વાત ખાખી પેન્ટની, જેને કોંગ્રેસે સળગાવ્યું:RSSના યુનિફોર્મમાં બ્રિટિશ સેનાની વર્દીની અસર; 97 વર્ષોમાં અનેકવાર બદલ્યો

16 દિવસ પહેલાલેખક: નીરજ સિંહ
  • કૉપી લિંક

સૌપ્રથમ આ ફોટો જૂઓ

12 સપ્ટેમ્બર 2022ઃ કોંગ્રેસે પોતાના ટ્વીટર હેન્ડલ પરથી આ ફોટો પોસ્ટ કર્યો. લખ્યું, ‘BJP-RSS’એ જે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે, એ વ્યવસ્થિત કરવા અને નફરતની બેડીઓથી આ દેશને આઝાદ કરાવવા માટે દરેક પગલે અમે અમારા લક્ષ્ય પર પહોંચીશું.’ કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીની ‘ભારત જોડો યાત્રા’ દરમિયાન આ ટ્વીટ કરવામાં આવ્યું.

ત્યારથી તેના પર હોબાળો મચી ગયો છે. ભાજપે તેને હિંસા ભડકાવવાનું કૃત્ય ગણાવ્યું છે. વાસ્તવમાં આ ખાખી હાફ પેન્ટ 90 વર્ષથી વધુ સમયથી રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ એટલે કે RSSનો યુનિફોર્મ હતો.

આવી સ્થિતિમાં, આજના એક્સપ્લેનરમાં, અમે આરએસએસનો યુનિફોર્મ બનવાની ખાખીની ગાથા કહીશું...

વર્ષ 1925, વિજયા દશમીનો દિવસ હતો. ડૉ. કેશવ બલિરામ હેડગેવારે નાગપુરમાં વિજયા દશમીના દિવસે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ની સ્થાપના કરી હતી. હેડગેવાર બાલ ગંગાધર તિલકથી પ્રભાવિત હતા. હિંદુ મહાસભાના રાજકારણી અને નાગપુરના સામાજિક કાર્યકર બીએસ મુંજે તેના રાજકીય આશ્રયદાતા હતા. તેના સભ્યોએ આરએસએસની રચના કરવા માટે બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન યુરોપિયન જમણેરી જૂથોમાંથી પ્રેરણા લીધી.

આરએસએસે પણ તેની રચના સમયે તેનો યુનિફોર્મ પણ નક્કી કરી લીધો હતો. જેમાં ખાખી હાફ પેન્ટ, ખાખી શર્ટ, ચામડાનો પટ્ટો, કાળા બૂટ, ખાખી ટોપી અને લાકડીઓનો સમાવેશ થાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ખાખી હાફ પેન્ટ અંગ્રેજોના જમાનાની પોલીસ પાસેથી લેવામાં આવી હતી. તે સમયે વિશ્વયુદ્ધનો સમય ચાલી રહ્યો હતો. પોલીસની સાથે આર્મીના જવાનોનો ડ્રેસ પણ ખાખી હતો. આ પછી જ ધોતી પહેરતા આરએસએસના સભ્યોને ખાખી શર્ટ અને હાફ પેન્ટ પહેરવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.

1920માં, કેશવ બલિરામ હેડગેવાર ઇચ્છતા હતા કે કોંગ્રેસના નાગપુર અધિવેશનમાં તેમના સભ્યોને દૂરથી ઓળખવામાં આવે. ડ્રેસમાં પણ શિસ્ત દેખાતી હતી. આવી સ્થિતિમાં તેમણે સભ્યો માટે ખાખી શર્ટ, ખાખી હાફ પેન્ટ, ખાખી કેપનો ડ્રેસ કોડ તૈયાર કર્યો.
1920માં, કેશવ બલિરામ હેડગેવાર ઇચ્છતા હતા કે કોંગ્રેસના નાગપુર અધિવેશનમાં તેમના સભ્યોને દૂરથી ઓળખવામાં આવે. ડ્રેસમાં પણ શિસ્ત દેખાતી હતી. આવી સ્થિતિમાં તેમણે સભ્યો માટે ખાખી શર્ટ, ખાખી હાફ પેન્ટ, ખાખી કેપનો ડ્રેસ કોડ તૈયાર કર્યો.

1930: સમાજવાદી મુસોલિનીથી પ્રેરિત, ખાખી ટોપી કાળી થઈ
આરએસએસે 1930માં તેના યુનિફોર્મમાં પહેલો ફેરફાર કર્યો હતો. આ દરમિયાન, ખાખી કેપને કાળી કેપમાં બદલવામાં આવી હતી. તે સમયે લોકો મૂડીવાદી વ્યવસ્થાથી પરેશાન હતા. આવી સ્થિતિમાં ઈટાલીના સમાજવાદી નેતા બેનિટો મુસોલિની લોકો માટે આશા બનીને ઉભર્યા. તેઓ સામાન્ય લોકોના જીવનને બદલી નાખનાર નેતા માનવામાં આવ્યા હતા.

આવી સ્થિતિમાં આરએસએસ પણ તેમનાથી પ્રભાવિત હતો. મુસોલિની કાળી ટોપી પહેરતો હતો. RSSએ પણ તેની ટોપીનો રંગ કાળો બનાવી દીધો. જો કે, મુસોલિની પાછળથી સરમુખત્યાર બન્યો.

1940: બ્રિટિશ સૈન્યનો યુનિફોર્મ ન લાગે તે માટે સફેદ શર્ટ અપનાવ્યું
આરએસએસના યુનિફોર્મમાં આગળનો ફેરફાર 1940માં થયો હતો. તે દરમિયાન ખાખી શર્ટનું સ્થાન સફેદ શર્ટે લીધું હતું. કારણ કે આરએસએસનો યુનિફોર્મ બ્રિટિશ આર્મીના યુનિફોર્મ જેવો જ હતો. 1973માં, ભારેખમ લશ્કરી કાળા બૂટને સામાન્ય જૂતામાં બદલવામાં આવ્યા હતા. એટલે કે આરએસએસના સભ્યો પણ રેક્સિનના શૂઝ પહેરી શકે છે.

2011માં કેનવાસે લેધર બેલ્ટનું સ્થાન લીધું
2011માં, RSSએ ચામડાના બેલ્ટને બદલીને કેનવાસ બેલ્ટ અપનાવ્યો. આ ફેરફાર પર આરએસએસએ કહ્યું હતું કે કેનવાસ બેલ્ટ સસ્તા છે અને તેને સરળતાથી જાળવી શકાય છે.

2016માં ખાખી હાફ પેન્ટનું સ્થાન બ્રાઉન ફુલ પેન્ટે લીધું
2015માં પહેલીવાર સમાચાર આવ્યા કે સંઘમાં ખાખી હાફ પેન્ટની જગ્યાએ ફુલ પેન્ટ લેશે. કેટલાક જૂના સંઘીઓ આ પરિવર્તનની વિરુદ્ધ હતા. તે જ સમયે, ઘણા પ્રચારકોનું માનવું હતું કે ખાખી હાફ પેન્ટના કારણે યુવાનો યુનિયનમાં જોડાવામાં અચકાતા હતા.

તે સમયે સરસંઘચાલક મોહન ભાગવત અને સરકાર્યવાહ ભૈય્યાજી જોશી બંને નવા ગણવેશની તરફેણમાં હતા અને માનતા હતા કે આપણે સમય સાથે બદલાવ લાવવો જોઈએ. માર્ચ 2016માં, રાજસ્થાનના નાગૌરમાં અખિલ ભારતીય પ્રતિનિધિ સભાએ ગણવેશમાં ખાખી ફુલ પેન્ટનો સમાવેશ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. અખિલ ભારતીય પ્રતિનિધિ સભા એ આરએસએસની સર્વોચ્ચ નિર્ણય લેતી સંસ્થા છે.

ત્યારે ભૈય્યાજી જોશીએ કહ્યું હતું કે આ ચુકાદો દર્શાવે છે કે સંગઠન કોઈપણ બાબતમાં કઠોર નથી અને સમય સાથે આગળ વધી શકે છે. ટ્રાઉઝર આજના સામાજિક જીવનમાં જરૂરી બની ગયું છે. તેથી આપણે રૂઢિચુસ્ત રહી શકીએ નહીં.

તેણે કહ્યું કે પેન્ટને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવશે કે તે શારીરિક કસરત માટે આરામદાયક હોય. બ્રાઉન કલર પસંદ કરવામાં આવ્યો છે કારણ કે તે સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે અને સારો દેખાય છે.

2016માં, આરએસએસએ તેના સ્થાપના દિવસ એટલે કે દશેરા પર ખાખી હાફ પેન્ટને દૂર કરીને બ્રાઉન ફુલ પેન્ટ અપનાવ્યું હતું. તે સમયે આરએસએસે પણ તેના મોજાના રંગમાં ફેરફારને મંજૂરી આપી હતી. ખાખી રંગના મોજાને પણ ભૂરા રંગથી બદલવામાં આવ્યા હતા. એટલે કે હવે આરએસએસના કાર્યકરો સફેદ શર્ટ અને બ્રાઉન ફુલ પેન્ટ સાથે કાળી કેપ પહેરવા લાગ્યા છે.

2016માં આરએસએસની અખિલ ભારતીય પ્રતિનિધિ સભામાં ખાખી હાફ પેન્ટને બદલે બ્રાઉન કલરના ફુલ પેન્ટને યુનિફોર્મનો ભાગ બનાવવામાં આવ્યો હતો.
2016માં આરએસએસની અખિલ ભારતીય પ્રતિનિધિ સભામાં ખાખી હાફ પેન્ટને બદલે બ્રાઉન કલરના ફુલ પેન્ટને યુનિફોર્મનો ભાગ બનાવવામાં આવ્યો હતો.

એકતા અને બંધુત્વની ભાવના માટે યુનિફોર્મની જરૂર પડી
આરએસએસની વેબસાઈટ અનુસાર, શારીરિક કસરત અને પરેડ સંઘની તાલીમનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. આ સ્વયંસેવકોને શારીરિક અને માનસિક રીતે મજબૂત બનાવવા માટે કરવામાં આવે છે. યુનિફોર્મ તેની શિસ્ત જાળવી રાખે છે. આ વિવિધ સામાજિક, આર્થિક અને શૈક્ષણિક પૃષ્ઠભૂમિમાંથી આવતા સ્વયંસેવકોમાં એકતા અને ભાઈચારો જાળવી રાખે છે.

યુનિફોર્મ મફતમાં ઉપલબ્ધ નથી
આરએસએસની વેબસાઇટ અનુસાર, યુનિફોર્મનો ઉપયોગ રોજિંદા કામ માટે નહીં પરંતુ કેટલીક ઔપચારિક પરેડ અને ફંક્શન માટે થાય છે. સંઘનો કોઈપણ કાર્યકર્તા આદરણીય પોશાક પહેરીને દૈનિક શાખામાં જોડાઈ શકે છે. આરએસએસ યુનિફોર્મ સ્થાનિક સંઘ કાર્યાલયોમાં ઉપલબ્ધ છે. સ્વયંસેવકો તેને અહીંથી ખરીદી શકે છે. તે મફતમાં ઉપલબ્ધ નથી.

જૂનમાં NSUIના કાર્યકરોએ કર્ણાટકમાં ખાખી પેન્ટ સળગાવી દીધા હતા
આ વર્ષે જૂનમાં કોંગ્રેસના વિદ્યાર્થી સંગઠન નેશનલ સ્ટુડન્ટ્સ યુનિયન ઓફ ઈન્ડિયા (NSUI)ના કાર્યકરોએ RSS વિરુદ્ધ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું હતું. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે કર્ણાટકમાં શાળાના બાળકોના અભ્યાસક્રમમાં RSSની વિચારધારા સામેલ કરવામાં આવી રહી છે. વિરોધમાં તેમણે કર્ણાટકના શિક્ષણ મંત્રી બીસી નાગેશના ઘરની બહાર ખાખી હાફ પેન્ટ સળગાવી દીધી હતી.

આ પછી પોલીસે વિરોધ કરી રહેલા કાર્યકરોને કસ્ટડીમાં લીધા હતા. આનાથી કર્ણાટકના પૂર્વ સીએમ અને કોંગ્રેસના નેતા સિદ્ધારમૈયા નારાજ થયા હતા. તેમણે કહ્યું કે NSUI કાર્યકર્તાઓએ ચડ્ડી સળગાવી. તો! શું આ ગુનો છે? આ અસામાજિક કેવી રીતે બન્યું? શું સરકાર સામે વિરોધ કરવો એ કાયદાનું ઉલ્લંઘન છે?

સિદ્ધારમૈયાના નિવેદન પર બીજેપી નેતા નારાયણસ્વામીએ કહ્યું કે જો તેઓ ચડ્ડી સળગાવવા માંગતા હોય તો તેમના ઘરમાં બાળવી જોઈએ. મેં તમામ જિલ્લાના કાર્યકરોને ચડ્ડી મોકલવામાં સિદ્ધારમૈયાને મદદ કરવા કહ્યું છે. આ પછી ભાજપ અને આરએસએસના કાર્યકરોએ કોંગ્રેસ કાર્યાલય પર ચડ્ડી મોકલવાનું શરૂ કરી દીધું.

NSUI કાર્યકરોએ જૂન 2022માં બેંગલુરુમાં ખાખી રંગની હાફ પેન્ટ સળગાવી હતી.
NSUI કાર્યકરોએ જૂન 2022માં બેંગલુરુમાં ખાખી રંગની હાફ પેન્ટ સળગાવી હતી.

ચાલો હવે આ મતદાનમાં ભાગ લઈએ...

અન્ય સમાચારો પણ છે...