તમારા શહેરના લેટેસ્ટ સમાચાર અને ફ્રી ઈ-પેપર મેળવો

ડાઉનલોડ કરો

ભાસ્કર એક્સપ્લેનર:કોવિડ-19થી રિકવરી વખતે લોહીના ગઠ્ઠા થવાથી આવે છે હાર્ટ-અટેક; હૃદયરોગીઓને વધુ પરેશાની, જાણો બધું

2 મહિનો પહેલાલેખક: રવીન્દ્ર ભજની
  • કૉપી લિંક

કોવિડ-19નો સામનો કરી રહેલા લોકો એક નવા પ્રકારની પરેશાનીનો સામનો કરી રહ્યા છે. કોરોનાથી રિકવર થતી વખતે અનેક દર્દીઓને હૃદયરોગ થઈ રહ્યો છે અને કાર્ડિયાક એરેસ્ટ કે હાર્ટ-અટેકને કારણે મોત થઈ રહ્યાં છે. હેલ્થ એક્સપર્ટ કહી રહ્યા છે કે કોરોનાના ઈલાજ દરમિયાન અનેક દવાઓ આપવામાં આવે છે, જે લોહીના ગઠ્ઠા પણ બનાવી શકે છે, પરંતુ ગભરાવાની જરૂર નથી, કેમ કે આ બધાની સાથે થતું નથી. રિકવરી દરમિયાન સાવધાની રાખવામાં આવે તો દર્દીનું મોત થવાનું કોઈ જોખમ નથી.

કેટલાક અભ્યાસ અનુસાર, જે લોકોને અગાઉથી હાર્ટ ડિઝીઝ કે ડાયાબિટીઝ છે, તેમાંથી 15-20 ટકાને જ સમસ્યાઓ વધી રહી છે. તેમાંથી 5%ને હાર્ટ-અટેક આવવાનું જોખમ છે, પરંતુ સૌથી વધુ નુકસાન યુવાઓને થઈ રહ્યું છે, જેમને અગાઉથી હાર્ટ સાથે સંબંધિત કોઈ બીમારી હોઈ તેમને લક્ષણોના અભાવે એની જાણ ન થઈ હોય. કોરોના ઈન્ફેક્શનમાંથી રિકવરી દરમિયાન સામે આવી રહેલાં આ લક્ષણોને સમજવા અને સમયસર ઈલાજ માટે અમે દિલ્હીના દ્વારકા સ્થિત મણિપાલ હોસ્પિટલ્સના ચીફ ઓફ ક્લિનિકલ સર્વિસીઝ, કાર્ડિયાક સાયન્સીઝ પ્રમુખ અને ચીફ કાર્ડિયોવાસ્ક્યુલર સર્જન ડો. વાયકે મિશ્રા સાથે વાત કરી.

આવો, સમજીએ કે કોવિડ-19 અને હૃદયરોગોને પરસ્પર શું સંબંધ છે-

કોવિડ-19માંથી રિકવર થયા પછી પણ શું લોકો હાર્ટ ડિઝીઝનો સામનો કરી રહ્યા છે?
-હા. કોવિડ-19ની જીવલેણ બીજી લહેર યુવાનોને વધુ પ્રભાવિત કરી રહી છે અને અનેક એવા મામલા સામે આવ્યા છે, જ્યાં દર્દીઓને હાર્ટ ડિઝીઝની કોઈ હિસ્ટ્રી ન હોય છતાં પણ હાર્ટ-અટેક આવ્યો છે. યુવા દર્દીઓમાં આ કેસ પલ્મોનરી એલેમા (ફેફસાંમાં વધુ પ્રવાહી) હોવાથી સામે આવી રહ્યા છે. આ કારણથી શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી થાય છે અને રેસ્પિરેટરી ઓર્ગન કામ કરવાનું બંધ કરી દે છે.

  • આ રીતે એક્યુટ માયોકાર્ડિટિસ થવાનું જોખમ વધી જાય છે, જે હાર્ટ મસલ્સમાં થનારો સોજો છે. આ કેસમાં દર્દીના જીવિત રહેવાની સંભાવના ખૂબ ઓછી થઈ જાય છે. જે લોકોને અગાઉથી હાર્ટ ડિઝીઝ છે તેમનામાં કોવિડ-19માંથી રિકવર થયા પછી હૃદયમાં સોજો અને લોહીના ગઠ્ઠા જામવાની સમસ્યા વધી જાય છે.

શું છાતીમાં દુખાવો કોવિડ-19ને સંબંધિત હાર્ટ ડિઝીઝનું એક લક્ષણ છે?

  • હા. કોવિડ-19નો સામનો કરી રહેલા દર્દીઓની છાતીમાં દુખાવો એક સામાન્ય ફરિયાદ બની ગઈ છે. જેમને માઈલ્ડ એટલે કે ખૂબ જ હળવાં લક્ષણો છે તેઓ પણ છાતીમાં દુખાવાની ફરિયાદ કરી રહ્યા છે. વાસ્તવવમાં એ સમજવું પડશે કે કોવિડ-19 ઈન્ફેક્શન અલગ-અલગ લોકોમાં અલગ-અલગ હોય છે-માઈલ્ડ, મોડરેટ કે ગંભીર.
  • વાસ્તવમાં કોવિડ-19 ઈન્ફેક્શનને કારણે ફેફસાંમાં સોજો આવી શકે છે, જેની અસર હૃદય પર પણ પડે છે. જે લોકો અગાઉથી કોઈને કોઈ હાર્ટ ડિઝીઝનો સામનો કરી રહ્યા છે, તેમણે સતર્ક રહેવાની જરૂર છે. તેમની ધમનીઓ (આર્ટરી)માં બ્લોકેજ હાર્ટ-અટેક સુધી જઈ શકે છે.
  • કોવિડ-19નો સામનો કરતા એવા દર્દીઓને ખૂબ પીડાનો અનુભવ થઈ શકે છે. એેના કારણે સોજો પણ આવી શકે છે. કેટલાક કેસોમાં એ શ્વાસ લેવાનું પણ મુશ્કેલ કરી શકે છે. કોરોનાવાયરસના દર્દીઓમાં જોવા મળતી સામાન્ય સમસ્યા છે ફેફસાંનું ફાઈબ્રોસિસ, જેનાથી ઓક્સિજન સેચ્યુરેશન પ્રભાવિત થાય છે.

કોવિડ-19 પછી હૃદય સંબંધિત વિકારોને કેવી રીતે ઓળખશો?

  • કોરોનાથી રિકવર થતી વખતે અનેક લક્ષણો રિપોર્ટ થયાં છે. એવું બનવાનાં અનેક કારણ હોઈ શકે છે. કોવિડ-19 પછી થાક સામાન્ય લક્ષણ છે, જે કોઈપણ અન્ય ગંભીર બીમારી જેવું છે. લોકો શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી, છાતીમાં પીડા, ગભરામણ પણ અનુભવી શકે છે.
  • આ બધી સમસ્યાઓ હાર્ટ ડિઝીઝ સાથે સંકળાયેલી હોઈ શકે છે, પરંતુ વધુ ગંભીર રીતે બીમાર થયા પછીની આફ્ટર ઈફેક્ટ્સ, લાંબા સમય સુધી નિષ્ક્રિય રહેવું અને બેડ પર અનેક સપ્તાહ વિતાવવા પણ તેનું કારણ હોઈ શકે છે. જો કોરોના દર્દીઓને ધ્રુજારી, બેહોશી, છાતીમાં દુખાવો અને શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી થાય છે તો એ હાર્ટ ડિઝીઝનો ઈશારો હોઈ શકે છે.

કોવિડ-19 પછી જો હૃદય સંબંધિત કોઈ લક્ષણ જોવા મળે છે તો શું કરવું?
લક્ષણ ગંભીર થાય ત્યારે ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે, ખાસ કરીને શ્વાસની તકલીફના મામલે. શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી હંમેશાં એક ગંભીર સમસ્યાનો સંકેત નથી, પરંતુ ઓક્સિજન સેચ્યુરેશનનો ઓછો સ્તર (90%થી ઓછું) હોવાની સાથે આમ હોવું ચિંતાજનક છે. છાતીમાં દુખાવો ફેફસાંમાં સોજાને કારણે પણ હોઈ શકે છે. છાતીમાં શરૂ થયેલો જોરદાર દુખાવો ફેફસાંમાં લોહીના ગઠ્ઠા (પલ્મોનરી એમ્બોલિઝમ)ના કારણે પણ હોઈ શકે છે.

કેટલાક સ્ટડીઝમાં લોકો કોવિડમાંથી રિકવર થયા પછી ડાયાબિટીઝથી ડાયોગ્નોસ થઈ રહ્યા છે

  • હા. એ જોવામાં આવ્યું છે કે લોકો ટાઈપ-2 ડાયાબિટીઝથી ડાયગ્નોસ થઈ રહ્યા છે. કોવિડ-19 હાર્ટ મસલ્સને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. એનાથી હાર્ટની કામ કરવાની ક્ષમતા પ્રભાવિત થાય છે. તે ઈન્ફેક્શન ધમનીઓ અને શિરાઓની દીવાલોને નુકસાન પહોંચાડે છે, જેનાથી એમાં સોજો અને લોહીના ગઠ્ઠા જામી રહ્યા છે. આ શરીરના અન્ય હિસ્સાઓમાં બ્લડ સર્ક્યુલેશનને પ્રભાવિત કરી શકે છે.

શું કોવિડ દર્દીઓ પર લોહી પાતળું કરવાની દવાઓનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે?

  • હા. કોવિડ-19ના ગંભીર કેસોમાં લોહીના ગઠ્ઠા જામવાની સમસ્યા જોવા મળી છે. સ્ટિરોઈડ્સ અને લોહીને પાતળું કરનારા બ્લડ થિનરનો ઉપયોગ ઈલાજ દરમિયાન થઈ રહ્યો છે. સ્ટિરોઈડ્સમાં સાજા કરવાના ગુણ હોય છે, જ્યારે બ્લડ થિનર લોહીના ગઠ્ઠા જામવાથી રોકે છે.
  • સમસ્યાના આધારે આ દવાઓનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. એવું પણ જોવામાં આવ્યું છે કે બ્લડ થિનરના ઉપયોગથી કેટલાક દર્દીઓમાં રિકવરી સારી રહી છે. જોકે એ સલાહ અપાય છે કે જો કોઈ બ્લડ થિનરનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે તો વેક્સિન લગાવતી વખતે તેની જાણકારી ડોક્ટરને જરૂર આપો.