માત્ર એકવાર યુદ્ધમાં આમનેસામને આવ્યા હતા ચીન-અમેરિકા:ભીષણ યુદ્ધમાં પીઠ બતાવીને ભાગ્યું હતું અમેરિકા; 28 લાખ લોકોનાં થયાં મોત

5 દિવસ પહેલાલેખક: અનુરાગ આનંદ
  • કૉપી લિંક

ઓક્ટોબર 1950માં કોરિયન યુદ્ધ શરૂ થયાને ચાર મહિના વીતી ગયા હતા. US એરફોર્સના બી-29 અને બી-51 બોમ્બર ઉત્તર કોરિયામાં તબાહી મચાવી રહ્યાં હતાં. અમેરિકન સેના ઉત્તર કોરિયાની સેનાને પાછળ ધકેલીને યાલુ નદીના કિનારે પહોંચી ગઈ હતી.

એ એક રીતે ચીન સરહદ પર અમેરિકી સેનાનો પગરવ હતો. આ પછી આ યુદ્ધની વાસ્તવિક વાર્તા શરૂ થઈ. જ્યારે ચીનના સૌથી મોટા નેતા માઓ ઝેડોંગના કહેવા પર એકસાથે 2 લાખથી વધુ ચીની સૈનિકો એક જ મોરચે યુદ્ધમાં કૂદી પડ્યા હતા. આ પછી યુદ્ધનું આખું ચિત્ર બદલાઈ ગયું અને અમેરિકાએ ભાગવું પડ્યું.

આજે ચીન અને અમેરિકા તાઈવાનને લઈને ફરી એકવાર સામસામે છે. આ પહેલાં આ બે મહાસત્તા વચ્ચે માત્ર એક જ વાર યુદ્ધ થયું છે. આજના ભાસ્કર એક્સપ્લેનરમાં અમે 72 વર્ષ જૂના એ ભયંકર યુદ્ધની સંપૂર્ણ ઘટના કહી રહ્યા છીએ…

સૌપ્રથમ આ તસવીર જુઓ...

આ તસવીર ઐતિહાસિક છે. માત્ર એટલા માટે નહીં કે એ જૂના જમાનાની છે અને એ બ્લેક એન્ડ વ્હાઈટ છે. આ તસવીરમાં એક યુદ્ધની આખી કહાની છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જાપાનની હાર પછી, જ્યારે કોરિયાના સિઓલ શહેરની મધ્યમાં જાપાનનો ધ્વજ હટાવી દેવામાં આવ્યો હતો. આ તસવીર એ સમયની એટલે કે 9 સપ્ટેમ્બર 1945ની છે. (ફોટો ક્રેડિટ્સ: @nytimes.com)
આ તસવીર ઐતિહાસિક છે. માત્ર એટલા માટે નહીં કે એ જૂના જમાનાની છે અને એ બ્લેક એન્ડ વ્હાઈટ છે. આ તસવીરમાં એક યુદ્ધની આખી કહાની છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જાપાનની હાર પછી, જ્યારે કોરિયાના સિઓલ શહેરની મધ્યમાં જાપાનનો ધ્વજ હટાવી દેવામાં આવ્યો હતો. આ તસવીર એ સમયની એટલે કે 9 સપ્ટેમ્બર 1945ની છે. (ફોટો ક્રેડિટ્સ: @nytimes.com)

કોરિયન યુદ્ધમાં અમેરિકા ચીન સાથે સીધું ટકરાયું હતું
25 જૂન, 1950ના રોજ ઉત્તર કોરિયાએ દક્ષિણ કોરિયા પર હુમલો કર્યો. આ હુમલાથી વિશ્વનાં શક્તિશાળી દેશો બે જૂથમાં વહેંચાઈ ગયાં હતાં. એક તરફ ચીન અને સોવિયેત રશિયા ઉત્તર કોરિયાની સામ્યવાદી સરકાર સાથે ઊભા હતા. બીજી તરફ અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશો દક્ષિણ કોરિયાની સાથે હતા.

એન્સાઇક્લોપીડિયા બ્રિટાનિકા અનુસાર, ત્રણ વર્ષના આ યુદ્ધમાં બંને પક્ષેથી 28 લાખથી વધુ નાગરિકો અને સૈનિકો માર્યા ગયા અથવા ગાયબ થયા. તમે વિચારતા જ હશો કે ઉત્તર કોરિયા અને દક્ષિણ કોરિયા વચ્ચે લડાઈ હતી, તો પછી ચીન અને અમેરિકા આ ​​યુદ્ધમાં કેમ કૂદી પડ્યા...

આ વાત પણ કહેશે, પરંતુ એ પહેલાં વાંચો કે આ યુદ્ધ કેવી રીતે શરૂ થયું...
1904 પહેલાં એક ટાપુ પર કોરિયન સામ્રાજ્યનું શાસન હતું. લોકો એને કોરિયા તરીકે ઓળખતા હતા. કોરિયાના કબજા માટે જાપાન અને ચીન વચ્ચે 1894-95 અને 1904-05માં ભયંકર યુદ્ધો થયાં. આ યુદ્ધ પછી કોરિયા પર જાપાનનો કબજો હતો.

1945માં બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જાપાનનો પરાજય થયો હતો. યુદ્ધના અંત પછી કોરિયાને ત્યાંના લોકોને પૂછ્યા વિના વિશ્વના બે શક્તિશાળી દેશો વચ્ચે વહેંચવામાં આવ્યું હતું. આ વિભાગ માટે 38 ડીગ્રી અક્ષાંશને વિભાજક રેખા તરીકે લેવામાં આવી હતી. ઉત્તરીય ભાગ સોવિયેત સંઘ દ્વારા કબજે કરવામાં આવ્યો અને દક્ષિણ ભાગ અમેરિકાના હાથમાં ગયો.

આ પછી 1948માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રના નેતૃત્વમાં દક્ષિણ ભાગમાં ચૂંટણી યોજાઈ, પરંતુ ઉત્તર ભાગમાં ચૂંટણી કરાવવાનો ઈનકાર કરી દીધો. આને કારણે બે કબજા હેઠળના પ્રદેશોમાં અલગ કોરિયન સરકારોની રચના થઈ.

ડાબેરીઓ સામે વિચારની લડાઈ યુદ્ધનું કારણ બની
બીજા વિશ્વયુદ્ધના અંતિમ દિવસોમાં સાથી દેશોમાં નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે જાપાની શરણાગતિ પછી સોવિયેત દળો ઉત્તર કોરિયાને 38 પેરેલલ નોર્થ રાખશે, જ્યારે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દળો આ રેખાની દક્ષિણ તરફ નજર રાખશે.

આ પછી ઉત્તર કોરિયામાં કોરિયન સામ્યવાદીઓના નેતૃત્વમાં પીપલ્સ રિપબ્લિક ઓફ કોરિયાની સરકાર રચાઈ. એ જ સમયે, દક્ષિણ કોરિયામાં નેતા સિંગમોન રીના નેતૃત્વમાં લોકતાંત્રિક રીતે સરકારની રચના કરવામાં આવી હતી. સિંગમેન રી સામ્યવાદી વિચારોના વિરોધી હતા. તેઓ આ વિચારધારાને તેમના દેશમાં ફેલાતા રોકવા માગતા હતા. તો 25 જૂન, 1950ના રોજ ઉત્તર કોરિયાએ દક્ષિણ કોરિયા પર હુમલો કર્યો.

આ તસવીરમાં જે સેના ઓફિસર દૂરબીન પકડીને દેખાઈ રહ્યા છે તેનું નામ જનરલ ડગ્લાસ મેકઆર્થર હતું. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી તેઓ પોતાના દેશ અમેરિકામાં હીરો બની ગયા હતા. કોરિયા યુદ્ધની કમાન પણ તેમના ખભા પર આપવામાં આવી હતી.
આ તસવીરમાં જે સેના ઓફિસર દૂરબીન પકડીને દેખાઈ રહ્યા છે તેનું નામ જનરલ ડગ્લાસ મેકઆર્થર હતું. બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી તેઓ પોતાના દેશ અમેરિકામાં હીરો બની ગયા હતા. કોરિયા યુદ્ધની કમાન પણ તેમના ખભા પર આપવામાં આવી હતી.

યુએસ આર્મી ઓફિસર જનરલ મેકઆર્થરે મોરચો સંભાળ્યો
કોરિયામાં યુદ્ધ શરૂ થતાંની સાથે જ હવે દુનિયાની નજર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર તરફ ગઈ. અમેરિકાએ યુએનમાં દબાણ કરીને મતદાન કરાવ્યું અને દક્ષિણ કોરિયાની સુરક્ષાની જવાબદારી લીધી.

બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં જાપાનને શરણે લાવનાર અમેરિકન જનરલ મેકઆર્થરની આગેવાની હેઠળ સૈન્યની ટુકડી કોરિયા પહોંચી. ટૂંક સમયમાં અમેરિકન લડવૈયાઓએ ખતરનાક નેપામ બોમ્બ સાથે ઊડવાનું શરૂ કર્યું. નેપામ બોમ્બમાં ખતરનાક રસાયણનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં માનવીને વરાળમાં ફેરવવાની ક્ષમતા હતી.

અમેરિકી સેનાનું ઉગ્ર સ્વરૂપ ચીનને ડરાવવા લાગ્યું, પછી ડ્રેગને યુદ્ધમાં ઝંપલાવ્યું
પ્રારંભિક ખચકાટ બાદ ચીને ખુલ્લેઆમ ઉત્તર કોરિયાનું સમર્થન કરવાનું શરૂ કર્યું. જોકે તેણે હજુ સુધી અમેરિકા સામે સેના ખડકી નહોતી. સોવિયેત સંઘ પણ ઉત્તર કોરિયાને શસ્ત્રો આપતું હતું.

યુએસ આર્મીના બી-29 અને બી-51 બોમ્બરોએ ઉત્તર કોરિયાનાં ગામોને નષ્ટ કરી દીધાં હતાં. જાન્યુઆરી 1951 સુધીમાં યુએસ આર્મીએ ઉત્તર કોરિયાની સામ્યવાદી સેનાને માત્ર 38 પેરેલલની પાછળ ધકેલી ન હતી, પરંતુ એ યાલુ નદીની નજીક પણ પહોંચી ગઈ હતી. યાલુ નદી ચીન અને ઉત્તર કોરિયાની સરહદ પર છે. આવી સ્થિતિમાં ડ્રેગનને ડર લાગવા લાગ્યો કે જનરલ ડગ્લાસ મેકઆર્થર તેની સેના સાથે ચીનની સરહદમાં ઘૂસી ન જાય.

કોરિયન યુદ્ધમાં B-29 બોમ્બરોએ કરેલી તબાહીને દુનિયા ક્યારેય ભૂલી શકશે નહીં. આ વિમાનોમાંથી નેપામ જેવા ખતરનાક બોમ્બ છોડવામાં આવી રહ્યા હતા.
કોરિયન યુદ્ધમાં B-29 બોમ્બરોએ કરેલી તબાહીને દુનિયા ક્યારેય ભૂલી શકશે નહીં. આ વિમાનોમાંથી નેપામ જેવા ખતરનાક બોમ્બ છોડવામાં આવી રહ્યા હતા.

ચીનના આ ડરથી તેને ખુલ્લેઆમ યુદ્ધમાં ઊતરવાની ફરજ પડી. ચીનની વાયુસેનાએ અમેરિકાને જડબાંતોડ જવાબ આપવા માટે મિગ-15 ફાઈટર જેટને યુદ્ધમાં ઉતાર્યા. નવેમ્બરના પ્રથમ સપ્તાહમાં, મિગ ફાઇટર જેટ્સે યુએસ સૈન્યના દિવસના હુમલાને લગભગ બંધ કરી દીધા હતા.

ચીની સેનાના હુમલા બાદ યુએસ સેનાને પીછેહઠ કરવાની ફરજ પડી હતી
ચીન પાસે આ યુદ્ધમાં લડવા માટે કોઈ આધુનિક શસ્ત્રો નહોતાં. એક વર્ષ પહેલાં જ તિબેટ અને ચીન વચ્ચે યુદ્ધનો અંત આવ્યો હતો. જે ઝડપે મેકઆર્થરના નેતૃત્વમાં અમેરિકી સેના ચીન તરફ આગળ વધી રહી હતી.

આ કારણથી ચીનના સૌથી મોટા નેતા માઓ દ્વારા સંકેત મળતાં જ યાલુ નદીના કિનારે મોરચો સંભાળી રહેલા ચીનના 2 લાખથી વધુ સૈનિકોએ અચાનક અમેરિકન સૈનિકો પર હુમલો કરી દીધો. તેમનો હુમલો એટલો આક્રમક હતો કે અમેરિકન સેનાને પીછેહઠ કરવાની ફરજ પડી હતી.

આ પછી યુએસ આર્મી 38 પેરેલલ પર રોકાઈ ગઈ, જે બંને દેશની સરહદ હતી. ત્યાર પછી 10 જુલાઈ 1951ના રોજ યુદ્ધવિરામ માટેની વાટાઘાટો શરૂ થઈ. જોકે એમાં સફળતા મળી નહોતી.

કોરિયન યુદ્ધ દરમિયાન નેપામ જેવા ખતરનાક બોમ્બ ફેંકાયા પછીની આ તસવીર છે. આ બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટ તસવીરને જોઈને પણ તમે એ ભયાનક યુદ્ધ અને માનવતા પર એની અસરની કલ્પના કરી શકો છો.
કોરિયન યુદ્ધ દરમિયાન નેપામ જેવા ખતરનાક બોમ્બ ફેંકાયા પછીની આ તસવીર છે. આ બ્લેક એન્ડ વ્હાઇટ તસવીરને જોઈને પણ તમે એ ભયાનક યુદ્ધ અને માનવતા પર એની અસરની કલ્પના કરી શકો છો.

ડગ્લાસ મેકઆર્થર ચીની સેનાના જવાબથી ગુસ્સે થયા હતા
ચીની સેનાના આ જવાબથી અમેરિકી સેનાના સર્વોચ્ચ અધિકારી ડગ્લાસ મેકઆર્થર સ્તબ્ધ થઈ ગયા. તેણે વિચાર્યું પણ નહોતું કે ચીન અચાનક આટલી કડક લડાઈ આપશે. ડગ્લાસ મેકઆર્થર બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી અમેરિકામાં હીરો બની ગયો. આ જ કારણ છે કે મેકઆર્થરે પણ ચીનનાં અલગ-અલગ શહેરોમાં પરમાણુ બોમ્બનો ઉપયોગ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિને આ વાતની જાણ થતાં જ તેઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.

આ પછી જનરલ મેકઆર્થરને યુએસ પ્રમુખ ટ્રુમેને રાષ્ટ્રપતિને જાણ કર્યા વિના યુદ્ધ દરમિયાન મોટા નિર્ણયો લેવા બદલ હટાવી દીધા હતા.

આ તસવીર યુદ્ધ દરમિયાન આત્મસમર્પણ કરનારા કોરિયન સૈનિકોની છે, જેમને યુદ્ધ કેદી બનાવવામાં આવ્યા હતા. એ જ રીતે બંને તરફના લાખો સૈનિકોને યુદ્ધ કેદી બનાવવામાં આવ્યા. ભારતીય સેનાના એક અધિકારી જનરલ થિમૈયાને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના નેતૃત્વ હેઠળ યુદ્ધ કેદીઓને મુક્ત કરવા માટે રચાયેલી દેખરેખ ટીમની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી.
આ તસવીર યુદ્ધ દરમિયાન આત્મસમર્પણ કરનારા કોરિયન સૈનિકોની છે, જેમને યુદ્ધ કેદી બનાવવામાં આવ્યા હતા. એ જ રીતે બંને તરફના લાખો સૈનિકોને યુદ્ધ કેદી બનાવવામાં આવ્યા. ભારતીય સેનાના એક અધિકારી જનરલ થિમૈયાને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના નેતૃત્વ હેઠળ યુદ્ધ કેદીઓને મુક્ત કરવા માટે રચાયેલી દેખરેખ ટીમની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી.

1953માં અમેરિકાને નવા રાષ્ટ્રપતિ મળ્યા કે તરત જ યુદ્ધનો અંત આવ્યો.
જુલાઈ 1953માં ડ્વાઈટ ડેવિડ આઈઝનહોવર યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સના પ્રમુખ બન્યા ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે જો યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માટે પરમાણુ શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરવો પડશે તો તેઓ કરશે. જોકે આ પછી તમામ પક્ષો 27 જુલાઈ 1953ના રોજ સંધિ માટે સંમત થયા હતા. ફરી એકવાર મર્યાદા યુદ્ધ પહેલાંની જેમ 38 પેરેલલ તરીકે નક્કી કરવામાં આવી હતી.

તમે આખા સમાચાર વાંચી લીધા છે, તો ચાલો... હવે આ પોલમાં ભાગ લઈએ...

અન્ય સમાચારો પણ છે...