નવી દારૂ નીતિથી દિલ્હીની આવક 27% વધી:કેજરીવાલ સરકારને માત્ર લાયસન્સથી 8900 કરોડની કમાણી: જાણો આ પોલિસી વિશે

એક મહિનો પહેલા
  • કૉપી લિંક

દિલ્હીના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર વીકે સક્સેનાએ શુક્રવાર, 22 જુલાઈના રોજ નવી દારૂ નીતિ અંગે મનીષ સિસોદિયા સામે સીબીઆઈ તપાસની માંગ કરી હતી. સક્સેનાએ કેજરીવાલ સરકારના મંત્રી સિસોદિયા પર નિયમોની અવગણના કરીને ભ્રષ્ટાચાર કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. આ સાથે જ ભાજપે કેજરીવાલ સરકાર પર નવા ટેન્ડર બાદ દારૂના કોન્ટ્રાક્ટરોના 144 કરોડ રૂપિયા ખોટી રીતે માફ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.

આવી સ્થિતિમાં આજે ભાસ્કર એક્સપ્લેનરમાં જાણો શું છે દિલ્હી સરકારની નવી દારૂની નીતિ? આના દ્વારા સરકારને કેટલા પૈસા મળ્યા? આને લઈને હોબાળો કેમ થાય છે?

કેજરીવાલ સરકારે નવેમ્બર 2021માં નવી દારૂ નીતિ લાગુ કરી હતી
2020માં દિલ્હી સરકારે નવી લિકર પોલિસી લાવવાની વાત કરી હતી. મે 2020માં, દિલ્હી સરકાર વિધાનસભામાં નવી દારૂ નીતિ લાવી હતી, જે નવેમ્બર 2021 થી લાગુ કરવામાં આવી હતી. નવી દારૂ નીતિ લાગુ કરવા પાછળ સરકારે 4 મુખ્ય દલીલો આપી હતી.

  1. દિલ્હીમાં દારૂ માફિયા અને બ્લેક માર્કેટિંગને ખતમ કરવા.
  2. દિલ્હી સરકારની આવક વધારવા માટે.
  3. દારૂ ખરીદતા લોકોની ફરિયાદોનું નિરાકરણ.
  4. દરેક વોર્ડમાં દારૂની દુકાનોનું સરખું વિતરણ થશે.

આ નવી લિકર પોલિસી અંતર્ગત દિલ્હી સરકારે આ 5 મોટા નિર્ણયો લીધા છે.

  1. સમગ્ર દિલ્હીને 32 ઝોનમાં વિભાજીત કરીને દરેક ઝોનમાં 27 દારૂના વિક્રેતા હોવાનું કહેવાય છે.
  2. જેમાં નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો કે દિલ્હી સરકાર હવે દારૂ વેચવાનું કામ નહીં કરે.
  3. હવે દિલ્હીમાં દારૂ વેચવા માટે માત્ર ખાનગી દુકાનો હશે.
  4. દરેક વોર્ડમાં 2 થી 3 વિક્રેતાઓને દારૂ વેચવાની છૂટ આપવામાં આવશે.
  5. દારૂની દુકાનો માટે લાયસન્સ આપવાની પ્રક્રિયાને સરળ અને લવચીક બનાવવામાં આવશે.

જો MRP પર ડિસ્કાઉન્ટ મળે તો દારૂની દુકાનો પર લાંબી લાઈનો લાગે છે
નવી દારૂની નીતિમાં, કેજરીવાલ સરકારે હવે લાયસન્સધારકોને MRP કિંમતે દારૂ વેચવાને બદલે પોતાની કિંમત નક્કી કરવાની સ્વતંત્રતા આપી છે. આ પછી, દુકાનદારોએ દારૂ પર ભારે ડિસ્કાઉન્ટ આપવાનું શરૂ કર્યું, જેના કારણે દુકાનો આગળ લાંબી લાઈનો લાગી ગઈ. જોકે, વિપક્ષે તેનો જોરદાર વિરોધ કર્યો હતો. જે બાદ દિલ્હી એક્સાઈઝ વિભાગે થોડા સમય માટે છૂટ પાછી ખેંચી લીધી હતી.

મુખ્ય સચિવના તપાસ રિપોર્ટમાં સરકાર પર 4 કાયદા તોડવાનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો
મુખ્ય સચિવ નરેશ કુમારે દિલ્હી સરકારની નવી દારૂ નીતિની તપાસ કર્યા બાદ રિપોર્ટ તૈયાર કર્યો છે. આ રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે દારૂની નીતિ લાગુ કરતાં પહેલાં પ્રસ્તાવિત નીતિને કેબિનેટ સમક્ષ મૂકવી પડશે. આ પછી, કેબિનેટ તરફથી પ્રસ્તાવને મંજૂરી માટે લેફ્ટનન્ટ ગવર્નરને મોકલવો પડશે. જો કે, આ પ્રક્રિયા અપનાવવામાં આવી નથી.

રિપોર્ટમાં 4 નિયમોનો ભંગ કરવાનો આરોપ છે:

1. GNCTD એક્ટ 1991

2. વ્યાપાર નિયમોના વ્યવહારો (TOBR)-1993

3. દિલ્હી એક્સાઇઝ એક્ટ-2009

4. દિલ્હી આબકારી નિયમો-2010 આ કારણોસર મુખ્ય સચિવે આબકારી વિભાગ પાસેથી જવાબ પણ માંગ્યો હતો. જ્યારે 8 જુલાઈના રોજ આ અંગેની ફાઈલ લેફ્ટનન્ટ ગવર્નરને મોકલવામાં આવી ત્યારે આ મામલે હોબાળો શરૂ થયો હતો.

મનીષ સિસોદિયાએ દાવો કર્યો હતો કે નવી નીતિથી સરકારને 3500 કરોડ રૂપિયાની વધારાની આવક મળશે,
મનીષ સિસોદિયાએ દાવો કર્યો હતો કે નવી નીતિથી સરકારને 3500 કરોડ રૂપિયાની વધારાની આવક મળશે,

દિલ્હીમાં 850 દુકાનોને લાઇસન્સ આપીને 8900 કરોડની કમાણી કરી
17 નવેમ્બર 2021 ના ​​રોજ, દિલ્હી સરકારે નવી દારૂ નીતિ લાગુ કરી. રિપોર્ટ અનુસાર દિલ્હી સરકારને માત્ર લાયસન્સની હરાજીથી 8,900 કરોડ રૂપિયાની કમાણી થઈ છે. આ હરાજી માટે સરકાર દ્વારા મૂકવામાં આવેલી મૂળ કિંમત કરતાં લગભગ 26.7% વધુ છે.

આ સિવાય 15 સપ્ટેમ્બરે મનીષ સિસોદિયાએ દાવો કર્યો હતો કે નવી નીતિથી સરકારને 3500 કરોડ રૂપિયાની વધારાની આવક મળશે, જેનાથી દિલ્હી સરકારની કમાણી વધીને 10 હજાર કરોડ થઈ જશે.

અહીં એ પણ નોંધનીય છે કે દિલ્હી સરકાર દારૂ દ્વારા બે પ્રકારના ટેક્સ મેળવે છે - પ્રથમ: આવકમાંથી, બીજું: દુકાનોના લાઇસન્સમાંથી. આ નવી નીતિ બાદ દિલ્હી સરકારને પણ આવકમાં વધારો થવાની આશા છે.

આપણે જાણીએ છીએ કે રાજ્ય સરકારની આવકનો મુખ્ય સ્ત્રોત દારૂ છે. આવી સ્થિતિમાં, અમે 2021-22ના ડેટા પરથી સમજવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે રાજ્યની કુલ આવકમાં દારૂથી થતી આવકની ટકાવારી કેટલી છે. ગ્રાફિક્સ દ્વારા સરળ ભાષામાં જાણો કે જો કોઈ રાજ્ય 100 રૂપિયા કમાય છે તો તેમાં દારૂનો કેટલો જથ્થો આવે છે...

29 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના દારૂમાંથી 1.75 લાખ કરોડની કમાણી
આરબીઆઈના અહેવાલ મુજબ, 2019-20 દરમિયાન, 29 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં સમાવિષ્ટ દિલ્હી અને પુડુચેરીએ દારૂ પરની રાજ્ય આબકારી જકાત દ્વારા 1,75,501.42 કરોડ રૂપિયા ઊભા કર્યા છે. આ ડેટા 2018-19 દરમિયાન આ રાજ્યો દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલા 1,50,657.95 કરોડ કરતા 16% વધુ હતો.
જો જોવામાં આવે તો 2018-19માં દારૂ પરની એક્સાઈઝ ડ્યૂટીથી રાજ્યોની સરેરાશ આવક દર મહિને લગભગ 12,500 કરોડ હતી, જે 2019-20માં વધીને 15,000 કરોડ પ્રતિ મહિને થઈ ગઈ છે.

હવે જ્યારે તમે આખા સમાચાર વાંચી લીધા છે, તો ચાલો આ પોલમાં ભાગ લઈએ...

સહયોગ: પ્રજ્ઞા ભારતી