તમારા શહેરના લેટેસ્ટ સમાચાર અને ફ્રી ઈ-પેપર મેળવો

Install App
  • Gujarati News
  • Dvb original
  • Explainer
  • Like Sons, Daughters Will Get Equal Rights In Patrimonial Property At Birth. Understand In 10 Points What Is The Verdict Of The Supreme Court?

Adsથી પરેશાન છો? Ads વગર સમાચાર વાંચવા ઈન્સ્ટોલ કરો દિવ્ય ભાસ્કર એપ

ભાસ્કર એક્સપ્લેનર:દીકરાઓની જેમ દીકરીઓને પણ જન્મ સાથે જ પૈતૃક સંપત્તિમાં સમાન હક્ક મળશે, 10 પોઇન્ટમાં સમજો સુપ્રીમ કોર્ટનો ચૂકાદો શું છે ?

6 મહિનો પહેલા
  • કૉપી લિંક
  • સંશોધિત કાયદા પર એ સવાલ ઉઠતો હતો કે જો પિતાનું મૃત્યુ 2005 પહેલા થયું હોય તો પણ શું દીકરીઓને પૈતૃક સંપત્તિમાં અધિકાર મળશે ?

સુપ્રીમ કોર્ટે હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર (સંશોધન) કાયદો 2005 અંગે મહત્વપૂર્ણ ચૂકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે કહ્યું છે કે જો પિતાનું મૃત્યુ 9 નવેમ્બર 2005 પહેલા થયું હોય તો પણ દીકરીઓને પૈતૃક સંપત્તિમાં બરાબરીનો હક્ક છે. હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર કાયદો 1956માં લાગૂ થયો હતો. તેને 2005માં બદલવામા આવ્યો હતો. તેના સેક્શન 6માં બદલાવ કરીને દીકરીઓનો પણ પૈતૃક સંપત્તિમાં ભાગીદાર બનાવવામા આવી હતી.

સંશોધિત કાયદા પર એ સવાલ ઉઠી રહ્યા હતા કે જો પિતાનું મૃત્યુ 2005 પહેલા થયું હોય તો પણ દીકરીને પિતાની સંપત્તિમાં અધિકાર મળશે ? તે અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે બે જજની બે બેન્ચમાં અલગ અલગ ચૂકાદા આપ્યા હતા. તેના લીધે ભ્રમની સ્થિતિ પેદા થઇ હતી. આ મામલે જસ્ટિસ મિશ્રાની અધ્યક્ષતામાં ત્રણ જજની બેન્ચે મંગળવારે જે ચૂકાદો આપ્યો તે હવે સૌ પર લાગૂ થશે.

10 પોઇન્ટમાં સમજો કે શું મામલો હતો અને સુપ્રીમ કોર્ટેનો ચૂકાદો શું છે?

  1. સુપ્રીમ કોર્ટે પ્રકાશ વિરુદ્ધ ફુલવતી (2016) અને દાનમ્મા વિરુદ્ધ અમર (2018) કેસમાં બે અલગ અલગ ચૂકાદા આપ્યા હતા. 2016ના ચૂકાદામાં જસ્ટિસ અનિલ આર દવે અને જસ્ટિસ એકે ગોયલની બેન્ચે કહ્યું હતું કે 9 સપ્ટેમ્બર 2005ના જીવિત કોપાર્સનર(ભાગીદાર)ની જીવિત દીકરીઓને જ હક્ક મળશે. જ્યારે 2018ના કેસમાં જસ્ટિસ એકે સિકરી અને જસ્ટિસ અશોક ભૂષણની બેન્ચે કહ્યું હતું કે પિતાનું મૃત્યુ 2001માં થયું હોય તો પણ બન્ને દીકરીઓને પૈતૃક સંપત્તિઓમાં હક્ક મળશે.
  2. દિલ્હી હાઇકોર્ટની જસ્ટિસ પ્રતિભા એમ સિંહે વિનીતા શર્મા વિરુદ્ધ રાકેશ શર્મા કેસમાં 15 મે, 2018ના સુપ્રીમ કોર્ટના એ બન્ને ચૂકાદાનો ઉલ્લેખ કર્યો અને આ વિરોધાભાસને સામે રાખ્યો. પ્રકાશ વિરુદ્ધ ફુલવતી કેસને યોગ્ય માનીને અપીલ રદ્દ કરવામા આવી પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ દાખલ કરવાની મંજૂરી / સર્ટિફિકેટ પણ આપી જેથી કાયદાકીય સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઇ શકે.
  3. તેના લીધે આ કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો. પહેલા બન્ને ચૂકાદા બે જજની બેન્ચે સંભળાવ્યા હતા. તેથી આ વખતે ત્રણ જજની બેન્ચ બની. જસ્ટિસ અરુણ મિશ્રા, જસ્ટિસ અબ્દુલ નઝીર અને જસ્ટિસ એમ આર શાહે મંગળવારે તે અંગે ચૂકાદો સંભળાવ્યો હતો.
  4. હકીકતમાં આ મામલાને સ્પષ્ટ કરવા માટે સરકારનો ઇરાદો જાણવો જરૂરી હતો. તેથી કેન્દ્ર સરકાર તરફથી સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતા પણ રજૂ થયા. તેમણે કહ્યું કે દીકરીઓને દીકરા સમાન હક્ક આપવા માટે જ તેમને કોપાર્સનર બના9વવામાં આવી છે. જો તેમને અધિકાર નહીં મળે તો આ તેમના મૂળભૂત અધિકારો છિનવા જેવું હશે.
  5. કેન્દ્ર સરકારે કોર્ટને એમ પણ કહ્યું કે 2005માં કાયદામાં સંશોધન રેટ્રોસ્પેક્ટિવ નહીં પરંતુ રેસ્ટ્રોએક્ટિવ છે. મતલબ કે સંશોધિત કાયદો લાગૂ થવા પહેલાથી તેની જોગવાઇઓ પ્રભાવી રહેશે. કોપાર્સનરનો અધિકાર દીકરીના જન્મથી અર્જિત કરવામા આવ્યો છે, પરંતુ કોપાર્સનરી તેનો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે.
  6. એ પણ સ્પષ્ટ કરવામા આવ્યું કે સંશોધિત ખરડો 20 ડિસેમ્બર 2004ના રાજ્યસભામાં રજૂ કરવામા આવ્યો હતો. તેનો અર્થ એ કે તે પહેલા પૈતૃક સંપત્તિમાં જે વિભાજન થયા, તેના પર સંશોધિત કાયદાનો પ્રભાવ નહીં થાય. સુપ્રીમ કોર્ટે આ દલીલોને પણ સ્વીકારી છે.
  7. કેન્દ્રની દલીલ હતી કે 9 સપ્ટેમ્બર 2005ના સંશોધિત કાયદો લાગૂ થયો અને તેની સાથે જ દીકરીઓ પણ જન્મથી જ કોપાર્સનર બની ગઇ. કોપાર્સનર પ્રોપર્ટી અંગે જે અધિકાર અને ફરજ દીકરાઓના છે તે દીકરીઓના પણ રહેશે.
  8. આ મામલે એ જાણવું જરૂરી છે કે ભારતમાં 1956માં હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર કાયદો લાગૂ થયો હતો. તે પહેલા મિતાક્ષરોથી બધુ નક્કી થતું હતું. તે યાજ્ઞવલ્ક્ય સ્મૃતિ પર વિજ્ઞાનેશ્વરની ટીકા છે જેની રચના 11મી શતાબ્દીમાં થઇ હતી. આ ગ્રન્થ જન્મના ઉત્તરાધિકારના સિદ્ધાંત માટે પ્રસિદ્ધ છે. મિતાક્ષરો પ્રમાણે પ્રત્યેક વ્યક્તિને જન્મ સાથે જ પિતાની સંયુક્ત પરિવારની સંપત્તિમાં હિસ્સો મળી જાય છે. 2005થી દીકરીઓ પણ તેના દાયરામાં આવી ગઇ.
  9. કોપાર્સનર એ વ્યક્તિ છે જે જન્મથી જ સંયુક્ત પરિવારની સંપત્તિમાં ભાગીદાર બની જાય છે. હિન્દુ અવિભાજિત પરિવારમાં કોપાર્સનર અને સભ્યમાં મૂળ અંતર એ છે કે કોપાર્સનર પૈતૃક સંપત્તિમાં હક્ક માટે દબાણ કરી શકે છે પરંતુ સભ્ય નહીં. 2005માં સંશોધિત કાયદો લાગૂ થવા પહેલા દીકરીઓ પરિવારની સભ્ય કહેવાતી હતી, કોપાર્સનર નહીં. એ પણ સ્પષ્ટ છે કે પત્ની અથવા વહુ પરિવારની સભ્ય હોઇ શકે છે, પરંતુ કોપાર્સનર નહીં.
  10. સુપ્રીમ કોર્ટના જસ્ટિસ અરૂણ મિશ્રાએ ચુકાદામાં કહ્યું દીકરીઓને પણ દીકરા સમકક્ષ જ હક મળવો જોઈએ. દીકરી હમેશાં સરખી ભાગીદાર રહેશે, પછી તેના પિતા જીવતા હોય કે મૃત્યુ પામ્યા હોય. ત્રણ જજની બેન્ચે ઘણી અરજીઓ પર સુનાવણી કરી હતી. અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે સંશોધિત કાયદામાં દીકરીઓને ઉત્તરાધિકારમાં સમાન અધિકાર છે કે નહિ.

આજનું રાશિફળ

મેષ
Rashi - મેષ|Aries - Divya Bhaskar
મેષ|Aries

પોઝિટિવઃ- આજે ગ્રહ ગોચર તથા પરિસ્થિતિઓ તમારા લાભનો માર્ગ રમી રહી છે. માત્ર વધારે મહેનત અને એકાગ્રતાની જરૂરિયાત છે. તમે તમારી યોગ્યતા અને આવડતના બળે ઘર તથા સમાજમાં યોગ્ય સ્થાન પ્રાપ્ત કરી શકશો. નેગે...

વધુ વાંચો