સંગ્રહાલયમાં પ્રવેશતાની સાથે જ સરદારની વિશાળ પ્રતિમાના દર્શન થાય છે. અંદર પગ મૂકતાની સાથેજ જાણે સરદારના જીવનના અનેક ચિત્રો જોનારની આંખ સમક્ષ ખડા થઇ જાય તેવી ગોઠવણ કરવામાં આવી છે.

આઝાદી પૂર્વેની અને ત્યારબાદની ઐતિહાસિક ઘટનાઓની યાદો અપાવતું અને સરદાર પટેલ સહિત ભારતની આઝાદીની લડત સાથે જોડાયેલી વ્યક્તિઓના જીવનનું ઝાંખી કરાવતું સરદાર પટેલ સ્મારક અમદાવાદના શાહીબાગ...

દાંડી યાત્રાને આજે 80 વર્ષ પૂર્ણ થયા છે. મીઠું બનાવવા પર લાગેલા પ્રતિબંધના વિરોધમાં મહાત્મા ગાંધીજી દ્વારા દાંડી યાત્રા કાઢવવામાં આવી હતી. મહાત્મા ગાંધીજીએ 12 માર્ચ 1930ના રોજે સાબરમતી આશ્રમથી દાંડી યાત્રા શરૂ કરી હતી અને 25 દિવસ બાદ 241 માઈલ દુર પાંચ એપ્રીલે દાંડી પહોચ્યાં હતા.

દાંડીયાત્રાને મીઠાના સત્યાગ્રહના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. દાંડી યાત્રાને લઈને અલગ-અલગ પ્રકારના...

ગુજરાતના ભવ્ય મહેલોમાંનો એક છે વડોદરાના ચાંદોદમાં આવેલો સરિતા માંડવી મહેલ. આ મહેલ ઓગણીસમી સદીના પાછળના ભાગમાં મહિડા રાજપૂતો દ્વારા બંધાવવામાં આવ્યો હતો. જે રાજપૂતોની જાહોજલાલીને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ મહેલ થકી રાજપૂતોની અદ્ભૂત સંસ્કૃતિનો પણ ખ્યાલ આવે છે.

મહેલના મુખ્ય દરવાજા નજીકના પાળિયાઓ પ્રવાસીઓનું ધ્યાન પોતાની તરફ ખેંચે છે. જ્યારે મહેલની મધ્યમાં આવેલા...

વૉકમાં જોડાયેલા સ્થાપત્યપ્રેમીઓ અમદાવાદના ભવ્ય વારસા સમી પોળો, હિન્દુ-મુસ્લિમ મંદિરો, જૈન મંદિરો સહિત રૂટમાં આવતા ઘણાં બધા એવા સ્થળોની મુલાકાત લે છે જે અમદાવાદની ઓળખ છતી કરે છે.

અમદાવાદના હેરિટેજને જાણવા અને જોવા માટેનો એક ઉપાય છે હેરિટેજ વૉક. જેનો લ્હાવો મોટાભાગના અમદાવાદીઓએ લીધો નહીં હોય. એવું ઘણીવાર બને છે કે આપણને જે વસ્તુઓ સહેલાઇથી મળતી હોય છે તેની આપણને કિંમત નથી...

અમદાવાદની સ્થાપનાનાં ૬૦૦ વર્ષની રિવરફ્રન્ટ પર આતશબાજી સાથે ભવ્ય ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. તસવીરો શૈલેષ સોલંકી અને વિજય ઝવેરી

‘‘હેપી બર્થ ડે ટુ યુ અમદાવાદ... હેપી બર્થ ડે ટુ યુ..., અહમદ શાહનું અમદાવાદ , મારું તમારું અમદાવાદ, સૌનું વહાલુ અમદાવાદ, શહેર મજાનું અમદાવાદ... આ એ નગર જેની ભીતર પોળો અને ખડકીના ઘર...’’ આ ગીતના બોલ સાંભળતા જ જૂના અને નવા અમદાવાદની એક ઝલક આંખો સમક્ષ તરી આવે છે.

અમદાવાદના આવા ૬૦ લોકેશનની ૯૦૦ જેટલી ઝલકને ક"મેરામાં કેદ કરીને મ્યુઝિકલ ફિલ્મ બનાવવામાં આવી છે.

અમદાવાદની ૬૦૦...

પાંચ અક્ષરના નામવાળું ૬૦૦ વર્ષનું અમદાવાદ માત્ર અમદાવાદીઓની જ નહીં, બલકે સમગ્ર દેશની વિરાસત છે. અમદાવાદના ઇતિહાસના તો પાનાં ભરાયા છે. ઇમારતો કહો કે કળા, સાહિત્યકારો હોય કે નાટક, કે પછી વિજ્ઞાન કે ઉચ્ચ અભ્યાસ, અમદાવાદ માઇલસ્ટોન રહ્યું છે. ફિલોસોફિકલી જોઇએ તો આ શહેર સમ્યક ભાવે જીવ્યું છે.

અમદાવાદના વેજલપુર રેલવે ક્રોસિંગથી આગળ જુહાપુરા જતાં સોનલ સિનેમાવાળા રસ્તે એક નાનું...

ગઇકાલે અને આજેઅમદાવાદની વર્ષગાંઠના પ્રસંગે તેની  ઐતિહાસિક તસ્વિરો તથા પુસ્તકોનું પ્રદર્શન

માત્ર ગુજરાત જ નહિ પરંતુ દેશના અતિ મહત્વના શહેર અમદાવાદની સ્થાપનાને ૨૬મી ફેબ્રુઆરીના રોજ ૬૦૦ વર્ષ પુરા થઇ રહ્યા છે અને જાણેકે આખુ અમદાવાદ તેની ૬૦૧માં બર્થડે ઉજવવાની તૈયારીઓ કરી રહ્યા છે . ત્યારે અમદાવાદની રજે રજની માહિતીનો જયાં ફોટા અને પુસ્તકોના રૂપમાં સંગ્રહ કરવામાં આવ્યો...

કોઇ વિદેશી અમદાવાદની મુલાકાતે આવ્યા હોય, જો અમદાવાદની પોળોના કલાત્મક બાંધકામથી અંજાઇ ગયા હોય અને તેમણે હાઉસ ઓફ એમ.જી.ની મુલાકાત ન લીધી હોય તો તેમની અમદાવાદની સફર અધુરી ગણાય. જી હા, ‘ધ હાઉસ ઓફ મંગળદાસ ગીરધરદાસ’ જે અમદાવાદના લાલદરવાજા વિસ્તારમાં આવેલું છે. અમદાવાદની સૌથી પ્રસિદ્ધ એવી સીદી સૈયદની જાળીની બરાબર સામે આવેલું હાઉસ ઓફ એમ.જી. એક સમયે વીસમી સદીના અમદાવાદના બિઝનેસમેન...

૨૬મીએ ૬૦૦ વર્ષના થઈ રહેલા અમદાવાદના લાલ દરવાજા વિસ્તારમાં ‘લાલ દરવાજા’ કયાં છે? ૧૪૧૧માં અમદાવાદ વસાવનાર કુત્બુદ્દીન અહેમદશાહ બાદશાહ દ્વારા નિર્માણ પામેલા લાલ દરવાજા, બાદશાહના ભદ્રના કિલ્લા તરફ દોરી જતા ૧૦૦ મીટરથી પણ વધુ લાંબા માર્ગની શરૂઆતમાં બનાવાયા હતા.

તે આંધળા શહેરીકરણનો ભોગ બની જતાં ઇતિહાસમાં વિલીન થઈ ગયા છે. એટલું જ નહીં તે જમાનાની જાહોજલાલી દર્શાવતા કિલ્લા...

ગુજરાતમાં પંદરમી સદીમાં બંધાયેલાં મંદિરોમાં કદાચ શામળાજી મંદિર સર્વોત્તમ છે. જોકે અત્યારે મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર કરવામાં આવ્યો છે પણ મંદિરના પ્રાચીન સ્વરૂપ તથા સૌંદર્યને જાળવી રાખવામાં આવ્યું છે. ખંડિત શિલ્પોના સ્થાને નવા ઉમેરવામાં આવ્યાં છે પણ તે મૂળને અનુરૂપ હોય તેનો ખ્યાલ રાખવામાં આવ્યો છે. મંદિરના બાંધકામમાં ચૌલુક્ય શૈલી જળવાયેલી છે.

રાજસ્થાન સરહદે સાબરકાંઠા...

દરવાજો જીવનનો અવિભાજય શબ્દ છે, પૃથ્વી પરનો દરેક માનવહાથ દરવાજાને સ્પર્શથી ઓળખે છે. દરવાજો વિશ્રામ સ્થળનું સુરક્ષા કવચ છે. દરવાજો સ્વપ્નનું પ્રવેશદ્વાર છે, દરવાજો લક્ષ્યબિંદુની શરૂઆત છે, દરવાજો વિશ્રાંતિનું વટવૃક્ષ છે, દરવાજો વિરામનું અલ્પવિરામ છે, દરવાજો પૂણાર્હુતિનું વિરામ સ્થાન છે, દરવાજો સફળતાની શરૂઆત છે, દરવાજો અંતનો સાક્ષાત્કાર છે, દરવાજો ઊઘડે છે, અટકે છે, વિરમે, બંધ...

ગુજરાતનાં બરોડામાં આવેલું મહારાજા ફતેસિંહ મ્યુઝિયમ પ્રવાસીઓના આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે. તે લક્ષ્મીવિલાસ પેલેસના ગ્રાઉન્ડમાં વિસ્તરેલું છે. આ મ્યુઝિયમની સ્થાપના સન ૧૯૬૧માં કરવામાં આવી હતી. આ પહેલા મ્યુઝિયમની જગ્યા પર શાળા હતી. હાલ આ મ્યુઝિયમનું સંચાલન ખાનગી ટ્રસ્ટ કરે છે.

ફતેસિંહ સંગ્રહાલય તેની આધુનિક ગોઠવણીને કારણે ઘણું જાણીતું છે. તેમાં ઘણી દુર્લભ કૃતિઓ જોવા મળે છે. ...

અમદાવાદનો ઐતિહાસિક રાયખડ દરવાજો પણ નદીને શહેર સાથે જોડે છે. નદી કિનારેથી હુમલો ન થાય તે માટે અહીં એક જ કમાન વાળો દરવાજો એક સૈનિક આ જેવો હતો. આજુબાજુ સૈનિકો બેસતા,બાજુમાં જ ગાયકવાડની હવેલી હતી જેથી વિશેષ સૈનિકબળ પણ રહેતું.

પણ બીજી બાજુ આજે આ દરવાજાને શોધવો મુશ્કેલ પડે એવી હાલત છે. દરવાજા તરફ જતાં રસ્તા સાંકડી ગલી જેવા થઇ ગયા છે. ઠેર ઠેર દબાણો છે. રસ્તાઓ વચ્ચે લોકોએ ઝૂંપડાઓ...

ભગવાન સ્વામિનારાયણે બાળપણથી લઇને અંતિમશ્વાસ સુધી કરેલા કેટલાક કાર્યોને મંદિરના પ્રદર્શનગૃહમાં વિવિધ કલાકૃતિઓ દ્વારા મૂકવામાં આવ્યા છે. ભગવાનની દુર્લભ વસ્તુઓ પણ પ્રદર્શનમાં ગોઠવવામાં આવી છે. અત્યાર સુધી અસંખ્ય શ્રદ્ધાળુઓએ આ વસ્તુઓ નિહાળી ધન્યતા અનુભવી છે. વેદો, મહાકાવ્યો અને પુરાણોની કથાઓને તેના પ્રદર્શનમાં મુકેલા છે. તેના બધા જ ચિત્રો પણ અહીં કંડારવામાં કરવામાં આવેલ...

આપણે ત્યાં અત્યારે રાજાશાહી નથી પણ તમારે રાજાઓ જેમ મહેલમાં રહેતાં તે રાજમહેલમાં રહેવાનો આનંદ માણવો હોય તો ભાવનગરમાં આવેલ હોટેલ નીલમબાગ પેલેસની મુલાકાત લેવી પડે કે જયાં તમે રાજાની જેમ જ રહી શકો છો!

આજ સુધીમાં દેશ-વિદેશનાં અનેક મહાનુભાવો તથા સહેલાણીઓને આકર્ષી ચૂકેલો નીલમબાગ પેલેસ ભાવનગરની શાન સમાન છે. ભાવનગર આવતા મોટા ભાગનાં કલાકારો-અધિકારીઓ કે વિદેશી પયટર્કો બાદશાહી...

સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલું ભગવાન ત્રિનેત્રેશ્વર મહાદેવનું મંદિર તેના ભવ્યાતિભવ્ય તરણેતરના મેળાને કારણે વિદેશમાં પણ પ્રસિદ્ધ છે. જે નાગર શૈલીનું હોવાનું જાણવા મળે છે. પૌરાણિક માન્યતા પ્રમાણે આ નગરી વાસુકીની છે. ત્રિનેત્રેશ્વર મહાદેવના નામનો અપભ્રંશ થઇ આ ગામનું નામ તરણેતર પડ્યું અને વર્ષમાં એકવાર અહીં ભરાતા મેળાને પણ તરણેતરના મેળા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

દસમા...

અતિપ્રાચીન તીર્થસ્થાનોમાંનું એક એવું શામળાજી સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલું છે. સાબરકાંઠાના ભીલોડા ગામ નજીક મેળ્વો નદીના કિનારે તેનું સ્થાન છે. શામળાજી વાણિયાઓના ઇષ્ટદેવ મનાય છે. શામળાજીનું મંદિર અંદાજે 400 વર્ષ જૂનું હોવાનું મનાય છે. જો કે, પુરાણોમાં આ મંદિરની નોંધ હોવાથી તે અતિપ્રાચીન હોઇ શકે છે.

વર્ષે સેંકડો શ્રદ્ધાળુઓ અને પ્રવાસીઓ આ ધાર્મિક સ્થળની મુલાકાત લે છે. કાર્તિક...

ધોળાવીરા એ પ્રાચીન મહાનગર સંસ્કૃતિનું નગર છે. જે કચ્છના ખડીર વિસ્તાર માં આવેલું છે.ગુજરાતમાં હડપ્પા સંસ્કૃતિના અવશેષ સૌપ્રથમ લીમડી તાલુકામાં રંગપુરમાં મળી આવ્યાં હતા. તે પછી 1954થી 1958 દરમિયાન અમદાવાદ જિલ્લાના ધોળકા તાલુકાના સરગવાલા ગામે લોથલનો ટીંબો મળી આવ્યો હતો. ત્યાર બાદ 1967માં કચ્છમાં ધોળાવીરામાં હડપ્પા સંસ્કૃતિ કેટલી વિક્સિત હતી તેના પુરાવા મળ્યાં હતા.

હડપ્પાની...

અડાલજની વાવ ગુજરાતના શિલ્પ-સ્થાપત્યનો ઉત્તમ નમૂનો છે. જે ગુજરાતનાં અમદાવાદ પાસેથી પસાર થતાં સરખેજ-ગાંધીનગર ધોરીમાર્ગ ઉપર ગાંધીનગર જિલ્લાનાં અડાલજ ગામમાં આવેલી છે. વર્ષે-દિવસે અનેક સ્થાપત્યપ્રેમી પ્રવાસીઓ આ વાવની મુલાકાત લે છે અને તેના અદભૂત શિલ્પ-સ્થાપત્યનો નજારો માણે છે.

ઐતિહાસિક પુરાવાઓ મુજબ ઇ.સ. 1499માં રાજા વીરસંઘ વાઘેલાના પત્ની રાણી રુડીબાઇએ વાવનું નિર્માણ...

ઇતિહાસપ્રિય વ્યક્તિઓ તેમજ ભારતીય સંસ્કૃતિ અને સ્થાપત્યમાં રસ ધરાવનાર વ્યક્તિઓ માટે ગુજરાતમાં બે સૌથી આકર્ષક સ્થળો છે. એક 'લોથલ' અને અન્ય 'ધોળાવીરા'. વર્ષે-દહાડે સેંકડો પ્રવાસીઓ આ બંને સ્થળોની મુલાકાત લે છે.

આજે પણ આ બંને સ્થળો ગુજરાતમાં મોજુદ છે. જેથી કહી શકાય કે લોથલ અને ધોળાવીરા વિશ્વના નક્શા પર હયાત છે. ઇ.સ.1954નાં નવેમ્બર માસમાં લોથલની શોધ કરવામાં આવી હતી. લોથલ ખૂબજ જૂની...

સામાન્ય રીતે જંગલ વિસ્તારો કુદરતી પદાર્થોથી ઘેરાયેલા હોય છે. જેથી પ્રકૃતિપ્રેમી વ્યક્તિઓને તે વધુ આકર્ષે છે. ગુજરાતના સૌથી નાના ડાંગ જિલ્લાનું પણ કંઇક એવું જ છે. આ જિલ્લો આદ્વાસી વસ્તી ધરાવે છે. કદાચ એટલે જ આજે પણ તે પ્રકૃતિની વધારે નજીક હશે. વર્ષે હજારો પ્રકૃતિપ્રેમી પ્રવાસીઓ અહીંની મુલાકાત લે છે.

ડાંગના આદિવાસીઓની પોતાની આગવી સંસ્કૃતિ છે. અહીંના વનવિસ્તારમાં આદિવાસી...