• Gujarati News
  • Dharm darshan
  • When Is Bilvapatra Not Broken? After Removing The Bill Leaf From The Shivlinga, Should It Be Put Up A Second Time? What Are The Ayurvedic Uses Of Bili? Know Everything

બીલીપત્ર... શ્રીવૃક્ષ:બિલ્વપત્ર ક્યારે ન તોડાય? બીલીનું પાન શિવલિંગ પરથી ઉતાર્યા પછી બીજીવાર ચડાવાય? બીલીનો આયુર્વેદિક ઉપયોગ શું? જાણો બધું જ

13 દિવસ પહેલાલેખક: યશપાલ બક્ષી

એને બિલ્વપત્ર પણ કહેવાય. બીલીપત્ર પણ કહેવાય. આ પવિત્ર વૃક્ષનું વૈજ્ઞાનિક નામ Aegle marmelos છે. બીજાં પણ ઘણાં નામ છે. બેલ, સ્ટોન એપલ, વૂડ એપલ, શ્રીવૃક્ષ... શ્રાવણમાં બીલીનાં પાન તોડીને શ્રદ્ધાથી શિવલિંગ પર ચડાવીએ છીએ અને એ એટલા માટે કે આપણા પુરાણોમાં લખ્યું છે કે શિવજીને બીલીપત્ર પ્રિય છે એટલે શિવલિંગ પર ચડાવવાથી શિવજી પ્રસન્ન થાય છે. આ સાચું છે, પણ સ્કંદ પુરાણ, લિંગ પુરાણમાં બિલ્વનો મહિમા અલગ રીતે વર્ણવાયો છે.
બીલીના વૃક્ષની નવી જાત વિકસાવાઈ
બિલ્વ વૃક્ષનું મૂળ વતન ભારત છે. અહીંથી બીલી મ્યાંમાર, શ્રીલંકા, બાંગ્લાદેશ, નેપાળ પહોંચ્યાં. ત્યાં પણ મોટાં પ્રમાણમાં ઊગે છે. ભારતની કૃષિ અનુસંધાન પરિષદ દ્વારા બીલીની નવી જાત વિકસાવવામાં આવી છે, જેને પંત શિવાની, પંત અપર્ણા, પંત ઉર્વશી, પંત સુજાતા અને નરેન્દ્ર બીલી નામ આપવામાં આવ્યાં છે.
પાંય અને સાત પાનનાં બીલી દુર્લભ ગણાય
સામાન્ય રીતે ત્રણ પાન સાથેનું બીલીપાન શિવલિંગ પર ચડાવાય છે. બે કે એક પાનવાળું બીલી શિવલિંગ પર ચડતું નથી. એ ખંડિત બીલી કહેવાય. ભારતમાં અમુક જગ્યાએ પાંચ અને સાત પાનવાળા બીલીના વૃક્ષ ઊગે છે, પણ બહુ જવલ્લેજ જોવા મળે છે. ગુજરાતમાં રાજકોટ નજીક હલેન્ડા પાસે ભૂતનાથ મહાદેવ મંદિર નજીક સાત પર્ણ ધરાવતું બીલીપાનનું વૃક્ષ ઊગ્યું હતું અને વન વિભાગે એને હેરિટેજ વૃક્ષ જાહેર કર્યું હતું. ઘણા શ્રદ્ધાળુઓ પાંચ પાનવાળાં બિલિપત્ર ફોટોફ્રેમમાં મઢાવીને ઘરમાં રાખે છે. બીલીપત્રને લઈને ભક્તોના મનમાં કેટલાક સવાલો હોય છે, તેના જવાબ અહીં ગ્રાફિકમાં આપવાનો પ્રયાસ કરાયો છે.

બીલીના અન્ય આયુર્વેદિક ઉપયોગ
'ઔષધી વનસ્પતિનો વારસો' પુસ્તકમાં સાવરકુંડલાના વૈદ્ય અશોકભાઈ તળાવિયાએ લખ્યું છે કે આયુર્વેદના તમામ ગ્રંથોમાં બીલીનાં ખૂબ વખાણ કરવામાં આવ્યાં છે. બીલિના વૃક્ષની નીચે બેસવાથી એકાગ્રતા (કોન્સ્ટ્રેશન) મળે છે. કારણ કે બિલિની સુગંધ માદકતા ઉત્પન્ન કરે છે. આ માદકતાથી જ મન એકાગ્ર બને છે. આ માદકતા બીજા નશીલા પદાર્થો જેવી હોતી નથી. તે હૃદયને પુલકિત કરનારી હોય છે. આયુર્વેદમાં બિલિના ઉપયોગો દર્શાવાયા છે.

  • બિલાંના ગર્ભનો ઉકાળો કરીને તેનાથી માથું ધોવાથી ખોડો મટે છે.
  • બિલિના ફળની સૂકી છાલનો ધૂમાડો કરવાથી કાયમી મચ્છરો કાયમી ભાગી જાય છે.
  • બિલિપત્રને લસોટી તેની ચટણી બનાવવી, તેને ગરમ કરીને લેપ કરવો તેમજ બિલિનાં પાનને ગરમ કરીને દુ:ખાવાના સ્થાન પર લગાવવા. આ બંને ક્રિયા કરવાથી પડખાંનો દુ:ખાવો મટી જાય છે.
  • બિલિપત્રના રસમાં કપડું બોળીને તેની પટ્ટી માથા પર રાખવી, તે સૂકાઈ ગયા બાદ ફરી વખત રસમાં બોળી માથા પર રાખવાથી માથાનો દુ:ખાવો મટે છે.
  • બિલિપત્રનો રસ 10 મિ.લિ. લઈ તેમાં 5 ગ્રામ મધ ઉમેરીને ત્રણ વખત લેવાથી મરડો મટે છે.
  • બિલિપત્ર અને તુલસીના પાનનું સેવન કરવાથી મધુમેહમાં લાભ થાય છે.

ગ્રાફિક્સ : હરિઓમ શર્મા

અન્ય સમાચારો પણ છે...