તમારા શહેરના લેટેસ્ટ સમાચાર અને ફ્રી ઈ-પેપર મેળવો

ડાઉનલોડ કરો
  • Gujarati News
  • Dvb original
  • Explainer
  • In Several Countries, Including Britain, Discussions Began On Switching Vaccines To Widen The Gap Between The Two Doses Of The Corona Vaccine; Learn In Detail

ભાસ્કર એક્સપ્લેનર:બ્રિટન સહિત અનેક દેશોમાં કોરોના વેક્સિનના બે ડોઝ વચ્ચેનો ગેપ વધારવા, વેક્સિન સ્વિચ કરવા પર શરૂ થઈ ચર્ચા; જાણો વિગતવાર

8 મહિનો પહેલા
  • કૉપી લિંક

અમેરિકા, બ્રિટન સહિત 16થી વધુ દેશોમાં કોરોના વેક્સિનેશન શરૂ થઈ ગયું છે. વેક્સિનના ડોઝની ઓછી ઉપલબ્ધતાને જોતા વધુને વધુ લોકોને વેક્સિનેટ કરવા માટે નવી સ્ટ્રેટેજી પર વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. જેમાં બીજા ડોઝ વચ્ચે ગેપ વધારવો, ડોઝની સાઈઝ ઘટાડવી અને પહેલા અને બીજા ડોઝમાં વેક્સિન બદલવાનો પ્રસ્તાવ પણ છે. હવે આ સ્ટ્રેટેજી પર વિશેષજ્ઞોમાં ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે.

આ ચર્ચા અને તેના પરિણામ ભારત માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે કેમકે આગામી સપ્તાહથી ભારતમાં પણ વેક્સિનેશનનો પ્રારંભ થશે તેવી આશા છે. બે વેક્સિનને ઈમરજન્સી એપ્રુવલ આપવામાં આવ્યું છે. સીરમ ઈન્સ્ટીટ્યૂટ ઓફ ઈન્ડિયા (SII)એ ઓક્સફોર્ડ/એસ્ટ્રાઝેનેકા તરફથી વિકસિત વેક્સિન- કોવિશીલ્ડના લગભગ 5-6 કરોડ ડોઝ તૈયાર કરાયા છે. ભારત બાયોટેકની સ્વદેશી વેક્સિન- કોવેક્સિના પણ લગભગ આટલાં જ ડોઝ તૈયાર છે અને તેના ટ્રાંસપોર્ટેશનનું કામ ટૂંક સમયમાં જ શરૂ થવાનું છે. વિશ્વભરમાં વેકલ્પિક સ્ટ્રેટેજી પર આપવામાં આવતી દલીલ આ મુજબ છે-

વેકલ્પિક સ્ટ્રેટેજીની જરૂર કેમ પડી રહી છે?

  • બ્રિટન સહિત મોટા ભાગના યુરોપિયન દેશો અને અમેરિકામાં ગત સપ્તાહમાં કોરોના વાયરસના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યાં છે. એવામાં નવા, વધુ ઝડપથી ટ્રાંસમિટ થનારા કોરોના વેરિએન્ટ્સનો સામનો કરવા માટે વધુને વધુ લોકોને વેક્સિનેટ કરવાની જરૂર છે.
  • જેનો ફાયદો તે આવશે કે વધુને વધુ લોકોને પહેલો ડોઝ મળી શકશે. બીજો ડોઝ આપવામાં 4થી 12 સપ્તાહનો સમય મળી જશે. જેના પર બ્રિટનની યુનિવર્સિટી ઓફ સાઉથમ્પટનના ગ્લોબલ હેલ્થ એક્સપર્ટ માઈકલ હેડનું કહેવું છે કે વધુને વધુ લોકોમાં પાર્શિયલ ઈમ્યુનિટી થશે તો તેનાથી કોરોનાના ગંભીર મામલાઓમાં ઘટાડો આવશે. સાથે જ હોસ્પિટલનું ભારણ પણ અમુક હદે ઓછું થશે.

શું બીજો ડોઝ આપવામાં મોડું થવાથી ઈમ્યુનિટી પ્રભાવિત થાય છે?

  • કંઈ કહિ ન શકાય. આ મુદ્દે એક્સપર્ટ્સમાં અલગ અલગ અભિપ્રાય જોવા મળે છે. અત્યાર સુધીમાં વિશ્વભરમાં જેટલી પણ વેક્સિન એપ્રુવ થઈ છે, તે બધી જ બે ડોઝ વાળી છે. પહેલો ડોઝ ઈમ્યુન સિસ્ટમને વાયરસને ઓળખવા અને તેની વિરૂદ્ધ સુરક્ષા વિકસિત કરવાની ટ્રેનિંગ આપે છે. બીજો બુસ્ટર ડોઝ આ પ્રક્રિયાને જ બેવડાવે છે.
  • બ્રિટનના MHRA હેલ્થ રેગ્યુલેટરે ઓક્સફોર્ડ/એસ્ટ્રાઝેનેકાની વેક્સિનને એપ્રુવલ આપતા કહ્યું હતું કે બે ડોઝ વચ્ચેનું અંતર ત્રણ મહિનાનું હતું તો વેક્સિનની ઈફેક્ટિવનેસ 80 ટકા સુધી રહી હતી. આ ચોંકાવનારું છે કેમ કે ડેવલપર્સે પણ પોતાની વેક્સિનની ઈફેક્ટિવનેસ 70% જ જણાવી હતી.
  • યુકે સરકારની વેક્સિન એડવાયઝરી કમિટીએ કહ્યું કે ફાઈઝર/બાયોએનટેકની વેક્સિનનો પહેલો ડોઝ આપવાને બે સપ્તાહ પછી લોકોમાં 89% પ્રોટેક્શન જોવા મળ્યું છે. તો ઓક્સફોર્ડ/એસ્ટ્રાઝેનેકાની વેક્સિનના પહેલા ડોઝ પછી વાયરસ વિરૂદ્ધ 70% પ્રોટેક્શન જોવા મળ્યું છે. પરંતુ તેના સમર્થનમાં કોઈ ડેટા રજૂ કરવામાં નથી આવ્યા.
  • બીજી તરફ, મોડર્નાએ દાવો કર્યો છે કે પહેલાં ડોઝના બે સપ્તાહ પછી તેમની વેક્સિન કોરોનાથી બચવામાં 80% ઈફેક્ટિવ સાબિત થઈ છે. પરંતુ ફાઈઝર અને બાયોએનટેકે કહ્યું કે તેમની વેક્સિનનો પહેલો ડોઝ આપ્યાં બાદ કેટલાં દિવસ પ્રોટેક્શન મળશે, તે વાતના કોઈ પુરાવા તેમની પાસે નથી.
  • અમેરિકામાં નેશનલ ઈન્સ્ટીટ્યૂટ ઓફ એલર્જી એન્ડ ઈન્ફેક્શિયસ ડિસીઝના ડાયરેક્ટર ડૉ. એન્થોની ફોસીએ કહ્યું કે અમેરિકામાં બીજો ડોઝ આપવામાં મોડું થઈ શકે છે. તેઓએ કહ્યું કે અમે તે જ કરીશું, જે હાલ કરી રહ્યાં છીએ.

કોરોના વેક્સિન સ્વિચ કે મિક્સ કરવાની સ્ટ્રેટેજી શું છે?
માની લો કે કોઈ વ્યક્તિને ફાઈઝરની વેક્સિનનો પહેલો ડોઝ આપવામાં આવ્યો છે, અને બીજો ડોઝ લગાડવાનો વારો આવ્યો ત્યારે તે વેક્સિન ઉપબલ્ધ જ ન હોય, તો તે સમયે ઉપલબ્ધતાના આધારે બીજો ડોઝ મોડર્ના કે ઓક્સફોર્ડ/એસ્ટ્રાઝેનેકાનો પણ આપી શકાય છે. આ સ્ટ્રેટેજીના પક્ષ અને વિપક્ષમાં પણ દલીલો છે.
કેટલાંક એક્સપર્ટસનો દાવો છે કે અત્યાર સુધી એપ્રુવ કરવામાં આવેલી તમામ વેક્સિન વાયરસના બહારના સ્પાઈક પ્રોટીનને ટાર્ગેટ કરે છે. જે મળીને શરીરને વાયરસ વિરૂદ્ધ લડવામાં સક્ષમ બનાવી શકે છે.
બ્રિટિશ અધિકારીઓનું માનવું છે કે વેક્સિનના ડોઝ ઓછા છે, અને જેને આ લગાડવાની છે તેની સંખ્યા વધુ છે. એવામાં કોરોના વેક્સિનને સ્વિચ કરવા કે મિક્સ કરવાથી તેમનું કામ આસાન થઈ જશે.

શું વેક્સિનના ટ્રાયલ્સમાં આ સ્ટ્રેટેજીની તપાસ કરવામાં આવી છે?

  • ના, એક પણ કોરોના વેક્સિનના ફેઝ-3 ટ્રાયલ્સમાં ડોઝના ગેપને વધારવા પર કે બે વેક્સિનને મિક્સ કે સ્વિચ કરવાની સ્ટ્રેટેજી નથી અપનાવવામાં આવી.
  • લંડન સ્કૂલ ઓફ હાઈજિન અને ટ્રોપિકલ મેડિસિન (LSHTM)એ ફાર્મકો એપિડેમિયોલોજી પ્રોફેસર સ્ટીવન ઈવાન્સે કહ્યું કે એક પણ કોરોના વેક્સિનના ટ્રાયલ્સ આ રીતે નથી થયા.અલગ-અલગ વેક્સિનને મિક્સ કરવાનો પ્રભાવ પણ નથી જોવા મળ્યા. આ કારણે આવું કરવું યોગ્ય નહીં હોય.
  • ન્યૂયોર્કમાં વેલ કોર્નલ મેડિકલ કોલેજમાં માઈક્રોબાયોલોજી અને ઈમ્યુનોલોજી પ્રોફેસર જોન મૂરે પણ કહ્યું કે વેક્સિન સ્વિચ કરવાનો કોઈ સવાલ જ નથી. આ સંબંધમાં કોઈ ડેટા નથી. તેને ટેસ્ટ પણ નથી કરાયું, ટેસ્ટ કરાવવામાં આવ્યા હોય તો તેના ડેટા પણ ઉપલબ્ધ નથી. આ કારણે આ સ્ટ્રેટેજી યોગ્ય નહીં રહે.

ભારતમાં વેક્સિનના ડોઝને લઈને એક્સપર્ટ શું કહિ રહ્યાં છે?

  • આ વાતને લઈને અસ્પષ્ટતા જ છે. ભારતીય રેગ્યુલેટરે વેક્સિનના ડોઝ પર સ્પેસિફિક ગાઈડલાઈન જાહેર નથી કરી. સરકાર તરફથી જરૂરથી જણાવવામાં આવે છે કે બે ડોઝમાં ચાર સપ્તાહનો ગેપ રાખવામાં આવશે. હાલ તો સરકાર આ બાબતે જ કાયમ જોવા મળી રહી છે.
  • રૂબી જનરલ હોસ્પિટલમાં ઈન્ફેક્શન પ્રિવેન્શન એન્ડ કંટ્રોલ વિભાગના પ્રમુખ ડૉ. દેબકિશોર ગુપ્તાનું કહેવું છે કે ભારતમાં સીરમને ઓક્સફોર્ડ/એસ્ટ્રાઝેનાકની વેક્સિનના બે ફુલ ડોઝને માન્યતા મળી છે. પરંતુ ડોઝિંગનું શિડ્યૂલ નથી જણાવવામાં આવ્યું, જ્યારે કે યુકેમાં આ વેક્સિનના બે ડોઝમાં 4થી 12 સપ્તાહનું અંતર રાખવાનું સ્પષ્ટ શિડ્યૂલ અપાયું છે. જેનાથી વેક્સિનેશનના કામ ઝડપ વધશે. વધુને વધુ લોકો વેક્સિનેટ કરવામાં આવી શકે છે.
  • તો, પબ્લિક હેલ્થ એક્સપર્ટ ડૉ. ગજેન્દ્ર સિંહ કહે છે કે એસ્ટ્રાઝેનાકના વાયરલોજિસ્ટે વેક્સિન વેક્ટરને રશિયાની સ્પુતનિક Vની સાથે મિક્સ કરવાનું કામ શરૂ કરી દિધું છે. એસ્ટ્રાઝેનેકા બંને શોટ્સ માટે એક સરખો જ કમ્પોનેન્ટનો ઉપયોગ કરે છે, પરંતુ રશિયા વેક્સિનમાં અલગ-અલગ કમ્પોનેન્ટનો ઉપયોગ કરાયો છે. જેનાથી ઈફેક્ટિવનેસ 91.4% રહી છે.
  • તો, યુએસ ફુડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA)એ હાલમાં જ ડોઝનું પ્રમાણ અને અંતરની સાથે જ વેક્સિન કોમ્બિનેશન પર થઈ રહેલા પ્રયોગોના ખતરાઓ જણાવ્યા છે. આ પ્રશ્ન ક્લીનિકલ ટ્રાયલ્સમાં જોવાના હતા કે સૌથી સારો વિકલ્પ શું હશે. જ્યારે વેક્સિન ઉપયોગ માટે એપ્રુવ થઈ ગઈ છે, તો કોઈ પણ જાતના સાયન્ટિફિક એવિડન્સથી તેમની સાથે પ્રયોગ કરવો પ્રજાને ખતરામાં મૂકી શકે છે.
અન્ય સમાચારો પણ છે...