પરદે કે પીછે / સોચો હમને ક્યા પાયા ઇંસાન હોકર

What a basic human hawker in Sochi Hum

જયપ્રકાશ ચોક્સે

Jan 03, 2020, 07:46 AM IST
વૈચારિક તથા વૈશ્વિક સંકીર્ણતાના સમયમાં જીવનથી વધતું જઈ રહ્યું છે અને આપણે આપણી લઘુતા પર ગર્વ કરી રહ્યા છીએ. સાર્વજનિક સ્થળો પર વ્યવહારમાં પ્રશંસા થઈ રહી છે સામૂહિક અવચેતનને પુરાતનની અફીણ દ્વારા બદલી નાખવામાં આવ્યું છે. એવી સંક્રિયા છે જેમાં લોહીનું એક ટીપું પણ નથી પડતું. યાદ આવે છે શેક્સપિયરના નાટકમાં સમય પર ઉધાર ન પાછા કરવા ચોકીદારના શરીરથી એક પાઉન્ડ માંસ કાઢવાનો અનુબંધ કર્યો હતો. દેનદાર રકમ ચૂકવવામાં માત્ર થોડી પળોનું મોડું કરી દે છે. દેનદારની પ્રેમિકા અને સિયા પુરુષ વકીલનું વેશ ધારણ કરીને આવે છે. તે કહે છે કે કાયદો અનુબંધનું પાલન કરવામાં આવવું જોઈએ. એક પાઉન્ડ માંસ કાઢી નાખો પરંતુ લોહીનું એક પણ ટીપુ પડવું ન જોઈએ. આજે પણ સમાજને બદલવામાં આવ્યો છે. મનુષ્યના યાત્રાઓ પર જવાથી સાંસ્કૃતિક વિકાસ થયો છે જ્યારે યૂનીસિસ વિશ્વવિજય કરીને પાછો આવ્યો ત્યારે તેની માતાએ કહ્યું કે હવે તે પોતાના દ્વનારા યુદ્ધમાં જીતેલા તમામ દેશોની યાત્રા એક સામાન્ય વ્યક્તિની જેમ કરે અને જીવનશૈલી પર ધ્યાન આપે. આ યાત્રાથી શ્રેષ્ઠ વ્યક્તિ બની શકશે. તાજા સમાચાર છે કે ચીને પોતાના હજારો વૈજ્ઞાનિકોને અમેરિકાથી સ્વદેશ પાછા આવવાનું કહ્યું છે. ઉલ્લેખનીય છે કે અમેરિકાની નાસામાં દુનિયાભરના નિષ્ણાત કામ કરી રહ્યા છે.
અમેરિકા કાયમ જ પ્રતિભાનો આયાત કરે છે અને ક્યારેક-ક્યારેક ચોરી પણ લે છે. આ અમેરિકાનું ચરિત્ર રહ્યું છે. આશુતોષ ગોવારિકરની શાહરુખ ખાન અભિનીત ફિલ્મ સ્વદેશમાં હીરો પોતાના જન્મસ્થળ પર જનતાની મદદથી વીજળી ઉત્પાદન યંત્રની સ્થાપના કરે છે. સુભાષ ઘઇની પ્રદેશમાં પણ હીરો ભારતીય ગામડાની હીરોઇનને અપ્રવાસીની હિંસાથી બચાવે છે. શાંતારામની તથ્ય પ્રેરિત ડૉક્ટર કોટનીસની અમર કહાણીમાં પણ ભારતીય ડૉક્ટર પીડિત ચીનની જનતાની સારવાર કરતા શહીદ થઈ જાય છે. કેતન મેહતાની મંગલ પાંડેમાં પણ એક ભારતીય અને અંગ્રેજ ઓફિસરના મૃતકો પ્રસ્તુત કરવામાં આવ્યા હતા. નાગરિકતા રજિસ્ટરનો કાળો કાયદો પણ એવા લોકોને દેશથી બહાર કરી દેવા ઈચ્છે છે જેની ચાર પેઢીઓ એ સ્થાન પર રહેતી આવે છે.
છેલ્લી સદીમાં મરાઠી ભાષામાં બનેલી વિલાયત ફ્લટ પણ આ સંકીર્ણતા પર આક્રમણ કરે છે અને અંદાજ-એ-બયા વ્યંગ્ય વિદ્યાનો છો. ભારતમાં હુકૂમત એવર તાનિયાથી મુક્ત થવાનો સંઘર્ષ કરતા મોટાભાગે નેતા વિલાયત ફ્લટ લોકો જ હતા. મહાત્મા ગાંધી, જવાહરલાલ નહેરૂ અને ભીમરાવ આંબેડકર વિદેશથી શિક્ષા મેળવીને સ્વદેશ આવ્યા હતા. આ પ્રકારે આપણી સ્વતંત્રતામાં થોડુ યોગદાન ઓક્સફોર્ડ કેમ્બ્રિજ અને અંગ્રેજી ભાષાનું પણ છે. ઋષિ કપૂર દ્વારા નિર્મિત ફિલ્મનું ટાઇટલ રાજકપૂરની ફિલ્મ જિસ દેશમાં ગંગા રહેતી હૈની રચના અબ લોટ ચલે કિ તુઝકો દેશ પુકારેથી પ્રેરિત છે રાજેશ ખન્ના, અક્ષય ખન્ના અને એશ્વર્યા રાય અભિનિત આ ફિલ્મ દર્શકોને પસંદ આવી ન હતી. હકીકતમાં બધી સરહદો સતા લોભી લોકોએ રચેલી છે.
ધરતી પર ઇશ્વરે રેખાઓ ખેંચી નથી, કાંટાળા તાર આપણે બાંધેલા છીએ. જાવેદ અખ્તરે અભિષેક બચ્ચન અને કરીના કપૂર અભિનીત રેફ્યુજીમાં ગીત લખ્યું હતું પંછી નદિયા પવન કે ઝોંકે કોઇ સરહદ ના ઇન્હે રોકે સોચો હમને અને તુમને ક્યાં પાયા ઇન્સાન ઓકે ડોનાલ્ટ ટ્રંપ મેક્સિકોની સીમા પર દીવાલ ઉભી કરવા જઇ રહ્યા છે જ્યારે દીવાલ તોડીને વિશ્વને એક કુટુમ્બ બનાવવાનો આદર્શ ભારતમાં પહેલી વાર કરવામાં આવ્યો છે.
આજે ભારત સ્વયં સંઘ નેતાની કેદમાં કસમસેલો રહ્યો છે. ઉલ્લેખનીય છે કે અવેધ ઢંગથી લંડન જતા હિન્દુસ્તાની લોકોની કથા દેવ આનંદે દેશ પરદેશમાં પ્રસ્તુત કરી હતી. આ વાતને મનોજકુમારે ફિલ્મ પૂરબ પશ્ચિમથી પ્રસ્તુત કર્યો હતો. વિદેશમાં વસેલા ભારતીય લોકોનો ત્રાસ આ છે કે પોતાની માતૃભૂમિથી ભાગેલા લોકો પોતાની સંસ્કૃતિની જમીન છોડી ચુક્યા છે અને આધુનિકતાનો સેટેલાઇટ પકડવામાં પણ આ પંખહીન લોકો અસમર્થ છે આ લોકોને ભારતીય ચૂંટણીને પ્રભાવિત કરવાનો ઠેકો લીધેલો છે. દરેક જગ્યા જય જય કાર કરવા પહોંચી જાય છે. હિન્દુસ્તાની ફિલ્મોની વિદેશથી પ્રાપ્ત આવક પણ આ લોકો દ્વારા ઉત્પન્ન કરવામાં આવી છે.
X
What a basic human hawker in Sochi Hum

Next Stories

    ની  સંપૂર્ણ વાંચનસામગ્રી