકના ઈસ્લામિક રિસર્ચ ફાઉન્ડેશને 2011માં રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશનને 50 લાખ રૂપિયા આપ્યા હતા. જોકે, બાદમાં કોંગ્રેસે રકમ પરત કરી હતી. ત્યારે ભાજપે કહ્યું હતું કે પૈસા પરત કરીને લોકોને મૂર્ખ બનાવવામાં આવ્યા છે. બીજેપી નેતા આરપી સિંહે કહ્યું હતું કે નાઈક વિરુદ્ધ તપાસ ચાલી રહી છે, તેથી કોંગ્રેસે પોતાને બચાવવા માટે પૈસા પરત કર્યા.

ઝાકિર નાઈક લગભગ સાડા ત્રણ વર્ષથી મલેશિયામાં છે. ધરપકડના ડરથી તે 2016માં ભાગી ગયો હતો. ભારતમાં તેની સામે મની લોન્ડરિંગ અને ઉગ્રવાદનો કેસ નોંધાયેલો છે. જૂન 2017માં કોર્ટે તેને ફરાર જાહેર કર્યો હતો.

અન્ય સમાચારો પણ છે...