Home Literature Gazal and Kavita

એક પ્લેટ આનંદFriday, March 12, 2010 17:58 [IST]

રમેશ પારેખના આ કાવ્યમાં પ્રશ્નો પુછાય છે. જવાબ અપાય છે. આ પ્રશ્ન અને જવાબની વચ્ચે સંવાદ છે એનાથી વધુ જીવનનો વિસંવાદ છે, વિષમતા છે. લાઈફ ‘લાઈફ શું છે?’ ‘તમે પોતે કેવાં છો તેની જાહેરાત!’ ‘જાહેરાત તો ચીજવસ્તુની હોય’ ‘યેસ’ ‘લાઈફને ચીજવસ્તુ સાથે કેમ કમ્પેર કરો છો?’ ‘ચીજ એ-જેને એક્સપાયરી ડેઈટ હોય, લાઈફને ય હોય’ ‘ચીજવસ્તુનો કંઈ ને કંઈ વપરાશ હોય’ ‘એવું જ લાઈફનું’ ‘ન સમજાયું’ ‘સંબંધો...

જપ એ જ તપFriday, March 05, 2010 18:04 [IST]

ભક્ત અને સાધકની વાણીમાં મંત્રની કક્ષાનું તેજ હોય છે. માણસ પાસે જીવનનો નક્કર કોરો કાગળ છે, પણ માણસ એમાં એક પછી એક હાંસિયા દોરતો જાય છે અને આ હાંસિયાઓ જ એની હાંસી ઉડાવે છે. આ રહ્યું તારું પુણ્ય, આ રહ્યું તારું પાપ બંને લઈ લે અને મને કેવળ તારા તરફનો વિશુદ્ધ પ્રેમ આપ આ રહ્યું તારું જ્ઞાન, આ રહ્યું તારું અજ્ઞાન બંને લઈ લે અને મને કેવળ તારા તરફનો વિશુદ્ધ પ્રેમ આપ આ રહી તારી પવિત્રતા અને...

સરનામાની શોધSaturday, February 27, 2010 14:26 [IST]

શ્વાસ થાક્યા દોડીને હદબહારનું, શોધ સરનામું હવે અંધારનું અંધજન! આંખ શું મસળી રો કે આંધળા? રૂપ અપરંપાર મારા યારનું. ચાડિયો ઊભા કરો છો ખેતરે? કૈં વિચાર્યું પંખીના ધબકારનું? રૂબરૂ મળવાની મારી જિદ્દ છે, એ જ કારણ આપણી તકરારનું! હોય કિંમત યા પ્રગટ ઇર્શાદમાં ને પછી જો દ્રશ્ય તું સંસારનું, (તેં જ સર્જ્યા તારા આ સંસારનું) - ચીનુ મોદી

છાતીના વાળને વિગ નથી હોતીMonday, February 22, 2010 18:24 [IST]

એક સ્ત્રી તરીકે મારે પણ બજારમાંથી એક પુરુષ ખરીદવો છે-મારી પોતાની શરતે. પછી હું એની સાથે મારી રીતે વર્તીશ. જમાનાઓથી સ્ત્રીઓ પર જે જુલમ-સિતમ ગુજારાયા છે એનું વેર વાળીશ. ઊલટી રમત મેં જોયો બજારમાં એક પુરુષને, એક સ્ત્રી ખરીદતાં મારે પણ ખરીદવો છે, એક પુરુષ સાફ દાઢીમૂછ, ચોખ્ખા કપડાં, ઓળેલા વાળ શરીર અને સ્નાયુઓ દેખાય એમ મુકાયો હોય જે મુખ્ય માર્ગ પર, વેચાવા તેને કોલરથી ખેંચી રિક્ષામાં...

હાંફ છે પણ હૂંફ નથી...Tuesday, February 16, 2010 18:44 [IST]

દશાની વાત છે. દિશાની વાત નથી. જાઉ છું ખરો પણ ક્યાં જાઉ છું એની ખબર નથી. લગભગ રઝળપાટ છે. એક વાત ચોક્કસ છે કે મારી વાટ તારા સુધી આવતી નથી. રસ્તા હવે મેં છાતીમાં ભરી દીધો છે ઠંડો અંધકાર અને આંખો થઈ છે નિર્જન રસ્તાઓ આ કૌટુંબિક ઘરોનાં શહેરો છોડીને નીકળ્યાં છે મારાં વિરક્ત પગલાં આ વાટ તારી કને આવતી નથી અને ઉદાસ એવો હું ભડકું છું તે તારે માટે નહીં હવે પગલાં ફર્યાં કરે છે તે ફકત રસ્તાઓ છે...

અંદરવટિયા થવું હોય તો...Tuesday, February 09, 2010 15:30 [IST]

ઘણું રખડ્યા પણ સ્વપુરને અવગણીને. છેવટે તો માણસે નિજધામ તરફ એટલે કે મોક્ષ તરફ જવાનું હોય. મનજી! મુસાફર રે! ચાલો નિજદેશ ભણી! મુલક ઘણા જોયા રે! મુસાફરી થઈ છે ઘણી! સ્વપુર જવાનો પંથ આવ્યો છે, રખે ભૂલતા ભાઈ! ફરીને મારગ મળવો છે નહીં એવી તો આવળાઈ સમજીને સુધા રે! ના જાશો ડાબા કે જમણી. મનજી! વરચે ફાંસીઆ વાટ મારવાને બેઠા છે બેચાર માટે વળાવા રાખો બે-ત્રણેક ત્યારે તેનો નહીં ભાર મળ્યો છે એક ભેદુ રે!...

સાથીMonday, February 01, 2010 15:45 [IST]

લગ્નની હોય કે લગ્નની ન હોય, પણ પહેલી રાત નિણાર્યક હોય છે. આ આખું કાવ્ય સ્ત્રીની ઉક્તિ રૂપે છે. સહશયન જીવનમાં એક જ વાર થતું હોય છે. પછી જે થાય છે તે પુનરાવર્તન અને આવૃત્તિઓ. આ પુનરાવર્તનનો આધાર પ્રથમ અનુભવ કેવો હતો એના પર હોય છે. નાયિકાનો પ્રથમ અનુભવ અત્યંત સભર છે. એક જ વારના શયનમાં એ જાણીમાણી શકે કે સહશયન પ્રેમ અને માધુર્યથી ભર્યું-ભર્યું છે. એ રાત પછીની રાતો પણ વીતી હશે પણ પછીની રાતના...

એકલતા નામે એક સ્ત્રીWednesday, January 27, 2010 15:20 [IST]

ઘરમાં તો હૂંફ હોવી જોઈએ. જગતથી થાકીને આવ્યા હોઈએ અને હાંફ ચડી હોય અને પોતાના જ છાપરા તળે હૂંફ ન મળે તો લાગણી નિરાધાર થઈ જાય. તમે શા માટે પ્રવાસ કર્યો’તો? કારણ કે ઘર ઠંડું હતું શા માટે તમે પ્રવાસ કર્યો’તો? કારણ કે હંમેશાં સૂર્યાસ્ત અને સૂર્યોદયની વચ્ચે હું આમ જ કરતો રહ્યો છું તમે શું પહેર્યું’તું? ભૂરો સૂટ, સફેદ ખમીસ, પીળી ટાઈ અને પીળાં મોજાં તમે શું પહેર્યું’તું? કશું જ નહીં....

આંસુ હવે નથી જોઈતાંWednesday, January 20, 2010 16:22 [IST]

કેટલાક માણસો એવા પોચટ હોય છે કે પાંપણે પાણી હોય, એમની આંખોનાં તળાવ છીછરાં હોય જ્યારે આ કવિ તો ખુમારીથી કહે છે કે, ‘આંખોનું અપમાન કરતાં આંસુઓ મને જોઈતાં નથી. મારે તો આંખોમાં ઓગળી જાય એવા પહાડ જોઈએ છીએ. રડવું હોય તો ભલે રડવું પણ રોતલવેડા નહીં. ભલે આંખમાં ઝળઝળિયાં હોય પણ એ ખડક જેવો કઠોર હોય. ઢીલી મુઠ્ઠીનું કાયમને માટે ખોદકામ કરી નાખ્યું છે. મારે મજબૂરી નહીં પણ મજબૂતી જોઈએ છે. માત્ર...

રાજેન્દ્ર શાહ ગયા, પણ હૃદયમાં રહ્યાSaturday, January 16, 2010 15:27 [IST]

પ્રેમમાં ક્રીડા પણ છે અને પીડા પણ છે. વિષય બદલાય પછી પણ એનો એ લય પરંપરાનો લય પણ કેવું કામ આપી શકે છે એ જોવા જેવું છે. ‘નારાયણનું નામ જ લેતાં વારે તેને તજીએ રે’ એ જ લય અહીં પ્રેમના વિષયમાં જુદી રીતે ઉદય પામ્યો છે. પ્રેમ થયો છે. આ પ્રેમ એ કેવડિયાનો કાંટો છે. એની મદહોશ સુવાસ મૂર્છિત કરે છે. પણ કાળજામાં દાવાનળ છે. આ બેહોશ કરી મૂકતી મહેક ગમે છે તો ખૂબ, પણ ખૂબ ગમે છે એમ સીધું કહેવાને બદલે નાયિકા...

‘દોસ્ત દોસ્ત ના રહા’Friday, January 08, 2010 14:13 [IST]

હવે ‘તું’ કહેવાનો વહેવાર પણ ક્યાં છે? કેટલાકને તું કહીએ છીએ, કેટલાકને છળ-કપટ-કાવાદાવા-પ્રપંચ-જુઠ્ઠાણું-દગો આ બધું કોઠે પડી ગયું હોય છે. છરી વિના જીવી ન શકે. મૈત્રી હોય ત્યારે આપેલી ભેટો, મૈત્રી ન રહે ત્યારે પરત કરવાને બદલે આ છરી જ પાછી આપવાનો હવે એક માત્ર અર્થ છે. છરી તો પ્રતીક છે પણ આ પ્રતીકનો ઉપયોગ કવિએ નાટ્યાત્મક રીતે કર્યો છે. ઓજાર પણ કેવું? ચળકતું, ચોખ્ખું અને ધારદાર. આરપાર...

આમ ને આમ દાઝ્યા કરેSaturday, January 2, 2010 13:06 [IST]

પ્રેમ છેવટે ભ્રમણા છે. ભલભલા શમણાંઓ વાસ્તવિકતાના સૂરજના તાપમાં ઝાકળબિંદુની જેમ ઊડી જાય છે. પ્રેમનું તળાવ એ ભરમનું તળાવ છે.

ખુશ્બૂ ઉપર ઉઝરડાનો તાજો જ ઘાવ છે

છે સ્તબ્ધ શહેર ફૂલનું, કેવો બનાવ છે?

દરિયો ન સાચવી શકે કોઈની લાશને

કાંઠા સુધી મૂકી જવું એનો સ્વભાવ છે

તમને અમારી લાગણીની પણ કદર નથી

અમને તમારી નફરતોથી પણ લગાવ છે

દેખીતી રીતે ચિત્ર મજાનું છે...

મને વહાલાં મીરાં ને કબીરFriday, December 25, 2009 15:33 [IST]

અનુભવને પામવા માટે સામી વ્યક્તિમાં પણ એટલું ઊચું સ્તર હોવું જોઈએ. બે વ્યક્તિના તાર મળવા જોઈએ. જેમ મૂંગો માણસ મૂંગાની ભાષા સમજી શકે એમ જ્ઞાની જ જ્ઞાનીને સમજી શકે.જેણે સૂરજને જોયો હોય એ જ પ્રકાશની વાત કરી શકે.

આતમ અનુભવ જ્ઞાન કી જો કોઈ પૂછે બાત

સો ગૂંગા ગુડ ખાઈ કૈ કહે કૌન મુખ સ્વાદ

જ્યોં ગૂંગે કે સૈન કો ગૂંગા હી પહિચાન

ત્યોં જ્ઞાની કે સુક્ખ કો જ્ઞાની હોય સો...

પિંડમાંથી બ્રહ્માંડ તરફ...Saturday, December 19, 2009 13:44 [IST]

જૂના કાળમાં કવિતા ભાટ, બ્રાહ્મણ અને ભગતો જ કરતા. પણ એ ત્રણમાં પ્રભુવિરહે વ્યાકુળ એવા ભક્તો જ પોતાના ઈષ્ટદેવને રિઝવવાની મથામણમાં પોતાનાં અંતરની વ્યથા કે ભાવોદ્રેકને ઠાલવવા કાવ્યશક્તિનો આશરો લેતાં; અગર કહો કે એમની એ આરતમાંથી જ કેટલીકવાર એવી કાવ્યશક્તિ એમનામાં જનમતી. આ ગુરુવંદનાનું કાવ્ય છે, પણ ગુરુ એટલે કોઈ વ્યક્તિ નહીં સમગ્ર પ્રકૃતિ અથવા પ્રકૃતિના પંચમહાભૂત તત્વો. જે...

કોરી, કુંવારી સોગાદSunday, December 06, 2009 16:55 [IST]

પ્રિય વ્યક્તિ માટેની આવી અપેક્ષા એ કંઈ બહુ મોટી વાત ન કહેવાય. હું તમને રણમાં ઝાંઝવા બતાવવા નથી માગતો કે મોટી મોટી ભ્રમણામાં કે શમણામાં રાખવા નથી માગતો. હું તારાઓ તોડવાની વાત એટલા માટે નથી કરતો કે એને કારણે તમારામાં અપેક્ષા જન્મે અને કાલે સવારે તમે મારી પાસે સૂરજ પણ માગો. કોઈ કવિના એક કાવ્યમાં આવે છે કે કોઈ મારી પાસે સૂરજ કે ચંદ્ર માગે તો વાંધો નથી, પણ આખું આકાશ માગે તો હું શું કરું?...

નાની બંધ બારી ઊઘડે છેSaturday, December 05, 2009 16:46 [IST]

એક નાની બંધ બારી ઊઘડે છે, આભની ઊચી અટારી ઊઘડે છે. આંખ જાણે પાંખ ફફડાવી રહી છે, ને નજર પણ એકધારી ઊઘડે છે. કેદ પરદામાં થયું છે એ જ જોવા, જાત આખી કેમ તારી ઊઘડે છે? રાત થાતાં ઊંઘની પીંછી ફરે છે, એમ સપનાંની સવારી ઊઘડે છે. સૂર્યનાં કૂણાં કિરણનો હાથ ઝાલી, મ્હેકતી એ ફૂલકયારી ઊઘડે છે. કોઇ સોનામહોર જેવાં ધણ વચાળે, મૂળમાંથી માલધારી ઊઘડે છે! એ જ સોનેરી સમયને સાદ દેવા, યાદની પાલવકિનારી ઊઘડે...

પોચટ છું, પથરાળો છું...Sunday, November 29, 2009 18:09 [IST]

માણસ એટલે જ દ્વંદ્વ. ક્યારેક એ જીભથી બોલે છે અને ક્યારેક એ જીવથી બોલે. ક્યારેક એ ન પણ બોલે અને ક્યારેક એ ન બોલવાનું પણ બોલે. એ કોમળ છે, કાંટાળો છે, પોચટ છે અને પથરાળો છે. એ ધારે તો મુલાયમ થઈ શકે અને કઠોર અને નઠોર પણ રહી શકે. આકાશમાં ઊડવાનો એને થાક ન લાગે, પણ ધરતી પર તરફડતો હોય. એને ઘાયલ થતાં વાર નથી લાગતી અને પાંખ સાથે ઊડતાં એને મુશ્કેલી નડતી નથી. સુખ અને દુ:ખ બંને એકી સાથે અનુભવી શકે... કોમળ...

છોકરીનું તડકીલું ગીતWednesday, November 25, 2009 17:53 [IST]

ઉકળતા આસમાને તડકો પડે, તે જાણે છોકરીની તડતડતી ઇચ્છા, ભડભાથી સૂરજની આમન્યા ઓળંગી, એક ચકલી નચાવે ભીનાં પીછાં, તમે પીંછાના પરસેવે મેઘધનુષ્ય રચવાની ચકલીની વારતાઓ સાંભળી છે?...ના, તો લ્યો હવે સાંભળો. કહે છે કે સૂરજને પહેરી ગોગલ્સ, હવે જોવું છે મગજળનું પાણી,આખું તો શહેર જાણે હિલ્લોળે ડોલે, જેમ કંપે છે છોકરીની વાણી,તમે ભીની ભાષાને કદી સ્પર્શ કરી, અંધારું લાલચોળ દાઝ્યાનું સાંભળ્યું છે?... એક...

આવું કાં થાય?Monday, November 23, 2009 17:06 [IST]

કોઈનો આનંદ અંખડ રહેતો નથી. અને કોઈની વેદના વાંચીએ તો પણ એ વાતચીતના વિષય તરીકે વેરાઈ જાય છે. આપણું કહેવાતું દુ:ખ કોફીના કપમાં ઓગળી જાય છે અને લંચ કે ડિનરમાં કોળિયો થઈ જાય છે...આપણે ગમે તેટલું કોઈનું દુ:ખ વાંચીએ પણ એ દુ:ખ તરત જ ઓસરી જાય છે. પારકાની પીડાને અંદરથી જે જાણે તે વૈષ્ણવજન કહેવાય. પણ આપણે તો ધરતીકંપ હોય કે આકાશકંપ હોય-આપણી આંખો કોરીધાકોર. આંખોમાં ખારવાઓ બેઠા છે ને માછલીઓ...

આપણેSunday, November 22, 2009 15:59 [IST]

ખીણમાં જન્મ્યા છીએ તો ખીણને અજવાળશું...આમ પણ શું ટોચને બચકા ભરીશું આપણે...સૂર્યને એનાં જ કિરણોની સજા ફટકારવા...આંગણા વચ્ચે અરીસો પાથરીશું આપણે...શું થયું જો ચાલવામાં સહેજ આગળ થઇ ગયા...એમની સાથે થવા પાછા ફરીશું આપણે...જિંદગી જો જેલ છે તો જેલમાં જીવી જશું...આમ પણ બીજે કશે તો કયાં ઠરીશું આપણે?...વ્યાજ માફક એય બસ વધતી જ વધતી જાય છે...આપણી નારાજગીનું શું કરીશું આપણે?... શ્વાસને સદરાની માફક...

નજર આભ સુધીWednesday, November 18, 2009 17:10 [IST]

સ્મરણમાં કોઇની ભીનાશ મારા શ્વાસ સુધી ગઇ,
પછી એ સહેજ જો આગળ વધી તો આગ સુધી ગઇ.
અચાનક જો મળ્યો વર્ષો પુરાણો મિત્ર રસ્તામાં,
તો, વાતો છેક બચપણમાં ભણેલા પાઠ સુધી ગઇ.
ફળિયે ડાળ મ્હોરીને જરા નેવે અડી ગઇ તો,
તરત ઘરમાંથી દોડીને કુહાડી ઝાડ સુધી ગઇ.
પહેલાં માણસો સૌ નીચું જોઇ ચાલતા’તા અહીં,
પછી જો પંખી ઊડતાં જોયું તો નજરો આભ સુધી ગઇ.
હૃદયનું બીજું પૂછો નામ તો બસ સ્ટેન્ડ છે...

અટકળે અટકળે અમે જીવીએ...Tuesday, November 17, 2009 15:25 [IST]

મોટામાં મોટી કરુણતા તો એ છે કે પોતાની સામે બેઠેલા પોતાના જ માણસો પડછાયા જેવા લાગે. અરીસામાં પ્રતિબિંબો અજાણ્યાં લાગે છે. એમ જ થયાં કરે કે જ્યાં જ્યાં જઈએ ને જ્યાં જ્યાં જોઈએ ત્યાં અંધારાએ તંબુ તાણ્યા છે. કોઈક આંખોને ઓલવવાનો પ્રયત્ન કરે છે અને આંખો ઓલવાય તો એ કેવી કઠોર કે વિષય પરિસ્થિતિ કહેવાય? પણ માણસ પરિસ્થિતિને સ્વીકારે એમાં ગૌરવ છે. આવી પરિસ્થિતિમાં પણ માણસે અંદરના અંધારાને...

નજર પહોંચી ગઈFriday, November 13, 2009 17:19 [IST]

આંખની દિલ પર અસર પહોંચી ગઇ, આમ ક્યાંથી નજર પહોંચી ગઇ. ફૂલ જંગલમાંથી મેં ચૂંટ્યું હતું, શહેરમાં ક્યાંથી ખબર પહોંચી ગઇ!’ સાચને વેળા કવેળા થાય છે, જૂઠ કાયમ વેળાસર પહોંચી ગઇ! પર્વતે પૂછ્યું અમસ્તું કેમ છો? ને તળેટી ટોચ પર પહોંચી ગઇ! એક બે કૂંપળ હજી ફૂટી હતી, એટલામાં પાનખર પહોંચી ગઇ. ક્યાંક રણ વચ્ચે હરણ તરસ્યું થયું, ઝાંઝવાને ઝટ ખબર પહોંચી ગઇ. માત્ર તણખાની ખલીલ અફવા હતી, ને હવા આળસ...

વાદળ છો કે નેતા છો?Wednesday, November 11, 2009 17:17 [IST]

આ વખતે તો બહુ તરસાવ્યા! વાદળ છો કે નેતા છો?
ઠાલા ઠાલા હાલ્યા આવ્યા! વાદળ છો કે નેતા છો?
તમે અમારી તરસ ઉપર પણ તરસ ન ખાધી?
આવા અંગારા વરસાવ્યા? વાદળ છો કે નેતા છો?
ખોબો ટાઢક માંગી’તી કાંઇ બીજું નહોતું માગ્યું હો,
એમાં ગર્જીને ધમકાવ્યા? વાદળ છો કે નેતા છો?
એક તમે પણ ના વરસ્યા ને ઉપરથી વીજળીનાં ફાંફાં,
શું કામ ખેતર ખેડાવ્યા? વાદળ છો કે નેતા છો?
ચોમાસાની આ સંસદમાં ટીંપુયે પણ નહીં...

બતાવો કઈ રીતે ઝળહળું?Tuesday, November 10, 2009 18:43 [IST]

હું નથી સર્જક
બતાવો કઇ રીતે હું ઝળહળું?
શબ્દનો સ્વામી નથી
કે શબ્દનો સાધક નથી
માત્ર વાચક છું બસ અનાદિકાળથી વાંચ્યા કરું છું
આભમાં છાંટેલા વાદળ
આ ઋષિની જેમ ઊભા પર્વતોને
કંઇ વળાંકોમાં વહી જાતી નદીને
ભૂલકાં જેવા ઝરણને
જેનાથી આ ધરા ઊજળી છે
એવા વૃક્ષ, વેલી ને વનોને
તો હજીયે ક્યાં ધરાયો?
સાવ ખાલી છું
અને નીરખ્યા કરું છું એ જ આશે
કો’ક દિવસ તો મને થાશે...

ખુમારી લઇને જીવું છુંTuesday, November 10, 2009 17:47 [IST]

ફક્ત એ કારણે આ બેકરારી લઇને જીવું છું,
હું સુખ વચ્ચેય સુખની ઇન્તેજારી લઇને જીવું છું.
પળે પળ છે વિરોધાભાસ જીવનમાં બીજું શું છે?
ખુશીના અવસરે પાંપણ નિતારી લઇને જીવું છું.
હકીકતથી વધારે દુ:ખ દીધું છે ધારણાઓએ,
ઘણું હદથી વધારે હુંય ધારી લઇને જીવું છું.
ફરક પડતો નથી મનમાં-જીવનમાં કયાંય પણ કિન્તુ,
બગડતા કૈંક સંબંધો સુધારી લઇને જીવું છું.
જીવનનો સાર છે એક જ સહજ હરપળ વહી...

ફરી ક્યારેકMonday, November 09, 2009 14:27 [IST]

ઘણીયે વાત બાકી છે પછી કરશું ફરી ક્યારેક
મજાનું મૌન છે, શબ્દોમાં ઓગળશું, ફરી ક્યારેક...
બધાયે પાપ, પુણ્યોને મૂકીને મળ મને હમણાં,
જનમના લેખાંજોખાંને અનુસરશું ફરી ક્યારેક...
હજુ તો હમણાં આવેલું આંસુ છે ભલા માણસ,
ડૂમાનો તરજૂમો કરશું અને રડશું ફરી ક્યારેક...
નિરસ જીવનની આ લાંબી હકીકત આટલીક જ છે,
ઉતાવળમાં કહી દીધું તને મળશું ફરી ક્યારેક...
અવસ્થા સૌ પીડાના ટાંકણાની ભાત જેવી...

નકશાથી ગઝલ લખાતી નથીSunday, November 08, 2009 12:51 [IST]

ગઝલનો એક કાફલો સતત વહ્યા કરે છે. રેતી પર પડેલા પગલાંને ભૂંસાઈ જતાં વાર નથી લાગતી. સાચ્ચી ગઝલ તો પવન પર પણ પોતાના પગલાં અંકિત કરે છે પ્રલંબ જીવી જવાથી ગઝલ લખાતી નથી
ને મોત વહેલું થવાની ગઝલ લખાતી નથી
નહીં તો સંતો ગઝલકાર થઈ ગયા હોતે
ફક્ત પ્રભુની કપાથી ગઝલ લખાતી નથી
મરીઝ જેવા સતત પારદર્શી બનવું પડે
ફક્ત શરાબ પીવાથી ગઝલ લખાતી નથી
ગઝલ લખાય તો ક્યારેક અમથી અમથી લખાય
અને નહીં...

અનુભૂતિનું અક્ષરધામTuesday, November 03, 2009 17:40 [IST]

જળ પર સૂર્ય ઝળહળ ઝળહળ.
જળ-કિરણના મિલનયોગમાં સ્નાન કરે છે પ્રભાતની પળ.
વૃક્ષ ઝૂલે છે, ફૂલ ખૂલે છે
મલયલહરમાં પંખી ઘૂંટે લયની લિપિ,
મ્હેક મ્હેક આ હવા મધુમય
માદક ને મદહોશ થઇને ઊજવે વસંત તિથિ.
અકળ સકળ આ સૃષ્ટિ ઉપર
ઇશ્વરનાં ચક્ષુ પણ વિસ્મયથી ચકળવકળ.
જળ પર સૂર્ય ઝળહળ ઝળહળ.
કોનો છે આ ભાવ પ્રભાવિત
કોની છાયા-માયા ?
કળી અને ફૂલની વચ્ચે
મ્હોરે એની કાયા ?
લૌકિક શું છે ?...

રંગ-રેખા, શબ્દ લયનો કવિ...Sunday, November 01, 2009 12:59 [IST]

એક લીલા રંગની પણ કેટલી બધી લીલા છે. આ લીલા ઈશ્વરની છે. ઘેરો લીલો રંગ, આછો લીલો રંગ, બિલોરી રંગ, કોઈ રાતીચોળ ચૂંદડીનો રંગ

છોળ...
અટકી ગઈ
નેણ અચિંતી રંગની છાકમછોળ!
ઉપર ભૂરાં આભ ને નીચે સોનલવરણાં ખેત
વચમાં વહેતું જાય રૂપેરી વહેણ વળાંકા લેત
જાંબળી આંકે રેખ આધેરી ડુંગરિયાની ઓળ
આધેરી ડુંગરિયાની ઓળ!
અડકી ગઈ નેણ અચિંતી રંગની છાકમછોળ!
ઊતરે ઓલ્યું રાન-સૂડાનું ઝૂમખું લેતું...

હણહણાટી નહીં, પણ હાંફSaturday, October 31, 2009 18:15 [IST]

સરકસનો અશ્વ
ભૂખરા અને ધોળા રંગનો
ગેલ કરતો વછેરો
ગામડાના ઘોંઘાટિયા મેળામાંથી આવ્યો
અને તાલીમ આપનારના દંડા અને ચાબુકને તે સ્વાધીન કરાયો.
વછેરો ઝડપથી ઘ્યાન ખેંચે એવી યુક્તિઓ શીખી ગયો.
વિસ્તૃત થતાં વર્તુળમાં ઝડપથી ચક્કર - ચક્કર ફરે,
અને સળગતી ફ્રેમ વચ્ચેથી કૂદકો મારી પાર કરી જાય,
અને બે ચબરાક વાંદરાને
પોતાની પીઠ પર સહેલાઇથી લઇ જાય,
પોતાના તાલીમબાજની ચાબૂકના...

પ્રેમનું નહીં, પણ પ્રેમ વિશેનું કાવ્યFriday, October 30, 2009 16:41 [IST]

કોઇ પણ ગુજરાતીને કવિ સુંદરમનો પરિચય આપવો એ દાંતને જીભની ઓળખાણ કરાવવા જેવી વાત છે. સુંદરમ્ કોઠાસૂઝના કવિ છે. કસબની ઝાઝી મથામણમાં ન પડે. એનો અર્થ એવો નહીં કે એમની કવિતામાં કસબ નથી.

અનાયાસ લખાઇ જાય છે એની પ્રતીતિ સવિશેષ એમનાં ગીતોમાંથી મળે અથવા આવા કોઇ કાવ્યમાંથી મળે. પહેલી જ પંક્તિ જાણે કે કોઇ મંત્રની કક્ષાની છે. ‘કેવળ પ્રેમ રહ્યો’. છેવટે તો પ્રેમ જ રહે છે. પણ અહીં પ્રેમની...

ગીતની કામધેનુThursday, October 29, 2009 14:49 [IST]

ગુજરાતી કવિતામાં રમેશ પારેખ માત્ર છ અક્ષરનું નામ નથી પણ કવિતાનું નામ છે. વર્ષોથી એની કવિતાઓ વાંચતો આવું છું. આપણને પ્રતીતિ થાય કે સરસ્વતી એના પર પ્રસન્ન છે. ઝાઝું લખે પણ ક્યાંય કવિતા અળપાઇ જતી નથી. એમની કલમમાંથી કવિતાનો મબલખ પાક ઊતરતો રહે છે. કાવ્યસૃષ્ટિમાં એ કલ્પવૃક્ષ છે. ગીતો તો જાણે કે કામધેનુ. થોડાંક વર્ષો પહેલાં ‘મીરાં સામે પાર’ નામનો એમનો કાવ્યસંગ્રહ પ્રગટ થયો હતો....

અમે વિચિત્રવંશી છીએWednesday, October 28, 2009 17:16 [IST]

રમવું હોય તો રમજો રાજા!
ખુલ્લી બાજી રાખીને,
છાનગપતિયાં કરવાં એ તો
શોભે નહીં અલગારીને.
ધરતીને નહીં ઢાંકપિછોડો
ખુલ્લું છે આકાશ
છળકપટના શ્વાસમાં છેવટ
હોય નહીં કોઈ હાશ.
મુજરો શાને કરવો આપણે
સાચું-ખોટું નાચીને!
રમવું હોય તો રમજો રાજા!
ખુલ્લી બાજી રાખીને.
આપણે સાથે રમવા બેઠા
એનો છે આનંદ,
બાજી છે: પણ નહીં બાજીગર
નહીં શ્રીમંત કે રંક. હસતાં હસતાં રમીએ રાજા!
...

એકલતા જીરવવી સહેલી નથીTuesday, October 27, 2009 14:13 [IST]

ગામમાં માતાને એકલા મૂકીને કર્મભૂમિ મુંબઈમાં આવેલા જીવની આ વાત છે. વેકેશન પડે ત્યારે ફરી પાછું ગામે જવાનું. અને જોવાનું શું? માત્ર બાની એકલતા. વૃદ્ધાવસ્થામાં કોઈ ફાડી ખાનારી ચીજ હોય તો તે એકલતા છે. સમય કાચબો થઈ જાય છે. પળેપળ માંડ માંડ વીતે છે. બા આ એકલતાનાં વરસોને ટીપે ટીપે પીએ છે. વેકેશનમાં ઘર ફરી પાછું ભર્યુંભાદર્યું થઈ જાય છે. જીવવાનો જાણે કે બા માટે આટલો સમય છે. છોકરાઓ આવે છે અને...

અંતર અને અંતરાય વચ્ચે જીવતા માણસોSaturday, October 24, 2009 13:07 [IST]

સ્કૂલમાંથી મારાં દીકરા-દીકરી આવીને
જે રીતે પોતાનાં દફ્તરો ફંગોળે છે
એ જોઇને હું દંગ રહી જાઉં છું.
દફ્તરોનો બોજ લાદતાં, ઘરે આવી
લુશલુશ નાસ્તો કરી બેસી જાય છે
હોમવર્ક કરવા માટે.
હું પરાણે એમને બહાર રમવા જવાનું
કહું છું તો તેઓ મારા પર વરસી પડે છે :
‘અમારું લેસન પૂરું કરી લેવા દો,
નહીં તો અમને અમારી સિરિયલ જોવા નહીં મળે.
આજે તો હું રૂરૂશ્ જોવાનો છું.
ના, મારે તો...

કોદાળી છે પણ કુહાડો નથીFriday, October 23, 2009 17:24 [IST]

પ્રહલાદ પારેખ ગમી જાય એવા કવિ છે. ગુજરાતી કવિતામાં એમણે સૌંદર્યલક્ષી કવિતાની નવી બારી ઉઘાડી આપી. એમના કાવ્યસંગ્રહનું નામ ‘બારી બહાર’ સૂચક છે. દરિયાને એ ફકીર સાથે સરખાવે છે. ઉમાશંકરે એમને વર્ષાના કવિ કહ્યા છે. એમણે લખ્યું છે ઓછું, પણ જે કંઈ લખ્યું છે તે મનહર અને મનભર લખ્યું છે. હતા તો શિક્ષક. એમની વાણી સરળ છે. છંદો સફાઈદાર છે. એક ઠેકાણે કહે છે ‘રહે પૃથ્વી પૃથ્વી મુજ મન વિશે એ અધિક છે.’...

‘મારી, તમારી, આપણી વાત...’Wednesday, October 21, 2009 10:25 [IST]

હું એટલે કે આંસુ, સપનાં, આશ, મૃગજળ, પ્યાસ ને એવું બધું
આ જિંદગાની ધારણા, અટકળ, ઉછીના શ્વાસ ને એવું બધું
ડરતો નથી હું તારી આવી વાતથી, મેં આઈનાને કહી દીધું
કાયમ બતાવ્યા શું કરે પોતાની મારી લાશ ને એવું બધું
છે એક જાહેરાત આ અખબારમાં કે ફ્લેટના જંગલ મહીં
ખોવાઈ ગ્યું છે ઊડતું પંખી અને આકાશ ને એવું બધું
અંદરથી ખાલી થૈ ગયો છું, શ્વાસનું ખોખું જ ખાલી કહી શકો,
લૂંટાઈ ગઈ દુનિયામાં...

એ સોળ વરસની છોરીFriday, October 16, 2009 19:14 [IST]

એ સોળ વરસની છોરી
સરવરિયેથી જલને ભરતી તો યે એની મટકી રહેતી કોરી.
એ સોળ વરસની છોરી ગગનભર્યા ઘનશ્યામ અષાઢી વાદળ કેરું એ તો અંજન આંજે,
મઘમઘ મ્હેંક્યાં ડોલરનાં કૈં ફૂલ સરીખાં ગાલે ખંજન રાજે;
જેની હલકે માયા ઢળકે એવી છાયા ઢાળે નેણ બિલોરી.
એ સોળ વરસની છોરી મહીં વલોવે રણકે સોનલ કંકણ જેના મલકે મીઠા સૂર,
ગોરાં ગોરાં ચરણે એનાં ઘૂઘરિયાળાં રૂપાનાં નૂપુર;
કંઠ સુહાગે સાગરના મધુ મોતી...

એકલો જાને રેFriday, October 16, 2009 16:38 [IST]

તારી જો હાક સુણી કોઇ ના આવે, તો એકલો જાને રે!
એકલો જાને, એકલો જાને, એકલો જાને રે!

જો સૌનાં મોં સિવાય
ઓરે ઓરે ઓ અભાગી ! સૌનાં મોં સિવાય;
જ્યારે સૌએ બેસે મોં ફેરવી, સૌએ ડરી જાય;
ત્યારે હૈયું ખોલી, અરે તું મન મૂકી,
તારાં મનનું ગાણું એકલો ગાને રે !

જો સૌએ પાછાં જાય,
ઓરે ઓરે ઓ અભાગી ! સૌએ પાછાં જાય;
ત્યારેકાંટા રાને તારે લોહી નીગળતે ચરણે
ભાઇ એકલો ધા ને રે !

જ્યારે દીવો...

પળોની લડાઈમાં મરતા જતા...Friday, October 16, 2009 14:52 [IST]

પળોની લડાઈમાં મરતા જતા નગરનો સાક્ષી છું.
આ માટી મારો શ્વાસ છે,
અહીં મારો જીવ ગભરાશે. ઘૂંટાયેલા અવિશ્વાસથી જન્મેલી શૂન્યતાનો સાક્ષી છું.
તારા હાથે મને ઘડ્યો છે,
તારા હાથે હું તૂટી જઈશ. સૂનકાર સાગરમાં રખડતા તોફાનોનો સાક્ષી છું.
મોજાઓનું તાંડવ મારો મદ છે,
એ મારા સૌથી ચિર સાથી બનશે. ટેરવે ઉગેલી વેલના ગુલાબી ફૂલનો સાક્ષી છું.
સ્પર્શ મારી લત ...

ઊર્ધ્વમૂલFriday, October 16, 2009 12:20 [IST]

ક્ષણ સરકતું, લરહરતું વૃક્ષ છું.
શ્વાસનો સંચાર કરતું વૃક્ષ છું. હો ધરા કે હો ગગન મ્હોરી ઊઠું,
હું ફૂલોની જેમ ફરતું વૃક્ષ છું. મર્મરે છે પંખીઓ, પરણો, પવન
કલરવે કલ્લોલ કરતું વૃક્ષ છું. તું, ખખડધજ કાળ, ખોડાઈ રહે
હું તો હળવે હરતુંફરતું વૃક્ષ છું. ડાળ નીચે, મૂળ ઊંચે શબ્દનું
હું પરમ મકરંદ ઝરતું વૃક્ષ છું. - રાજેન્દ્ર શુક્લ

છેલ્લી પ્રાર્થનાThursday, October 15, 2009 18:46 [IST]

હજારો વર્ષની જૂની અમારી વેદના; કલેજાં ચીરતી કંપાવતી અમ ભયકથા; મરેલાંનાં રુધિર ને જીવતાંનાં આંસુડાં; સમર્પણ એ સહુ તારે કદમ,પ્યારા પ્રભુ! અમારા યજ્ઞનો છેલ્લો બલિ: આમીન કે’જે! ગુમાવેલી અમે સ્વાધીનતા તું ફરી દેજે! વધારે મૂલ લેવાં હોય તોયે માગી લેજે! અમારા આખરી સંગ્રામમાં સાથે જ રે’જે! પ્રભુજી! પેખજો આ છે અમારું યુદ્ધ છેલ્લું, બતાવો હોય જો કારણ અમારું લેશ મેલું - અમારાં આંસુડાં ને...

રાત ગુજારી નાખો !Thursday, October 15, 2009 15:28 [IST]

જીવનમાં હોય દિવસ ને રાત
રાત ગુજારી નાખો.
અદબ અલગારી રાખો. નીરવતા મનમાં, નયનોમાં કરે પિશાચી પ્યાર,
અંધકારનો પાગલ હાથી, ઘસે આર ને પાર :
જરા હુશિયારી રાખો - રાત ગુજારી નાખો. ભલે કલેજું કૂણું, એના વજ્જર હો નિરધાર
ફાગણમાં ડોલર-કેસૂડાં, મસ્ત ચટાકેદાર :
ચટાકેદારી રાખો - રાત ગુજારી નાખો. શિલ્પી ચાહે છે પ્રતિમાને, પણ પૂજે હથિયાર
રાત કહે જે સપનાં તેને દિન આપે આકાર
ધરમને ધારી...

ખાલીપણું બીજા તો કોઈ કામનું નથી.Thursday, October 15, 2009 14:37 [IST]

ટોળાંની શૂન્યતા છું જવા દો કશું નથી,
મારા જીવનનો મર્મ છું હું છું ને હું નથી. હું તો નગરનો ઢોલ છું દાંડી પીટો મને,
ખાલીપણું બીજા તો કોઈ કામનું નથી. શૂળી ઉપર જીવું છું ને લંબાતો હાથ છું,
મારામાં ને ઈશુમાં બીજું કૈં નવું નથી. નામર્દ શહેનશાહનું ફરમાન થઈ જઈશ,
હું ઢોલ છું,પીટો-મને કૈં થતું પણ નથી. સાંત્વનના પોલાં થીંગડાંમાં સૂઈ ગઈ છે રાત,
બીડીના ઠૂંઠિયામાં કોઈ બોલતું નથી. -...

હસ્તાયણThursday, October 15, 2009 11:11 [IST]

હાથ સૂમસામ બની મેજ પર પડેલા છે,
અસંખ્ય ઝાંઝવાને સ્પર્શવાથી મેલા છે. અડે અડે ત્યાં ઉઝરડા પડે છે સપનાંને,
હાથને ટેરવાં સાથે જ નખ મળેલા છે. આંગળી નામની પાંચે છિનાળ પુત્રીએ,
સળંગ હાથને બેઆબરૂ કરેલા છે. કોઈના હાથને પસવારે હાથ કોઈનો,
તો થાય: મારા હાથ આ જ છે કે પેલા છે? એક તો હાથનું પોત જ છે સાવ તકલાદી,
ને એમાં હસ્તરેખાઓના સળ પડેલા છે. 'રમેશ', હાથતાળી દઈ ગયો ભીનો સાબુ,
ને હાથ...

સંગમાં રાજી રાજીWednesday, October 14, 2009 18:42 [IST]

સંગમાં રાજી રાજી,
આપણ
એકબીજાના સંગમાં રાજી રાજી;
બોલવા ટાણે હોઠ ખૂલે નહિ,
નેણ તો રહે લાજી,
લેવાને જાય, ત્યાં જીવન
આખુંય તે ઠલવાય!
દેવાને જાય, છલોછલ
ભરિયું શું છલકાય!
એવા એ
આપલેને અવસરિયે પાગલ
કોણ રહે કહે પાજી?
વીતેલી વેળની કોઈ
આવતી ધેરી યાદ,
ભાવિનાં સોણલાંનોયે
રણકે ઓરો સાદ;
અષાઢી
આભમાં વાદળ વીજ શાં વારિ
ઝરતાં રે જાય ગાજી! - રાજેન્દ્ર શાહ

રંગમાં આવીને એવો રંગ લાવી જાઉં છુંWednesday, October 14, 2009 15:59 [IST]

રંગમાં આવીને એવો રંગ લાવી જાઉં છું,
ગુલ કદી ખીલ્યાં ન હો એવાં ખિલાવી જાઉં છું. મૌનમાં ક્યારેક વાતો કંઇ સુણાવી જાઉં છું,
વાતમાં કયારેક મર્મો કંઇ છુપાવી જાઉં છું. ગૌણ છે મારી નજરમાં મિત્રના અવગુણ બધા,
પુષ્પ નજદીક હું કંટક હટાવી જાઉં છું. તુજ મિલનમાં પણ ખરે મુજને મજા મળતી નથી,
એ જુદી છે વાત કે મનને મનાવી જાઉં છું. હે જીવન-કડવાશ, મુજને તું નહી મારી શકે!
ઝેર જેવા ઝેરને પણ હું...

જ્યાં જ્યાં નજર મ્હારી ઠરે...Wednesday, October 14, 2009 14:44 [IST]

જ્યાં જ્યાં નજર મ્હારી ઠરે યાદી ભરી ત્યાં આપની,
આંસુ મહીં એ આંખથી યાદી ઝરે છે આપની ! માશૂકોના ગાલની લાલી મહીં લાલી, અને
જ્યાં જ્યાં ચમન જ્યાં જ્યાં ગુલો ત્યાં ત્યાં નિશાની આપની ! જોઉં અહીં ત્યાં આવતી દરિયાવની મીઠી લહર,
તેની ઉપર ચાલી રહી નાજુક સવારી આપની ! તારા ઉપર તારા તણાં ઝૂમી રહ્યાં જે ઝૂમખાં,
તે યાદ આપે આંખને ગેબી કચેરી આપની ! આ ખૂનને ચરખે અને રાતે હમારી ગોદમાં,
આ દમબદમ...

આજનું અને આવતીકાલનું અજવાળુંWednesday, October 14, 2009 12:55 [IST]

પૃથ્વી પર વૃક્ષો એ કાયમના લીલા સ્તંભ છે. વૃક્ષોનો રંગ લીલો હોય છે. એક લીલા રંગની પણ કેટલી બધી લીલા હોય છે. આછો લીલો, ઘેરો લીલો. કોઈ ચિત્રકાર કે ફોટોગ્રાફર હોય તો આવા લીલા રંગની ઝાંયને આબાદ પકડી શકે. વૃક્ષ સ્વયં ચમત્કાર છે. ધરતીમાં વવાયેલું એક નાનકડું બીજ. મજા એ છે કે બીજ પરમાત્માની જેમ અદ્રશ્ય રહે છે અને વૃક્ષ પ્રગટ થાય છે. ઈશ્વર અદ્રશ્ય રહે છે અને મનુષ્ય પ્રગટ થાય છે. મૌન અદ્રશ્ય રહે...

કબૂલાતWednesday, October 14, 2009 10:23 [IST]

હા કબૂલ્યું ગુપ્તચર છું હું,
નામ બદલી
મૌનના કાળાં રહસ્યો પામવા
ભટકું અહીં
હું છગ્નવેશે.
છંદના ખંડેરમાં બેસું કદી
બાવો બની,
લયની સૌ ભઠિયારગલીઓમાં
સદા ભૂખ્યાનો કરતો ડોળ
રખડું.
હાઈકુના સત્તરે અક્ષર મહીં
સંકેત કરતો,
ફૂંક મારે દઉં ગઝલના કાનમાં.
એકેક ચપટા શબ્દના પોલાણને,
અંદર જઈ જોઉં તપાસું,
સહેજ પણ શંકા જો આવે કોઈને તો
અર્થના નકશાઓ ચાવી જાઉં.
હા કબૂલ્યું...

કલમનો ઈલમTuesday, October 13, 2009 20:36 [IST]

શાયરને શાયર હોવાની ખુમારી હોય પણ સાથે સાથે એક નમ્રતા પણ છે. ગઝલ લખી શકાય એ સરસ્વતીની કપા છે અને એને જ કારણે કલમનો ઈલમ સર્જાયો છે.લખતો નથી પણ જાણે કે કોઈ લખાવે છે.

મને પ્રત્યેક ગમતી ક્ષણ ગઝલમાં લઈને આવ્યો છું
ઘણી વાતો તમારી પણ ગઝલમાં લઈને આવ્યો છું
સતત ચાહી છે કુદરતને પૂરી નિષ્ઠાથી જીવનમાં
નદી, પર્વત ને તપતું રણ ગઝલમાં લઈને આવ્યો છું
શિલાલેખો, ગિરિ ગિરનાર, દામોકુંડ,...

આવશેTuesday, October 13, 2009 19:14 [IST]

હવાનાં ઊછળતાં હરણ આવશે
ને સૂરજનું ધગધગતું રણ આવશે ઊઘડતો જશે એક ચહેરો સતત
સ્મરણમાંય એનું સ્મરણ આવશે હશે કોઈ સામે ને અડવા જતાં
ત્વચા સ્પર્શનું આવરણ આવશે રહેવા દો દરવાજા ખુલ્લા હવે
છે આશા હજી એક જણ આવશે તમે પાછા કરશો ખુલાસા નવા
અને અમને વિશ્વાસ પણ આવશે સમયની તો સીમાઓ પૂરી થઈ
હવે જોઈએ કેવી ક્ષણ આવશે અમસ્તા જ દરવાજો ખોલ્યો અમે
હતી ક્યાં ખબર કે મરણ આવશે - આદિલ...

શાનદાર જીવ્યો છુંTuesday, October 13, 2009 18:38 [IST]

ખૂબ અંદરબહાર જીવ્યો છું
ઘૂંટેઘૂંટે ચિકાર જીવ્યો છું હું ય વરસ્યો છું ખૂબ જીવનમાં
હું ય બહુ ધોધમાર જીવ્યો છું બાગ તો બાગ, સૂર્યની પેઠે-
આગમાં પુરબહાર જીવ્યો છું આમ 'ઘાયલ' હું અદનો શાયર, પણ
સર્વથા શાનદાર જીવ્યો છું -'ઘાયલ'

બીક ના બતાવો !Tuesday, October 13, 2009 17:23 [IST]

મારી કોઈ ડાળખીમાં પાંદડા નથી
મને પાનખરની બીક ના બતાવો ! પંખી સહિત હવા ચાતરીને જાય
એવું અષાઢી દિવસોમાં લાગે,
આંબાનું સાવ ભલે લાકડું કહેવાઉં
પણ મારામાં ઝાડ હજી જાગે. માળામાં ગોઠવેલી સળી હું નથી
મને વીજળીની બીક ના બતાવો ! એકે ડાળીથી હવે ઝીલ્યો ન જાય
કોઈ રાતી કીડીનોય ભાર !
એક પછી એક ડાળ ખરતી જોઉં ને થાય
પડવાને છે કેટલી વાર ? હું બરફમાં ગોઠવેલું પાણી નથી
મને સૂરજની...

ખૂશ્બૂમાં ખીલેલાં ફૂલ હતાં...Tuesday, October 13, 2009 14:25 [IST]

ખૂશ્બૂમાં ખીલેલાં ફૂલ હતાં, ઊર્મિમાં ડૂબેલાં જામ હતાં,
શું આંસુનો ભૂતકાળ હતો - શું આંસુનાં પણ નામ હતાં ? થોડાક ખુલાસા કરવા'તા થોડીક શિકાયત કરવી'તી,
ઓ મોત જરા રોકાઈ જતે, બેચાર મને પણ કામ હતાં. હું ચાંદની રાતે નીકળ્યો'તો ને મારી સફર ચર્ચાઈ ગઈ,
કંઈ મંઝિલ પણ મશહૂર હતી, કંઈ રસ્તા પણ બદનામ હતા. જીવનની સમી સાંજે મારે જખ્મોની યાદી જોવી'તી
બહુ ઓછાં પાનાં જોઈ શક્યો, બહુ અંગત અંગત નામ...

જલમાં દીપ તણાયો જાયTuesday, October 13, 2009 11:49 [IST]

એક દીપ તણાયો જાય,
જલમાં દીપ તણાયો જાય ;
કમળ સમો ઘૂમે વમળોમાં,
વાયુમાં વીંઝાય:
જલમાં દીપ તણાયો જાય. અંધારાના અંચલ ભેદી
પંથ પાડતો જાય ,
તરંગની ચંચલ અસવારી
કરી તેજ મલકાય :
જલમાં દીપ તણાયો જાય. ઘડીક નમણી જ્યોતિ નાજુક
સંપુટમાં જ સમાય,
ઘડીક ભવ્ય ભૂગોલ ખગોળે
દીપશિખા લહેરાય :
જલમાં દીપ તણાયો જાય. વાટ વણી ના ના પેટાવ્યો,
પોતે પરગટ થાય ;
નહીં મેશ કે નહીં મોગરો
કેવલ...

પડછાયો...Monday, October 12, 2009 11:05 [IST]

વાડ કૂદીને તડકો આયો :
હળવે ઝાકળ ઝૂલતા તૃણે સળવળી છલકાયો !
વાડ કૂદીને તડકો આયો. પળમાં હવા જળમાં ભળી ઉરની જાણે પ્રીત,
આંખને ખૂણે ખૂણે ઝળક્યું ચાંદની સમું સ્મિત ! મનમાં કેવી ક્ષણ ઊગી ગઈ
ચકલી આખું આભ ચૂગી ગઈ ! જોઉં છું હું તો જોઈ રહું છું એકલો એકલવાયો,
હળવે ઝાકળ ઝૂલતા તૃણે સળવળે પડછાયો !
વાડ કૂદી જ્યાં તડકો આયો ! – યોસેફ મૅકવાન

દીવાનગીની હદ સુધી...Sunday, October 11, 2009 18:01 [IST]

દીવાનગીની હદ સુધી મુજથી ન જવાયું ટળવળતું રહ્યું સ્વપ્ન ફરી એક નમાયું તુજ આત્મકથામાં થયો ઉલ્લેખ ન મારો એક પાનું જો કે સાવ તેમાં કોરું રખાયું કાંટા હવે ખૂંચે છે તો ઘા પણ નથી પડતા ક્યારે તે રુઝાયું છે જે ફૂલોથી ઘવાયું તારી સ્મૃતિ તારા જ વિચારો અહીં દાટ્યા ને નામ કબર પર છતાં મારું જ લખાયું ઇતિહાસ લખાયો તે ઘડી નામ કોઇનું સગવડતાભરી રીતે ‘રઈશ’ ભૂલી જવાયું - ડો. રઈશ મનીઆર

યાદSunday, October 11, 2009 10:48 [IST]

રહેશે મને આ મારી મુસીબતની દશા યાદ,
બીજા તો બધા ઠીક છે, આવ્યો ન ખુદા યાદ. પ્રેમાળ છે દિલ એવું કે આવે છે બધાં યાદ,
દુઃખદર્દ છે એવાં કે તમે પણ ન રહ્યાં યાદ. એ તો ન રહી શકતે મહોબ્બતના વિના યાદ,
હો વિશ્વના વિસ્તારમાં એક નાની જગા યાદ. મુજ હાસ્યને દુનિયા ભલે દીવાનગી સમજે,
જ્યાં જઈને રડું એવી નથી કોઈ જગા યાદ. મર્યાદા જરા બાંધો જુદાઈના સમયની,
નહિતર મને રહેશે ન મિલનની ય મજા યાદ. માગી...

જીવનનો માર્ગSaturday, October 10, 2009 18:42 [IST]

સપના રૂપેય આપ ન આવો નજર સુધી;
ઊડી ગઈ છે નીંદ હવે તો સહર સુધી. મારા હ્રદયને પગ તળે કચડો નહીં તમે,
કે ત્યાંના માર્ગ જાય છે ઈશ્વરના ધર સુધી. શ્રદ્ધાની હો સુવાસ, પ્રતિક્ષાનો રંગ હો,
એવાં ફૂલો ખીલે છે ફક્ત પાનખર સુધી. આંખોમાં આવતાં જ એ વરસાદ થઈ ગયાં,
આશાનાં ઝાંઝવાં જે રહ્યા'તાં નજર સુધી. મૈત્રીનાં વર્તુળોમાં જનારાની ખેર હો,
નીકળી નહીં એ નાવ જે પહોંચી ભંવર સુધી. ઉપકાર મુજ ઉપર છે...

કોને ખબર ?Saturday, October 10, 2009 17:28 [IST]

પાંદડું કેવી રીતે પીળું થયું કોને ખબર ?
એટલે કે ઝાડમાંથી શું ગયું કોને ખબર ? શ્હેર પર ખાંગી થઈ વરસી પડી આખી વસંત,
એક જણ નખશિખ ઉજ્જડ રહી ગયું કોને ખબર ? શાહીમાંથી આમ કાં ઢોળાય છે તારાં સ્મરણ?
એને મારું એક મન ઓછું પડ્યું ? કોને ખબર ? સ્વપ્નમાં વહેતી'તી નહેરો તારા ચહેરાની સતત,
ને સવારે આંખમાંથી શું વહ્યું ? કોને ખબર ? માછલીએ એકદા જળને પૂછ્યું : તું કોણ છે ?
એનો ઉત્તર શોધવા જળ ક્યાં...

દુર્દશાનો એટલો આભાર હોય છેSaturday, October 10, 2009 16:31 [IST]

બસ, દુર્દશાનો એટલો આભાર હોય છે,
જેને મળું છું, મુજથી સમજદાર હોય છે. ઝંખે મિલનને કોણ જો એની મજા કહું !
તારો જે દૂરદૂરથી સહકાર હોય છે. ટોળે વળે છે કોઈની દિવાનગી ઉપર,
દુનિયાના લોક કેવા મિલનસાર હોય છે. દાવો અલગ છે પ્રેમનો દુનિયાની રીતથી,
એ ચૂપ રહે છે જેને અધિકાર હોય છે. કાયમ રહી જાય તો પેગંબરી મળે,
દિલમાં જે એક દર્દ કોઈ વાર હોય છે. જો એ ખબર પડે તો મજા કેટલી પડે,
ઈશ્વર જગતમાં કોનો...

હું દરિયાની માછલીSaturday, October 10, 2009 15:45 [IST]

દરિયાના બેટમાં રે’તી
પ્રભુજીનું નામ લે’તી
હું દરિયાની માછલી! હાં રે મને બારણે કઢવી નો’તી,
હું દરિયાની માછલી! જળની સાથે અમારે જનમ કેરી પ્રીતડી,
મરજો પ્રીત્યોના તોડનારા,
હું દરિયાની માછલી! -દરિયાના... દરિયાનાં નીર મને પાતાળે ગોતશે,
આભ લગી મારશે ઉછાળા,
હું દરિયાની માછલી! -દરિયાના... તારલાનાં તેજ ઊગી ઊગી આથમશે,
ચંદ્ર કેને પાશે અજવાળાં?
હું દરિયાની માછલી!...

કપૂરનાં કોડિયાંSaturday, October 10, 2009 13:52 [IST]

આ અગ્નિ કોઈ અંદરની અધૂરપનો નહીં પણ આ અગ્નિ એ પરમની અભીપ્સાનો છે અને એટલે એને અગ્નિને બદલે પાવક કહેવું વધારે સાર્થક થાય.

કપૂરનાં કર્યા રે સાંજના કોડિયાં
પલ પલ ઊડતાં રે જાય,
અગનિ ભર્યા રે એના ઉદરે
સુગંધ છલકાતી જાય...
ઝરૂખે ઝરૂખે જયોતિ ઝળહળે
પવનને સહારે પંડ પરજળે
કરવા અલખનો આરાધ...
કાળના ઘસારા સાજણ કારમા
ગળિયા ગઢ ને મકાન,
મોભ રે ખવાણા વળિયું ઓગળી
છૂટિયાં...

ખોટ વર્તાયા કરેSaturday, October 10, 2009 12:38 [IST]

જો અડગ રહેવાનો નિશ્ચય ધરતીના જાયા કરે,
એ પડે તો એનું રક્ષણ એના પડછાયા કરે. માફ કર નિષ્ક્રિયતા, મારાથી એ બનશે નહીં !
જીવતાં મારી જગતને ખોટ વર્તાયા કરે. એટલું ઉન્નત જીવનનું ધ્યેય હો સંતાપમાં,
વાદળી એકાકી જાણે ચૈત્રમાં છાયા કરે. જે પૂનમના ચાંદ સમ ચમકે છે તેઓને કહો:
બીજરૂપે પણ નભે ક્યારેક દેખાયા કરે ! શાંત એ તોફાન દુનિયાએ કદી જોયું નથી,
આંખડી વરસી રહે ને કોઈ ભીંજાયા...

કન્યા-વિદાયFriday, October 09, 2009 19:00 [IST]

સમી સાંજનો ઢોલ ઢબૂકતો, જાન ઊઘલતી મ્હાલે,
કેસરિયાળો સાફો ઘરનું ફળિયું લઈને ચાલે-

પાદર બેસી ફફડી ઉઠતી
ઘરચોળાની ભાત,
ડૂસકે ડૂસકે હડસેલાતી
બાળપણાની વાત;
પૈડું સીંચતા રસ્તો આખો
કોલાહલમાં ખૂંપે,
શૈશવથી ચીતરેલી શેરી
સૂનકારમાં ડૂબે.

જાન વળાવી પાછો વળતો
દીવડો થરથર કંપે;
ખડકી પાસે ઊભો રહીને
અજવાળાને ઝંખે.

સમી સાંજનો ઢોલ ઢબૂકતો, જાન ઊઘલતી મ્હાલે,....

ન કરFriday, October 09, 2009 16:55 [IST]

સ્થિર જળ સાથે અટકચાળા ન કર
કાંકરા નાખીને કૂંડાળા ન કર લોક દિવાળી ભલેને ઊજવે
પેટ બાળીને તું અજવાળા ન કર આજથી ગણ આવનારી કાલને
પાછલાં વરસોના સરવાળા ન કર ક્યાંક પથ્થર ફેંકવાનું મન થશે
ઈંટને તોડીને ઢેખાળા ન કર થઈ શકે તો રૂબરૂ આવીને મળ
ઊંઘમાં આવીને ગોટાળા ન કર -'ખલીલ' ધનતેજવી

પાંદડી વાયરાને વળગી શું કામ ?Friday, October 09, 2009 12:26 [IST]

પાંદડી વાયરાને વળગી શું કામ ?
ડાળ ઉપર ઝૂલતી’તી
ડાળ ઉપર ખૂલતી’તી
આમ એકાએક ડાળીથી અળગી શું કામ ? વાયરો રોક્યો રોકાતો નથી કોઈથી,
પાંદડી શાને આ વાયરા પર મોહી’તી ?
હવે આંખડી આંસુમાં ઢળતી શું કામ ?
પાંદડી વાયરાને વળગી શું કામ ? હવે મોસમમાં મ્હાલવાનો અવસર નથી,
પાંદડી પર વાસંતી અક્ષર નથી,
હવે ભવના જંગલમાં ભટકતી શું કામ ?
પાંદડી વાયરાને વળગી શું કામ ?
આમ એકાએક વાયરાથી સળગી...

સમજાતું નથીThursday, October 08, 2009 18:07 [IST]

મને એ જ સમજાતું નથી કે આવું શાને થાય છે
ફૂલડાં ડૂબી જતાં ને પથ્થરો તરી જાય છે ! ટળવળે તરસ્યાં, ત્યહાં જે વાદળી વેરણ બને,
તે જ રણમાં ધૂમ મુસળધાર વરસી જાય છે ! ઘરહીણાં ઘૂમે હજારો ઠોકરાતાં ઠેર ઠેર :
ને ગગનચુમ્બી મહાલો જનસૂનાં રહી જાય છે ! દેવડીએ દંડ પામે ચોર મૂઠી જારના :
લાખ ખાંડી લૂંટનારા મહેફીલે મંડાય છે ! કામધેનુને મળે ના એક સૂકું તણખલું,
ને લીલાંછમ ખેતરો સૌ આખલા ચરી જાય છે...

અનુભૂતિThursday, October 08, 2009 17:29 [IST]

લીલ લપાઈને બેઠી જળને તળિયે;
સૂર્યકિરણને એમ થયું કે લાવ જઈને મળિયે !
કંપ્યું જળનું રેશમપોત;
કિરણ તો ઝૂક્યું થઈ કપોત. વિધવિધ સ્વરની રમણા જંપી નીરવની વાંસળીએ !
હળવે ઊતરે આખું વ્યોમ;
નેણને અણજણી આ ભોમ.
લખ લખ હીર ઝળકે ભીના તૃણ તણી આંગળીએ ! - સુરેશ દલાલ

કીડી સમી ક્ષણો….Thursday, October 08, 2009 16:41 [IST]

કીડી સમી ક્ષણોની આ આવજાવ શું છે?
મારું સ્વરૂપ શું છે, મારો સ્વભાવ શું છે? ઋતુઓનો રંગ શું છે, ફૂલોની ગંધ શું છે?
લગની, લગાવ, લહરો, આ હાવભાવ શું છે? લયને ખબર નથી કૈં, આકાર પણ અવાચક,
શું છે રમત પવનની, ડાળીનો દાવ શું છે? પર્વતને ઊંચકું પણ પાંપણ ન ઊંચકાતી,
આ ઘેન જેવું શું છે, આ કારી ઘાવ શું છે? પાણીની વચ્ચે પ્રજળે, કજળે કળીકળીમાં,
એનો ઈલાજ શું છે, આનો બચાવ શું છે? ચિંતા...

રસ્તા વસંતનાThursday, October 08, 2009 15:14 [IST]

આ ડાળ ડાળ જાણે કે રસ્તા વસંતના
ફૂલો એ બીજું કૈં નથી, પગલાં વસંતના ! મલયાનીલોની પીંછી ને રંગ ફૂલોનાં લૈ
દોરી રહ્યું છે કોણ આ નકશા વસંતના ! આ એક તારા અંગે ને બીજો ચમન મહીં
જાણે કે બે પડી ગયાં ફાંટા વસંતના ! મ્હેકી રહી છે મંજરી એકેક આંસુમાં
મ્હોર્યા છે આજ આંખમાં આંબા વસંતના ! ઉડી રહ્યાં છે યાદનાં અબીલ ને ગુલાલ
હૈયે થયા છે આજ તો છાંટા વસંતના ! ફાંટું ભરીને સોનું સૂરજનું ભરો...

લોચન ગંગા, લોચન જમના ...Thursday, October 08, 2009 12:18 [IST]

સ્થિરતાએ રહેજો ને વચનમાં ચાલજો ને રાખજો રૂડી રીત રે
ધીખતી ધરતી જુઓ ત્યાં તો પાથરી દેજો પ્રીત રે.
શબ્દોનું સત પ્રગટી ઊઠે
કરજો એવું કામ રે
કાળની પાછળ ઝબકી ઊઠે
નારાયણનું નામ રે
વિષમ જગતમાં સંવાદી થઇ ગાજો નરવું ગીત રે
ધીખતી ધરતી જુઓ ત્યાં તો પાથરી દેજો પ્રીત રે
દુનિયા દોડંદોડ કરે
પણ આપણે મૂંગા બેઠા રે
આભથી આપણે ઊંચેરા
ને ધૂળથીયે પણ હેઠા રે
હાંકી કાઢો...

ગઝલમાં ગતિ અને વ્યાપ્તિ - નિશ્વેના મહેલમાં ...Wednesday, October 07, 2009 18:33 [IST]

છે બંધ બારણાં તો બિના હક તું ઠેલ મા!
અબ તક વસ્યો ન વાલમો નિશના મહેલમાં.
પડછાયો તારો છે એ, બીજું કોઈ પણ નથી,
એને સૂરજની આગમાં નાહક ધકેલ મા!
તરડાય વાદળું તો ફૂટે સૂર્યનું કિરણ,
મારો ઉદય છુપાયો છે મારી ખલેલમાં.
પાંપણનો બંધ ખપ નહીં આવ્યો કોઈ રીતે,
મારું ઘણું તણાઈ ગયું જળની રેલમાં.
પાણીની જેમ એય તે મોહી પડયો હશે,
નીરખે છે બિમ્બ સૂર્ય આ સોનાની હેલમાં.
કંકુના ચાર થાપા હવે...

જય જય ગરવી ગુજરાત !Wednesday, October 07, 2009 13:17 [IST]

જય જય ગરવી ગુજરાત !
જય જય ગરવી ગુજરાત,
દીપે અરૂણું પરભાત,
ધ્વજ પ્રકાશશે ઝળળળળ કસુંબી, પ્રેમશૌર્યઅંકીત;
તું ભણવ ભણવ નિજ સંતતિ સઉને, પ્રેમ ભક્તિની રીત -
ઊંચી તુજ સુંદર જાત,
જય જય ગરવી ગુજરાત.
ઉત્તરમાં અંબા માત,
પૂરવમાં કાળી માત,
છે દક્ષિણ દિશમાં કરંત રક્ષા, કુંતેશ્વર મહાદેવ;
ને સોમનાથ ને દ્ધારકેશ એ, પશ્વિમ કેરા દેવ-
છે સહાયમાં સાક્ષાત
જય જય ગરવી ગુજરાત.
નદી તાપી...

હકાર સાથે હ્રદયમેળાપ ...Wednesday, October 07, 2009 12:24 [IST]

દિવસ તો આવે છે
અને કેટલાક લોકો દિવસને મસમોટા હકારથી
વધાવે છે
અથવા મોટી ‘ના’ કહીને નકારે છે
એટલું તો સ્પષ્ટ છે કે જે લોકો
તરત જ હા માટે તત્પર અને તૈયાર થાય છે
એ લોકો એક સ્તર પરથી બીજા સ્તર પર વહે છે
અને પોતાની પ્રતીતિમાં સશકત હોય છે
જે લોકો નકારે છે એ લોકો પસ્તાતા નથી
પણ ફરીથી પૂછીએ તો પણ
એ લોકો હજી પણ ના જ કહેવાના
આ નકાર - ગમે એટલો સાચો નકાર
અંતે તો એમને...

ભગવાનની દુકાનમાં રોકડિયો હિસાબ...Tuesday, October 06, 2009 18:15 [IST]

કવિની કવિતા અને સંગીતકારની કવિતામાં થોડોક તો ભેદ રહેવાનો. પણ એનામાં આછું અમથું પણ કાવ્યતત્વ હોય અને એ જો આપણને સ્પર્શતું હોય તો કાવ્યપદારથને સાવકી આંખે જોવાનો કોઈ અર્થ નથી. અવિનાશ વ્યાસ, નિનુ મઝુમદાર પ્રથમ તો સંગીતકાર. અવિનાશની તો વાત જ જુદી. ન્હાનાલાલ પછી કોઈનાં ગીતો પણ આટલી હદે ગવાયાં હોય તો તે અવિનાશનાં. અહીં ન્હાનાલાલ અને અવિનાશની કવિ પ્રતિભાની કોઈ સરખામણી અભિપ્રેત નથી....

કશુંય કહેવું નથી સૂર્ય કે સવાર વિષેTuesday, October 06, 2009 16:04 [IST]

કશુંય કહેવું નથી સૂર્ય કે સવાર વિષે,
તમે કહો તો કરું વાત અંધકાર વિષે. ન કોઈ ડાળે રહસ્યોનાં પાંદડા ફૂટ્યા,
કળીના હોઠ ઊઘડતા નથી બહાર વિષે. સતત થતા રહ્યા વચમાં મરણના ઉલ્લેખો,
ને વાત ચાલી હતી તારા ઈંતેઝાર વિષે. બિચારો દર્દી કશું બોલતો નથી ને છતાં,
તબીબો ઝઘડે છે આપસમાં સારવાર વિષે. હજીયે તાજા છે શબ્દોના સર્વ ઘા ‘આદિલ′,
હજીયે લોહી ટપકતું કલમની ધાર વિષે. - આદિલ...

મેઘધનુષને પણ ગોળી મારે એવા લોકોTuesday, October 06, 2009 15:10 [IST]

અંતરમાં આનંદ જાગે અંતરમાં આનંદ;
ગૂંજે આજે રોમરોમમાં નવું ગીત, નવ છંદ....જાગે.
આજ વિલાઈ નેણ પરેથી જગની ઝાકઝમાળ,
દૂર થઈ પાંપણ પડદેથી ઇંદ્રધનુની જાળ;
આંજે ના મુજ નૈન સૂર્ય કે શશી, તારલાવૃંદ,
રંગલીલા નીરખું નવ તોયે જરી ન મુજને રંજ..જાગે.
બિડાયેલાં નૈણાંએ મેલ્યો તેજતિમિરનો ભેદ,
અજવાળે આનંદ ના માણ્યો, અંધારે નવ ખેદ;
મનમંદિર કેરા દીપકનું તેજ નહીં અવમંદ,
ઝળહળ સઘળું થાય, અહો હું...

એક એવું ઘર મળે આ વિશ્ર્વમાંTuesday, October 06, 2009 11:54 [IST]

એક એવું ઘર મળે આ વિશ્ર્વમાં,
જ્યાં કશા કારણ વિના પણ જઈ શકું. એક એવું આંગણું કે જયાં મને;
કોઈ પણ કારણ વગર શૈશવ મળે! એક બસ એક જ મળે એવું નગર;
ગમે ત્યારે અજાણ્યો થઈ શકું; ‘કેમ છો ?’ એવું ય ના ક્હેવું પડે;
સાથ એવો પંથમાં ભવભવ મળે! એ એવી હોય મહેફિલ જ્યાં મને,
કોઈ બોલાવે નહિ ને જઈ શકું! એક ટહુકામાં જ આ રૂંવે રૂંવે,
પાનખરનાં આગમનનો રવ મળે! તો ય તે ના રંજ કૈં...

તૂટી હો ભેખડ પર ભેખડ...Tuesday, October 06, 2009 10:41 [IST]

તૂટી હો ભેખડ પર ભેખડ
કેમ કરી ત્યાં કે’વું કે રડ ! બીજાને શું શોધે છે તું ?
સૌથી પહેલા ખુદને તો જડ ! વેચે તો પૈસા દૈ જાજે -
લૈ જા આજ મને તું જાંગડ વ્હેતી જાત હજી રોકી લે ,
બાકી તો શઢ ઊડે ફડફડ લાગે છે લડવું ના છોડે
માન ન માન હશે મારું ધડ ! લડવા માટે જાત જ શોધે ?
એવો તે કેવો તું અણઘડ ખુદને ચણવાનું ચાલે છે
તેમાં શ્વાસો પાડે છે તડ - રવીન્દ્ર પારેખ

લાવણ્યની લીલા અને નજાકતનું સૌંદર્યMonday, October 05, 2009 18:13 [IST]

રવીન્દ્રનાથ ટાગોર એટલે કવિઓના કવિ. માત્ર બંગાળી સાહિત્ય નહીં પણ સમગ્ર ભારતીય સાહિત્ય એમના વડે ઊજળું છે. એમણે એટલું બધું લખ્યું કે એમને વાંચવા માટે અને સમજવા માટે એક ભવ ઓછો પડે. એમના સમગ્ર લખાણનું કેન્દ્ર એમની કવિતા. પણ માત્ર આટલું જ નહીં નવલકથા, વાર્તા, પ્રવાસ લેખો, નાટક, અસંખ્ય પત્રો.... જિંદગીની છેલ્લી ઘડી સુધી લખતા રહ્યા. એમના લેખોમાં ચિંતન - મનન તો હોય જ પણ કાવ્યમય ગદ્યનો સ્પર્શ...

વિશ્વને રોશન કરી ગઇ દીપિકા ગુજરાતનીMonday, October 05, 2009 17:55 [IST]

વિશ્વને રોશન કરી ગઇ દીપિકા ગુજરાતની,
સૂર્ય પણ જોતો રહ્યો જ્યોતિ-કલા ગુજરાતની. ‘ડાંગ’ માર્યાથી કદી પાણી જુદાં થાતાં નથી,
દુશ્મનોએ જોઇ છે ક્યાં એકતા ગુજરાતની? મુક્તિ કેરા ગાલ પર લાલી અમસ્તી ના ગણો,
રંગ લાવી છે શહીદી-ભાવના ગુજરાતની. ભાગ્ય પર પુરુષાર્થની મારી છે લોખંડી મહોર,
ભૂલશે ઇતિહાસ ના ગૌરવ-કથા ગુજરાતની. ચંદ્ર ને સૂરજ કહે છે રાતદિ’, ‘જય સોમનાથ!’
કાળના હૈયે જડી છે...

હ્રદય ! થાકી ગયું...Monday, October 05, 2009 15:00 [IST]

હ્રદય ! થાકી ગયું આ પંથની આબોહવાથી શું ?
સમયને આ દિશામાં ધૂળ ખાતો રાખવાથી શું ? ભરીને આંખમાં પાણી સૂરજને દેખવાથી શું ?
કે એ છલના નો સર્જક કમ હશે કંઈ ઝાંઝવાથી શું પડયાં તો છો પડ્યા,અહીં ધ્રૂજતી ધીરજના પડછાયા
લથડતી ચાલ, ઠાલું પાત્ર, સંયમ રાખવાથી શું ? ફલક પર જિંદગીના ભૂલથી ભટકયા ચલો મંજુર
ગ્રહો નબળા કહી, નભને ઉતારી પાડવાથી શું ? ‘ગની’ ગીતોની ટહુકાની તરહ ...

તળાવો મૃગજળોના જેમ રણને જીવતું રાખેMonday, October 05, 2009 13:38 [IST]

તળાવો મૃગજળોના જેમ રણને જીવતું રાખે,
બસ એ જ સ્વપ્ન તારું એક જણને જીવતું રાખે. સમયના સૂર્યનું ચાલે તો સળાગાવી મૂકે સઘળું,
વ્યથાનાં વાદળો વાતાવરણને જીવતું રાખે. કહો , એવી હયાતીને કોઈ તકલીફ શું આપે ,
જે અંદરથી મરી જઈ આવરણને જીવતું રાખે. અનાયાસે તો જીવનમાં બધું ભૂલી જ જઈ એ પણ-
પ્રયાસો વિસ્મરણના ખુદ સ્મરણા ને જીવતું રાખે. ‘રઈશ’ આ દોસ્તો તારા અધૂરા છે ...

ફૂલ એકલાં ઝૂરેMonday, October 05, 2009 11:12 [IST]

આપણે ત્યાં કોઇક પ્રસિદ્ધ કે અલ્પપ્રસિદ્ધનું મરણ થાય ત્યારે કેટલીક વાર ક્રિયાકાંડરૂપે શોકસભા ભરાતી હોય છે. બહુ ઓછાને કવિ તરીકે મુરલી ઠાકુરના નામનો પરિચય હશે. મુંબઇની અત્યંત પ્રસિદ્ધ સિડ્નહામ કોલેજમાં એ ગુજરાતીના પ્રોફેસર હતા. મૂળ ઇડરના. મારા મુરબ્બી અને મિત્ર. મજાકમાં કહેતા કે ઉમાશંકર અને હું ભણ્યા ન હોત તો રસોઇયા થયા હોત. સાહિત્યમાં પડ્યા એટલે નવ રસ અને રસોઇમાં પડ્યા હોત...

અમે જોગી બધા વરવા...Sunday, October 04, 2009 12:49 [IST]

અમે જોગી બધા વરવા શ્મશાનો ઢૂંઢનારાઓ,
તહીંના ભૂતને ગાઈ જગાવી ખેલનારાઓ. જહાં જેને કરી મુર્દુ કબરમાં મોકલી દેતી,
અમે એ કાનમાં જાદૂ અમારૂં ફૂંકનારાઓ. જહાંથી જે થયું બાતલ અહીં તે છે થયું શામિલ;
અમે આ ખાકની મૂઠી ભરી રાજી થનારાઓ. જહીં જખમો તહીં બોસા તણો મરહમ હમે દેતા,
બધાંના ઈશ્કનાં દર્દો બધાંએ વહોરનારાઓ. અમે જાહેરખબરો સૌ જિગરની છે લખી નાખી,
ન વાંચે કોઈ યા...

મેં તજી તારી તમન્ના તેનો આ અંજામ છેSaturday, October 03, 2009 15:09 [IST]

છે સ્ખલન બે ત્રણ પ્રસંગોમાં મને પણ છે કબૂલ,
કોણ જાણે કેમ આખી જિંદગી બદનામ છે.
એક વીતેલો પ્રસંગ પાછો ઉજવવો છે ખુદા!
એક પળ માટે વીતેલી જિંદગીનું કામ છે.
આપની સામે ભલે સોદો મફતમાં થઈ ગયો,
આમ જો પૂછો બહુ મોઘાં અમારાં દામ છે.
જિંદગીના રસને પીવામાં જલ્દી કરો ‘મરીઝ’,
એક તો ઓછી મદિરા છે, ને ગળતું જામ છે.
- ‘મરીઝ’

ઝીણા જીવનો કવિ ...Saturday, October 03, 2009 14:00 [IST]

ના જાને સાહબ કૈસા હૈ
મુલ્લા હોકર બાંગ જો દેવે
કયા તેરા સાહબ બહરા હૈ
કીડી કે પગ નેવર બાજે,
સોભી સાહબ સુનતા હૈ
માલા ફેરી, તિલક લગાયા
લમ્બી જટા બઢાતા હૈ
અંતર તેરે કુફર કટારી
યોં નહીં સાહબ મિલતા હૈ
કબીર રહસ્યવાદી કવિ છે. એને માટે ઇશ્વર ‘રૂપના સાગરમાં ડૂબકી મારીને પામેલું અરૂપ છે.’ કબીરનો ઇશ્વર અંગત નથી, બિનઅંગત છે એટલે અનુભવની આંખે આંખ વિના ઓળખાય એવો, પ્રાણથી પરખાય...

સ્મિતના વર્તુળમાં અશ્રુબિંદુ...Friday, October 02, 2009 17:47 [IST]

માનવીના હૈયાને નંદવામાં વાર શી?
અધબોલ્યા બોલડે,
થોડે અબોલડે,
પોચાશા હૈયાને પીંજવામાં વાર શી?
સ્મિતની જયાં વીજળી,
જરી શી ફરી વળી,
એના એ હૈયાને રંજવામાં વાર શી?
એવા તે હૈયાને નંદવામાં વાર શી?
માનવીના હૈયાને રંજવામાં વાર શી?
એના એ હૈયાને નંદવામાં વાર શી?
- ઉમાશંકર જોષી કેટલાંક કાવ્યો એવાં હોય છે કે એકવાર વાંચીએ પછી એ ભૂલ્યાં ભુલાતાં નથી. કોઈક અકળ રીતે એ તમારા હૃદયને...

જીવન બની જશે...Thursday, October 01, 2009 12:18 [IST]

જ્યારે કલા, કલા નહીં, જીવન બની જશે,
મારું કવન જગતનું નિવેદન બની જશે .

શબ્દોથી પર જો દિલનું નિવેદન બની જશે,
તું પોતે તારા દર્દનું વર્ણન બની જશે .

જે કંઈ હું મેળવીશ હમેશા નહીં રહે ,
જે કંઈ તું આપશે તે સનાતન બની જશે.

મીઠા તમારા પ્રેમના પત્રો સમય જતાં,
ન્હોતી ખબર કે દર્દનું વાચન બની જશે.

તારો સમય કે નામ છે જેનું ફકત સમય,
એને જો હું વિતાવું તો જીવન બની જશે...

માણસ...Thursday, October 01, 2009 11:49 [IST]

અમે આંધી વચ્ચે તણખલાંના માણસ;
પીળા શ્વાસની તુચ્છ ઘટનાના માણસ. ફટાણાંના માણસ, મરસિયાના માણસ;
અમે વારસાગત સમસ્યાના માણસ. ‘કદી’થી ‘સદી’ની અનિદ્રાના માણસ;
પ્રભાતોની શાશ્વત પ્રતીક્ષાના માણસ. અમે અમને મળવાને ઝૂરતા જ રહીએ;
સડકવન્ત ઝિબ્રાતા ટોળાના માણસ. શિખર? ખીણ? ધુમ્મસ? સૂરજ? કે કશું નૈં?
‘ટુ બી-નૉટ ટુ બી’ની ‘હા-ના’ના માણસ. ભરત કોઈ ગૂંથતું રહે મોરલાનું;
અમે ટચ્ચ ટૂંપાતા...

અંધ...Thursday, October 01, 2009 11:31 [IST]

વ્હેતા ઝરણાની જેમ હું તો
સાંભળું છું સૂર્ય …
બુંદ
જેનું એક મેં પીધું નહીં
ખોબો ભરીને નીર જેનું ઘૂંટથી પીવું ગમે ,
જન્મનો પહેલો દિવસ તે કેટલો લાંબો લચ્યો…
ગર્ભમાં તરતો હતો -
ને હજી ?
હાથ નાખું ત્યાં મને અંધારની મુઠ્ઠી મળે
કંઈ ને કંઈ ગૂંથ્યે જતી આ આંગળીમાં
ઊગી ચૂકેલી આંખને જોવા મથું
ખાલી તળાવો ને ટેકરીની ટોચ પર
ચાલ્યો જાઉં છું
જેટલું અડક્યો જગત
એટલું...

આંખની સામે હાજરાહજૂર...Thursday, October 01, 2009 00:31 [IST]

નિશ્ચય કરીએ એટલું પૂરતું નથી. સંકલ્પ ગમે એટલા સબળ હોય પણ એની બાહ્ય તાકાત કે આંતરતાકાત પૂરતી નથી. જે માણસ ઈશ્વર સાથે જોડાય એના સંકલ્પમાં આપોઆપ નમ્રતા પ્રગટે છે.
નિશ્ચયના મહેલમાં વસે... નિશ્ચયના મહેલમાં વસે મારો વ્હાલમો, વસે વ્રજલાડીલો રે! જે રે જાયે તે ઝાંખી પામે જી રે! ભૂલા ભમે તે બીજા સદનમાં શોધે રે, હરિ ના મળે એકે ઠામ રે! સત્સંગ દેશમાં ભક્તિનગર છે રે, પ્રેમની પોળ પૂછી જાજો...

Prev Next

shopping

E Phones

Pro 71

Smart Phone

Aiptek DV T220

Aiptek Pocket T9

Wespro DV 532

Spy Pen 4 GB