• Gujarati News
  • Business
  • The Use Of Cash Exchange Has Not Declined Even After 5 Years Of Banknote Ban, People Now Have A Record Level Of Currency

કેશ ટ્રાંઝેક્શન પહેલી પસંદ:નોટબંધીના 5 વર્ષ પછી પણ રોકડ વિનિમયનો ઉપયોગ ઘટ્યો નથી, લોકોની પાસે હાલ કરન્સી રેકોર્ડ લેવલે

નવી દિલ્હીએક મહિનો પહેલા
  • કૉપી લિંક

દેશમાં પેમેન્ટ કરવા માટે લોકોની પહેલી પસંદ હજુ કેશ જ છે, અને તેથી તેનો ઉપયોગ હાલ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયો છે. 8 ઓક્ટોબરે ખતમ થતા પખવાડીયા (14 દિવસની અવધિ)માં લોકોની પાસે કેશ વધીને 28.30 લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ ગઈ છે. આ નોટબંધી પહેલાં 4 નવેમ્બર 2016નાં રોજ 17.97 લાખ કરોડ રૂપિયા હતું. એટલે કે લગભગ પાંચ વર્ષમાં લોકોની પાસે કેશ 57.48% વધી ગઈ .

8 નવેમ્બર 2016નાં રોજ કેન્દ્ર સરકારે 500 અને 1,000ની નોટ બંધ કરી દીધી હતી. જે બાદ 500 અને 2000 રૂપિયાની નવી નોટ બહાર પાડ હતી. નોટબંધી પછી સરકાર સતત સિસ્ટમમાંથી કેશ ઘટાડવા માટે ડિજિટલ પેમેન્ટને પ્રમોટ કરી રહી છે. UPI જેવા પેમેન્ટ ઓપ્શનને પણ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે. જો કે કેશનો ઉપયોગ તેમ છતાં પણ ઘટી નથી રહ્યો.

લોકડાઉનમાં લોકોની પાસે કેશ વધી
એક મીડિયા રિપોર્ટ મુજબ, સિસ્ટમમાં કેશ વધવાનું કારણ કોરોના મહામારી છે. 2020માં જ્યારે કોરોનાથી સંક્રમણ રોકવા માટે સરકારે લોકડાઉન લગાવ્યું હતું તો પોતાની રોજિંદી જરૂરિયાતને પૂરી કરવા માટે લોકોએ કેશ જમા કરવાનું શરૂ કર્યું હતું.

તહેવારની સીઝનમાં કેશ જ વધુ ડિમાન્ડમાં
તહેવારની સીઝનમાં કેશની ડિમાન્ડ વધુ રહે છે કેમકે મોટી સંખ્યામાં વેપારી હજુ પણ એન્ડ-ટૂ-એન્ડ ટ્રાંઝેક્શન માટે કેશ પેમેન્ટ પર જ નિર્ભર છે. લગભગ 15 કરોડ લોકોની પાસે બેંક એકાઉન્ટ ન હોવાનું પણ એક કારણ છે. આ ઉપરાંત ટીયર 1 સિટીના 50%ની તુલનામાં ટિયર 4 સિટીમાં 90% ઈ-કોમર્સ ટ્રાંઝેક્શનનો પેમેન્ટ મોડ કેશ હોય છે. CMS ઈન્ફો સિસ્ટમ્સના ચીફ એક્ઝિક્યૂટિવ ઓફિસર રાજીવ કૌલે કહ્યું કે ભારતમાં રોકડ હજુ પણ તમામ રીઝન અને ઈનકમ ગ્રુપમાં ટ્રાંઝેક્શનનું મુખ્ય માધ્યમ છે.

કેશનું કેલ્ક્યુલેશન
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) મુજબ, ‘જનતાની પાસે કેશનું કેલ્ક્યુલેશન બેંકની પાસે હાલ કેશને સર્ક્યુલેશન ઈન કરન્સી (CIC)થી ઘટાડીને કરવામાં આવે છે. CICનો અર્થ દેશની અંદર હાલ તે કેશ કે કરન્સી છે જેનો ઉપયોગ કન્ઝ્યૂમર અને બિઝનેસ વચ્ચે ટ્રાંઝેક્શન માટે ફિઝિકલ રીતે કરવામાં આવે છે.’

કરન્સી અને GDPનો રેશિયો જોવો પડશે
એક બેંકરના જણાવ્યા મુજબ કરન્સી ઈન સર્ક્યુલેશનથી વધવાથી કેશની યોગ્ય તસવીર રજૂ નથી થતી. આપણે કરન્સી અને GDPના રેશિયોને જોવા પડશે જે નોટબંધી પછી નીચે આવ્યો છે. FY20 સુધી આ રેશિયો 10-12% હતો. જો કે ઈકોસિસ્ટમમાં કેશ વધવાથી 2025 સુધી આ રેશિયોના 14% સુધી વધવાની આશા છે. RBI મુજબ CIC અને ડિજિટલ પેમેન્ટ વચ્ચે ઘણી જ ઓછી કે કોઈ સંબંધ નથી અને નોમિનલ GDPમાં વધારાની સાથે સિસ્ટમમાં રોકડ પણ વધશે.

અન્ય સમાચારો પણ છે...