• Home
  • Db Original
  • Aadhaar Social Media Linkage: Opponents Concerns Aadhaar's Security and Privacy

સોશિયલ મીડિયા / એકાઉન્ટને આધાર સાથે લિંક કરવાની માંગ,વિરોધીઓની દલીલ- આનાથી અંગત માહિતીને જોખમ

Aadhaar Social Media Linkage: Opponents Concerns Aadhaar's Security and Privacy
Aadhaar Social Media Linkage: Opponents Concerns Aadhaar's Security and Privacy

  • સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ અને ફેસબુકના વેરિફીકેશન માટે 4 અરજીઓ અલગ અલગ હાઈકોર્ટમાં થઈ છે 
  •  આ સમગ્ર મુદ્દાઓને સમજવા માટે ભાસ્કરે અરજદાર રૂબીન અને એક્સપર્ટ વિરાગ ગુપ્તા અને નમન અગ્રવાલ સાથે ચર્ચા કરી 
  • સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટને આધાર સાથે લિંક કરવાની માગના સમર્થકોએ કહ્યું કે, અફવા, ફેક ન્યૂઝ પર પ્રતિબંધ લાગી જશે 

Divyabhaskar.com

Sep 12, 2019, 06:31 PM IST

નવી દિલ્હીઃ સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટને આધાર સાથે લિંક કરવાની માગ કરાઈ રહી છે. જેનો ક્યાંક વિરોધ તો ક્યાંક સમર્થન થઈ રહ્યું છે. આ સંદર્ભે તેના સમર્થનમાં બે અરજી મદ્રાસ હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવી છે. આ પ્રકારની અરજી બોમ્બે હાઈકોર્ટ અને મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટમાં પણ કરાઈ છે. આ સંબંધમાં દેશની વિવિધ હાઈકોર્ટમાં ચાલી રહેલા કેસોને સુપ્રીમ કોર્ટમાં ટ્રાન્સફર કરવાની ફેસબુકની અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટ સુનાવણી માટે તૈયાર થઈ ગયું છે. આ સમગ્ર મામલા અંગે અને તેની સાથે જોડાયેલી વાતો સમજવા માટે ભાસ્કરે મદ્રાસ હાઈકોર્ટમાં અરજી કરનારા એન્ટની ક્લિમેન્ટ રૂબીન , ફેસબુક અને ગૂગલ વિરોધ દાખલ થયેલી એક અરજીની વકાલત કરી ચુકેલા સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ વિરાગ ગુપ્તા અને ડિઝીટલ રાઈટ્સ પર કામ કરનારી સંસ્થા એક્સેસ નાઉમાં એશિયા પેસેફિક કાઉન્સીલ નમન અગ્રવાલ સાથે ખાસ વાતચીત કરી છે.

મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં નથી પહોંચ્યો, હાલ માત્ર કેસ ટ્રાન્સફર પર જ સુનાવણી થઈ છે

ઘણા મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, સોશિયલ મીડિયાને આધાર સાથે લિંક કરવાનો મામલો સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી પહોંચી ગયો છે. પરંતુ તે સાચું નથી. સુપ્રીમ કોર્ટના વકીલ અને ‘Taxing Internet Giant’ ના લેખક વિરાગ ગુપ્તાએ જણાવ્યું કે, મદ્રાસ હાઈકોર્ટમાં બે અરજી દાખલ કરવામાં આવી છે. જેમાં માગ કરવામાં આવી છે કે સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટનું વેરિફીકેશન થવું જોઈએ. તમિલનાડુ સરકારે પણ કહ્યું હતું કે, સોશયલ મીડિયા એકાઉન્ટનું આધારકાર્ડ દ્વારા વેરિફીકેશન થવું જોઈએ. મદ્રાસ હાઈકોર્ટ આ અંગે સુનાવણી કરી રહી હતી અને ટૂંક સમયમાં નિર્ણય આવવાની આશા પણ હતી. પરંતુ હાઈકોર્ટના નિર્ણયથી બચવા માટે ફેસબુક અને વોટ્સએપ સુપ્રીમ કોર્ટ ખાતે પહોંચી ગયા અને દેશની વિવિધ કોર્ટમાં ચાલી રહેલા 4 કેસોને સુપ્રીમ કોર્ટમાં ટ્રાન્સફર કરવાની માગ કરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ અંગે સરકાર સહિત સોશયલ મીડિયા કંપનીઓને નોટીસ ફટકારી છે. જેની પર 13 સપ્ટેમ્બરે આગામી સુનાવણી કરાશે. સુપ્રીમ કોર્ટ હાલ ફક્ત એ વાત પણ નિર્ણય કરશે કે આ મામલાને સુપ્રીમ કોર્ટમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે કે નહીં.

સમર્થન અને વિરોધઃ શું સોશયલ મીડિયા એકાઉન્ટ આધાર સાથે લિંક કરી શકાય?

સમર્થનમાં

  • ડિઝીટલ રાઈટ્સ એક્સપર્ટ નમન અગ્રવાલના જણાવ્યા પ્રમાણે, સપ્ટેમ્બર 2018માં સુપ્રીમ કોર્ટે નિર્ણય આપ્યો હતો. જેમાં કહ્યું હતું કે ખાનગી કંપનીઓ અથવા સંસ્થાઓ આધાર ડેટાનો ઉપયોગ ન કરી શકે. પરંતુ હવે એવું લાગી રહ્યું છે કે સરકાર માને છે કે તે કાયદો લાવીને આવું કરી શકે છે. જો સરકાર કાયદો લાવીને સોશયલ મીડિયા માટે પણ આધાર ફરજીયાત કરી છે, તો તે સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય વિરુદ્ધ હશે.
  • મદ્રાસ હાઈકોર્ટમાં એન્ટની ક્લીમેન્ટ રૂીન અને જનની કૃષ્ણમૂર્તિએ અરજી કરી છે. એન્ટનીના કહ્યાં પ્રમાણે, જો સોશયલ મીડિયા એકાઉન્ટને આધાર કાર્ડ સાથે અથવા બીજા સરકારી આઈડી સાથે લિંક કરી દેવાય તો તેનાથી પોલીસ અને કાયદાકીય એજન્સીઓને સોશયલ મીડિયા દ્વારા થતા ગુનાને રોકવા અને અપરાધીને પકડવા માટે મદદ મળશે.

વિરોધમાં
સોશિયલ મીડિયાને આધાર સાથે લિંક કરવાથી પરિણામ ખોટું આવશે

નમનના જણાવ્યા પ્રમાણે, આનાથી લોકોની પ્રાઈવેસીનું ઉલ્લંઘન થશે. સરકાર કદાચ સોશિયલ મીડિયા કંપની પર કોઈ વ્યક્તિની ખાનગી માહિતી અથવા આધાર નંબર આપવાનું પણ દબાણ કરી શકે છે. આધાર ડેટા ઘણી બધી જગ્યાએ લિંક થાય છે. જો આ સોશિયલ મીડિયા સાથે પણ લિંક થશે ,તો ઘણી બધી માહિતી શેર થઈ શકે છે. લોકોને ખબર પડી જશે કે તે સરકારની વોચ હેઠળ છે, તે સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની વાતો ખુલીને મુકવાનું ઓછું કરી દેશે, મુખ્યત્વે એવી વાતો કે જે સરકારની નિંદા કરતી હોય. સોશિયલ મીડિયા પર ઘણા બધા લોકો હોય છે, જે પોતાની વાત મુકવા માગતા હોય પરંતુ તેવા લોકો તેમની ઓળખાણ બહાર પાડવા ન માગતા હોય તેમને પણ મુશ્કેલી થઈ શકે છે. જો સોશયલ મીડિયા પર આવવા માટે પોતાની અંગત માહિતી આપવી પડે અને તે લોકો સરકારની દેખરેખ હેઠળ હોય તો તેઓ સોશયલ મીડિયા પર પોતાની વાત મુકવાથી પણ ખચકાશે. જેને ચિલિંગ ઈફેક્ટ ઓન ફ્રીડમ ઓફ એક્સપ્રેશન કહેવાય છે.

લિંક કરવામાં આવે છે તો શું રાજકીય ફાયદા માટે પણ તેનો ઉપયોગ કરાશે?

નમનના જણાવ્યા પ્રમાણે જેટલી માહિતી લિંક થશે તેટલી જ સરળતાથી રાજકીય પાર્ટીને આ માહિતી મળી શકશે. જેના માટે વોટર આઈડી અને આધારને લિંક કરવાની વાત પણ થઈ રહી છે. પરંતુ લોકો આ નિર્ણયના વિરોધમાં છે. કારણ કે આનાથી મતદાતાઓની ગણતરી અને આધાર દ્વારા તેની માહિતી મેળવવી સરળ થઈ જશે. આનાથી ડેટાનો દૂરઉપયોગ થઈ શકે છે. કારણ કે ખાનગી માહિતીની સુરક્ષા માટે હાલ દેશમાં કોઈ કાયદો નથી. આવો કાયદો ન હોવાથી યુઝરને આ અંગેની ફરિયાદ કરવાનો પણ કોઈ અધિકાર નથી કે તેની માહિતીનો ક્યાં ક્યાં ઉપયોગ થયો છે? આજની તારીખમાં અધિકાર સરકાર અને કંપનીઓ પાસે છે અને તેઓ એક કોન્ટ્રાક્ટ સાઈન કરાવીને આપણી માહિતીનો જેમ ઈચ્છે તેમ ઉપયોગ કરી શકે છે.

શું છે સમાધાન?
વિરાગના જણાવ્યા પ્રમાણે, 2012માં કેએન ગોવિંદાચાર્યએ દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં ફેસબુક અને ગૂગલ વિરુદ્ધ અરજી કરી હતી. જેમાં માગ કરાઈ હતી કે સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટનું KYC વેરિફિકેશન દ્વારા કરવામાં આવે અને બાળકોને પણ સુરક્ષા મળી શકે. વિરાગ ગુપ્તાના જણાવ્યા પ્રમાણે, સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટનું વેરિફીકેશ મોબાઈલ નંબર દ્વારા કરી શકાય છે અને તેના માટે અન્ય કોઈ દસ્તાવેજની જરૂર નહીં પડે. જો મોબાઈલ પર સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટનો ઓટીપી આવશે તો સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટનું પણ અપ્રત્યક્ષ કેવાઈસી વેરિફીકેશન થઈ જશે. એટલે કે દરેક એકાઉન્ટ માટે એક મોબાઈલ નંબર હોવો જરૂરી રહેશે. તેમના કહ્યાં પ્રમાણે સોશિયલ મીડિયાને આધાર સાથે લિંક કરવું મુશ્કેલ છે અને જો લિંક કરી પણ દેવાય છે તો તેનાથી ફાયદો સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓને જ થશે. આધાર સાથે લિંક કરવાની જગ્યાએ સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓએ પોતાના યુઝર્સને બ્લૂ ટિક વેરિફિકેશન કરાવવું જોઈએ.

ચાર અરજી

મદ્રાસ હાઈકોર્ટમાં એન્ટની ક્લિમેન્ટ રૂબીન અને જનની કૃષ્ણમૂર્તિએ અરજી દાખલ કરી છે. એન્ટનીએ ભાસ્કર સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે, તે એક એનિમલ એક્ટિવિસ્ટ છે. જાન્યુઆરી 2018માં તેમને એનિમલ વેલફેર બોર્ડ તરફથી રચાયેલી જલ્લીકટ્ટુ મોનિટરિંગ કમિટિના સભ્ય બનાવવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ એક ફેસબુક પેજ પર તેમના વિરુદ્ધ ઘણી વાતો લખાઈ હતી સાથે તેમને ધમકીઓ પણ અપાઈ હતી. ત્યારબાદ એન્ટનીએ જુલાઈ 2018માં મદ્રાસ હાઈકોર્ટમાં અરજી કરવાની માગ કરી હતી કે સોશયલ મીડિયાને આધાર કાર્ડ અથવા કોઈ બીજા સરકારી આઈડી સાથે લિંક કરવું જોઈએ, સાથે જ આવા કેસોના સમાધાન માટે ઈ-સ્ટાફ ફોર્સનું ગઠન કરવામાં આવે. એન્ટની અને જનની અરજીઓ સિવાય આ સંદર્ભે વધુ બે અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી છે. ત્રીજી અરજી બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં સાગર રાજાભાઉ સૂર્યવંશીએ કરી છે, જ્યારે એક અરજી મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટમાં અમિતાભ ગુપ્તાએ કરી છે.

ભારતમાં સોશયલ મીડિયા કંપનીઓની જવાબદારી નક્કી નથી

  • મદ્રાસ હાઈકોર્ટમાંથી અરજી દાખલ કરનારા એન્ટની રૂબીનના કહ્યાં પ્રમાણે, અમેરિકામાં જો કાયદા પ્રવર્તન એજન્સીઓ કોઈ મામલાની તપાસ માટે સોશયલ મીડિયા કંપની પાસે માહિતી માંગે છે, તો કંપનીઓ ટૂંક સમયમાં જ તેમને માહિતી આપી દે છે. પરંતુ, જ્યારે ભારતમાં કપંનીઓ પાસેથી જાણકારી લેવામાં કાંતો વધુ સમય લાગી જાય છે કાંતો માહિતી મળતી જ નથી, સોશયલ મીડિયા કંપની ભારતમાંથી અબજો ડોલરની કમાણી કરી રહી છે, પરંતુ તેમ છતા તેઓ કાયદાકીય એજન્સીઓને મદદ કરતા નથી. આ માટે સોશયલ મીડિયા કંપનીઓએ ભારતમાં ડેટા સેન્ટર અને નોડલ ઓફિસની સ્થાપવી જોઈએ, જેથી ઝડપથી જવાબ મળી શકે. જેથી એક ફાયદો એ થશે કે ભારતીયોનો ડેટા ભારતમાં જ સુરક્ષિત રહેશે, એન્ટની ઈચ્છી રહ્યાં છે કે ભારતમાં પણ સોશયલ મીડિયા કંપનીઓની જવાબદારી નક્કી થઈ શકે.
  • વિરગા એવું પણ કહે છે કે અમેરિકા જેવા દેશોમાં કડક કાયદાઓ છે અને જો ત્યાં નિયમોનું ઉલ્લંઘન થાય તો ભારે દંડની ભરપાઈ કરવી પડે છે. પરંતુ ભારતમાં ડેટા પ્રોટેક્શનનો કોઈ કાયદો જ નથી અને જ્યારે કોઈ કાયદો નથી તો ઉલ્લંઘન પણ ન થયું હોય. આનાથી કંપનીઓ ભારતનો ડેટા બહાર વેચે છે અને કરોડો કમાય છે પરંતુ તેમ છતા આપણે કોઈ કાર્યવાહી કરી શકતા નથી. જેથી સોશયલ મીડિયા કંપનીઓએ ભારતમા ડેટા સેન્ટર અને નોડલ ઓફિસ સ્થાપવી જોઈએ, જેથી ઝડપથી જવાબ મળી શકે. આનાથી એ ફાયદો થશે કે ભારતીયનો ડેટા ભારતમાં જ સુરક્ષિત રહેશે.
  • વિરાગ પણ એવું જ કહે છે કે અમેરિકા જેવા દેશોમાં ઘણા કડક કાયદાઓ છે અને જો ત્યાં નિયમનું ઉલ્લંઘન થાય તો ભારે દંડની પણ જોગવાઈ છે. વિરાગના જણાવ્યા પ્રમાણે, ભારતમાં પણ આવા કડક કાયદાની જરૂર છે. જે અંગે સુપ્રીમ કોર્ટના 9 જજોની બેચે બે વર્ષ પહેલા નિર્ણય પણ આપ્યો હતો. જ્યારે સરકાર પાસે આવડી મોટી બહુમતી છે અને ડેટા પ્રોટેક્શન અંગે આવડી મોટી મોટી વાત પણ કરે છે. તો પછી ડેટા પ્રોટેક્શન કાયદો શા માટે નથી લવાતો?


સોશિયલ મીડિયામાંથી આધાર લિંક થવાથી સરકાર, યુઝર્સ અને કંપની પર કેવી અસર થશે?

  • સરકારઃ દુનિયાભરમાં આજ કાલ ઘણા લોકો તેમના દેશની સરકારની સોશિયલ મીડિયા પર ટીકા કરવા માટે કાગડોળે રાહ જ જોઈ રહ્યા હોય છે અને કરે પણ છે. આવા લોકો પર નિયંત્રણ મેળવવા અને જરૂરી કાર્યવાહી કરવા માટે જો આધાર લિંક કરાશે તો સરકારને ઘણો ફાયદો થશે. જોકે ભારતમાં હાલ આ પ્રોટેક્શન માટે કોઈ કાયદો નથી.
  • યુઝર્સઃ જો આધાર લિંક કરાશે તો યુઝર્સને સૌથી મોટું નુકસાન થશે હાલ પણ દેશમાં માહિતી લિક થવાનો ડર રહે છે. યુઝર્સ પર વોચ રખાઈ શકે છે. તેમને ટ્રેસ કરી શકાય છે.
  • કંપનીઃ સોશિયલ મીડિયા કપંનીઓ પાસે આપણી અને વધારે માહિતી પહોંચશે. આધારકાર્ડ ઘણી બધી વસ્તુઓ સાથે લિંક છે જેથી કંપનીઓને આપણા અંગત ડેટા સુધી પહોંચવામાં પણ વાર નહીં લાગે. સોશયલ મીડિયાને આધાર સાથે લિંક કરાય કે ન કરાય બન્નેથી ફાયદો તો કંપનીઓને થશે જ.. કારણ કે , જો આધાર કાર્ડ લિંક થયું તો કંપનીઓને યુઝર્સની અંગત માહિતી મળી શકશે અને નહીં થાય તો સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓને નિયમ-કાયદાથી બચવાની તક મળી જશે.
X
Aadhaar Social Media Linkage: Opponents Concerns Aadhaar's Security and Privacy
Aadhaar Social Media Linkage: Opponents Concerns Aadhaar's Security and Privacy
COMMENT

Next Stories

    ની  સંપૂર્ણ વાંચનસામગ્રી