ડૉક્ટરની ડાયરી / ‘પરમ શબ્દ’ લગ પ્હોંચવાનું છે અંતે પડાવો તો આવ્યા કરે આ સફરમાં

doctor ni dairy by dr sharad thakar

  • માણસાની સૌથી સારી બાબત એ છે કે અહીંના તમામ ડોક્ટરો વચ્ચે ખૂબ સારો સંપ-એકતા પ્રવર્તે છે. કોઇ ડોક્ટરને ત્યાં કટોકટી સર્જાય તો બધા જ ડોક્ટરો ત્યાં ધસી જાય છે

Divyabhaskar.com

Sep 11, 2019, 08:06 AM IST

‘શરદભાઈ, આજના ઓડિયન્સમાં 25-30 જેટલા ડોક્ટરો પણ છે. એ લોકો ખાસ તમને મળવા માટે આવ્યા છે. એક કલાકનો ઇન્ટરવલ પડશે એ દરમિયાન તમે એમની સાથે ગોષ્ઠિ કરો એવી એ બધાની વિનંતી છે.’ જન્માષ્ટમીની રાત હતી. લગભગ દસ વાગ્યા હતા. શ્રીકૃષ્ણના જન્મ નિમિત્તે માણસા ખાતે ત્રણ-ચાર કલાકનો ભક્તિ સંકીર્તનનો કાર્યક્રમ ચાલતો હતો. વચ્ચે દસથી અગિયારનો બ્રેક રાખવામાં આવ્યો હતો. માણસા ખાતે ધ્યાનકેન્દ્ર ચલાવતા તેજસભાઇ અત્યંત મૃદુભાષી વ્યક્તિ. એમના જેટલો શાલીન માણસ મેં મારી જિંદગીમાં બીજો કોઇ જોયો નથી. એમના શબ્દકોશમાં ક્રોધ, આવેશ, તોછડાઇ, કટુતા, તિરસ્કાર, અપમાન જેવા શબ્દો છપાવાના જ રહી ગયા છે. મેં એમના સૂચનનો સહર્ષ સ્વીકાર કર્યો.

જ્યારે 500-700 જેટલા સાધકો અને ભક્તો પ્રસાદનો આનંદ માણવામાં વ્યસ્ત હતા ત્યારે હું તેજસભાઇના બંગલાના ડ્રોઇંગ રૂમમાં બેસીને માણસાના ડોક્ટરમિત્રો સાથે વાતે વળગ્યો. સિનિયર ગાયનેકોલોજિસ્ટ ડો. નૌતમબા જાડેજા, ડો. દરજી, ડો. અશોક પટેલ, ડો. ચૌધરી, ડો. ગાંધી, ડો. ભાવેશભાઇ, ડો. મેહુલ પટેલ અને ડો. મુકુંદ પટેલ જેવા માણસાના નામાંકિત તબીબો ત્યાં હાજર હતા. બધાની પ્રેક્ટિસ જામેલી હતી. વાતચીતનો પ્રારંભ મેં કર્યો, પણ પછી થોડી જ વારમાં સલૂકાઇપૂર્વક મેં પૂછપરછની દિશા એમની તરફ વાળી લીધી.

અમદાવાદમાં મેડિકલ પ્રેક્ટિસ કરવી અને પેરિફરલ વિસ્તારમાં કરવી એ બંને તદ્દન અલગ બાબતો છે. અમદાવાદમાં દર્દીઓની અવેરનેસ, શિક્ષણનું સ્તર અને હેલ્થ વિશેની જાણકારી ગ્રામીણ વિસ્તારો કરતાં ઘણી સારી હોય છે. માણસાના ડોક્ટરો પાસે આવતા મોટા ભાગના દર્દીઓ આજુબાજુના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી આવતા હોય છે. ટૂંકમાં કહું તો બગડી ગયેલા કેસીસ અમારી પ્રેક્ટિસમાં જોવા નથી મળતા, જે માણસાના ડોક્ટરો પાસે આવતા હોય છે.

ડ્રોઇંગ રૂમમાં ઉપસ્થિત ડોક્ટરોમાં ગાયનેકોલોજિસ્ટ્સની બહુમતી હતી. હું હતો, મારી પત્ની પણ હતી સાથે અમદાવાદનાં પ્રખ્યાત ગાયનેકોલોજિસ્ટ અને અમારા ગાઢ ફેમિલી ફ્રેન્ડ ડો. દીનાબહેન શાહ પણ આવ્યાં હતાં. એ ઉપરાંત અન્ય ક્ષેત્રોના મહાનુભાવો પણ ઉપસ્થિત હતા. ચીફ હેલ્થ સેક્રેટરી પૂનમચંદ પરમારસાહેબ હાજર હતા. (આ ઘટના બની ત્યારે તેઓ હેલ્થ ખાતામાં હતા, હાલમાં ખાતું બદલાયું છે.) અત્યંત કડક સ્વભાવના આ ટોચના અધિકારી જ્યારે સંકીર્તન કરતી વખતે જમીન પર બેસીને આંખો બંધ કરીને ધ્યાનસ્થ અવસ્થામાં માથું ડોલાવતા હોય ત્યારે મનમાં પ્રશ્ન થાય કે આ એ જ અધિકારી છે જે ગુજરાતભરમાં મોટી મોટી આરોગ્ય યોજનાઓનું નિયમન કરે છે. મહેસાણાના ડીવાય એસ.પી. રાણાસાહેબ અહીં જમીન પર બેઠેલા જોવા મળે છે. આ એ જ પોલીસ અધિકારી છે જેમની સામે ઊભા રહેતા નામીચા બદમાશોનાં કપડાં ભીનાં થઇ જાય છે. પોલીસ ઓફિસર વિક્રમસિંહજી રાઇટ ટુ ઇન્ફર્મેશનના જજ કારિયાસાહેબ, ‘વકીલોના વકીલ’ અરુણભાઇ ઓઝા, સરદાર સરોવર પ્રોજેક્ટના ચીફ એન્જિનિયર વાઘેલાસાહેબ અને બીજા સેંકડો મહાનુભાવો. આવી તો અસંખ્ય સુવર્ણમુદ્રાઓ સરકારી તાજમાંથી ઊતરીને અહીં આધ્યાત્મિકતાના આંગણે માત્ર સાધક બનીને પધારે છે.

માણસાના ડોક્ટરમિત્રો સાથે બેસતી વખતે હું નિરભાર હતો. હમણાં જ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ વિશે ત્રીસ મિનિટનું પ્રવચન આપીને ઠલવાઇ ગયો હતો. અહીંના આરાધના કેન્દ્રની એક વિશેષતા છે. અહીં એક પણ વ્યક્તિ એવી આવતી નથી જે ધર્મ કે અધ્યાત્મને સમજ્યા વગર ખાલી તાળીઓ પાડીને ભજન કે મંત્રજાપ કરતી હોય. એટલે એમની સમક્ષ બોલવાની પણ મને મજા આવે છે.

એકાદ કલાકના બ્રેક પછી કૃષ્ણ જન્મોત્સવનું સંકીર્તન શરૂ થવાનું હતું. કારાવાસમાં બંધ માતા દેવકીને પ્રસૂતિની પીડા શરૂ થઇ ગઇ હોવી જોઇએ અને અમે આટલાં બધાં પ્રસૂતિશાસ્ત્રનાં નિષ્ણાતો અમારા ભાગે આવેલી પ્રસૂતાઓની વાતો શેર કરી રહ્યાં હતાં. ડો. દરજીએ પોતાનો અનુભવ વર્ણવ્યો. થોડા દિવસો પહેલાં જ એમના નર્સિંગહોમમાં એક પ્રસૂતિનો કેસ આ‌વ્યો હતો. થોડો દુખાવો હતો અને થોડું બ્લીડિંગ. ગામડેથી કોમ્પ્લિકેશન થઇને જ આવી હશે. ડો. દરજીએ પેશન્ટની સ્થિતિ જોઇ અને તરત જ સોનોગ્રાફી કરાવી લીધી. સોનોગ્રાફીમાં જાણવા મળ્યું કે તે સ્ત્રીનું ગર્ભાશય ફાટી ગયું હતું.

એ પણ નીચેના ભાગમાંથી નહીં, પરંતુ છેક ઉપરના ભાગમાંથી. ઘરની છત ઊડી ગઇ હોય અને જે રીતે ઘર ઉઘાડું થઇ જાય તેવી જ હાલત ગર્ભાશયની હતી. પેટની અંદર લોહીનું તળાવ ભરાયેલું હતું. ડો. દરજીએ તાબડતોબ એનેસ્થેટિસ્ટને બોલાવી લીધા. બ્લડની વ્યવસ્થા કરાવી લીધી અને પેટ ખોલી નાખ્યું. માણસા જેવા નાનકડા ટાઉનમાં આવું જોખમ લેવું એ દાદ માગી લે તેવું કામ છે. ગર્ભસ્થ શિશું તો મૃત્યુ પામી ચૂક્યું હતું, પણ ભારે જહેમત બાદ પ્રસૂતાને બચાવી લેવામાં સફળતા મળી.

‘વેલ ડન’. મેં કહ્યું, ‘માણસામાં સારા એનેસ્થેટિસ્ટ ને બ્લડ બેંકની સગવડ છે?’

ત્યાં બેઠેલા તમામ મિત્રોએ કહ્યું, ‘હા સર. એ બધું તો છે જ, પણ માણસાની સૌથી સારી બાબત એ છે કે અહીંના તમામ ડોક્ટરો વચ્ચે ખૂબ સારો સંપ અને એકતા પ્રવર્તે છે. અધરાતે મધરાતે કોઇ પણ ડોક્ટરને ત્યાં કટોકટી સર્જાય તો બધા જ ડોક્ટરો ત્યાં ધસી જાય છે. એ વખતે અમારું મકસદ માત્ર એક જ હોય છે, પેશન્ટને બચાવી લેવાના. આવતી કાલે અમારો પણ વારો આવી શકે છે. ભગવાનની કૃપાથી માણસામાં તમામ ડોક્ટરોની પ્રેક્ટિસ ખૂબ સારી ચાલે છે. એટલે કોઇની ઇર્ષા કરવાનું કારણ ઊભું થતું નથી.’

ડો. નૌતમબા જાડેજા સૌરાષ્ટ્રનાં ક્ષત્રિયાણી છે. દાયકાઓ પહેલાં અમદાવાદની વી.એસ. હોસ્પિટલમાં ડો. મિસ પંડ્યાના વિભાગમાં તાલીમ લઇ ચૂક્યાં છે. એમના પતિ પણ નિષ્ણાત ડોક્ટર છે. કદાચ માણસામાં પ્રાઇવેટ પ્રેક્ટિસ શરૂ કરનાર ગાયનેક કપલ તરીકે આ પતિ-પત્ની સૌથી પહેલાં હશે. એમના અનુભવો જાણવા બેસું તો ઘણી રોમાંચક વાર્તાઓ મળી આવે.

એ પછી અમારી ચર્ચા ધર્મ, ભક્તિ અને અધ્યાત્મની દિશામાં ફંટાઇ ગઇ. મારી સામે બેઠેલા દરેક ડોક્ટરના ખાતામાં સેંકડો, હજારો ઓપરેશનોનો ખજાનો ભરેલો પડ્યો હતો અને એ દરેકનો એક જ સ્વાનુભવ હતો, જે મુખર બનીને બોલતો હતો: ‘એવા કેટલાય ગંભીર કેસીસ અમે ઓપરેટ કર્યા છે, જેમાં દર્દીનું નિશ્ચિત મૃત્યુ થઇ શક્યું હોત, પણ એ બધા બચી ગયા એનું કારણ ઇશ્વરના આશીર્વાદ છે. આટલાં વર્ષોના અનુભવ પછી અમે વધારે વિનમ્ર બન્યા છીએ, વધુ શ્રદ્ધાવાન બન્યા છીએ અને વધુ માનવતાવાદી બન્યા છીએ.’

ડો. દરજીએ જે કેસનું વર્ણન કર્યું એવો કેસ અમદાવાદમાં ભાગ્યે જ જોવા મળે. આજથી 40 વર્ષ પહેલાં જ્યારે હું વી. એસ. હોસ્પિટલમાં રેસિડેન્ટ ડોક્ટર હતો ત્યારે પણ વર્ષમાં ભાગ્યે જ એકાદ વાર આવો કેસ જોવા મળતો હતો. એ પણ અમદાવાદમાંથી નહીં, પણ આજુબાજુનાં ગામડાંમાંથી આવેલો. માણસા જેવાં અનેક નાનાં-નાનાં ટાઉન્સ છે જ્યાં આજે પણ ડોક્ટરોને મોટા પડકારોનો સામનો કરવો પડે છે. તેઓ અભિનંદનને પાત્ર છે.

દેશના વડાપ્રધાન જનસંખ્યા નિયંત્રણની વાત લાવી રહ્યા છે. અમદાવાદ જેવા શહેરમાં અમુક ચોક્કસ ધર્મ અને કોમને બાદ કરતાં આજકાલ સાતમી કે આઠમી પ્રસૂતિ જોવા મળતી નથી. મોટા ભાગની બહેનો પહેલી કે બીજી સુવાવડ માટે આવતી હોય છે. સાતમી-આઠમી સુવાવડમાં બાળક અને માતા માટે અસંખ્ય કોમ્પ્લિકેશન્સની શક્યતાઓ રહેતી હોય છે. આજના આધુનિક પ્રસૂતિવિજ્ઞાન, બ્લડ બેંકની સુવિધા, અત્યંત શક્તિશા‌ળી દવાઓ અને તબીબોની ઉત્તરોત્તર વધતી જતી કાર્યકુશળતા; આ બધું હોવા છતાં સાતમી કે આઠમી સુવાવડમાં જીવલેણ જોખમો ઊભા થતા રહે છે. ક્યારેક વિચાર આવે છે કે આજથી બસો-પાંચસો વર્ષ પહેલાં કેટલી બધી પ્રસૂતાઓ અને નવજાત શિશુઓ અકાળે મૃત્યુનો શિકાર બની જતા હશે.

બરાબર એ જ ક્ષણે બાજુમાં આવેલા આરાધના ભવનમાંથી શંખનાદ સંભળાયો. આ શંખનાદ બહુ સૂચક હતો. હજારો વર્ષ પહેલાં આ જ દિવસે અને આ જ સમયે એક પ્રસૂતા એના આઠમા બાળકને જન્મ આપવાની તૈયારીમાં હતી. ત્યારે ત્યાં કોઇ ડોક્ટર હાજર ન હતા, કોઇ દવાઓ ઉપલબ્ધ ન હતી અને તેમ છતાં બધું સરસ રીતે પાર પડ્યું હતું. દેવકીએ એક તંદુરસ્ત બાળકને જન્મ આપ્યો હતો. તે બાળકે પહેલાં રસેશ્વર પછી રાસેશ્વર, પછી પ્રેમેશ્વર, દ્વારિકામાં રાજેશ્વર અને કુરુક્ષેત્રના મેદાનમાં યોગેશ્વરની ભૂમિકા ભજવીને આ મહાન આર્યાવર્તની ભૂમિને ધન્ય બનાવી દીધી હતી. મારી 64 વર્ષની જિંદગીમાં મેં માણેલો આ શ્રેષ્ઠ કૃષ્ણજન્મ મહોત્સવ હતો.
(શીર્ષક પંક્તિ : ભાર્ગવ ઠાકર)

X
doctor ni dairy by dr sharad thakar
COMMENT

Next Stories

    ની  સંપૂર્ણ વાંચનસામગ્રી